Nieuwjaarsbrief Kristian Vanderwaeren, administrateur-generaal Douane

Nieuws, Mensen
Bart Timperman

Beste lezer,

Ik ben eind van dit jaar drie jaar administrateur-generaal. Een mooi moment om even terug te blikken op vorig jaar en stil te blijven staan bij wat ons volgend jaar brengt.

2016 was het jaar dat de UCC (Union Customs Code, red.) in werking trad en het jaar van de terroristische aanslagen met een enorme impact op de Belgische douane. 2017 was dan weer het jaar waarin de strijd tegen drugs een belangrijke rol kreeg en brexit opeens werd uitgevonden. Dit waren jaren voor mij waarin reactief handelen belangrijker was dan proactief management.

In 2018 ben ik erin geslaagd om een nieuwe strategie voor de komende jaren te ontwikkelen. Die strategie is het resultaat van een discussie met heel veel mensen, die allemaal op de een of andere manier betrokken zijn bij de langetermijnstrategie van de Algemene Administratie van de Douane en Accijnzen (AAD&A). De strategie vormt de basis voor de prioriteiten voor de komende jaren. Ik licht deze prioriteiten even toe.

50 jaar douane-unie

In 2018 vierden we het vijftigjarige bestaan van de Europese douane-unie. Een verjaardag die we gevierd hebben door de ondertekening in mei 2018 van een verklaring van alle directeurs-generaal van de EU douanediensten en door een bijdrage te leveren in het boek ‘The EU Customs Union 50’ van het Maltees voorzitterschap. Deze verjaardag stond wel in de schaduw van de brexit, maar heeft ons laten nadenken over de toekomst van de douane. Conclusie: de douane zal zich helemaal moeten heruitvinden of de douane zal verdwijnen … Innovatie en goed opgeleide en gemotiveerde medewerkers zijn de sleutel tot onze overleving. 

Brexit

De harde brexit komt eraan en de douane bereidt zich voor op de enorme uitdagingen die een harde brexit met zich meebrengt. In 2018 worden hiervoor 141 personeelsleden aangeworven. Ook volgend jaar worden bijkomende aanwervingen gepland. Er werden voor de bedrijven verschillende sensibiliserings- en communicatiecampagnes opgezet, een toegewijde website ter beschikking gesteld met verwijzing naar de Brexit Impact Scan en binnen het nationaal forum werd een brexit subwerkgroep opgericht om de bedrijven bij te staan. Voor praktische vragen kunnen Antwerpse bedrijven of stakeholders eveneens terecht bij het regionale contactcentrum.

Ik maak me grote zorgen. Bedrijven die zaken doen met het Verenigd Koninkrijk en die nu nog niet voorbereid zijn op een harde brexit, geef ik een waarschuwing: zo snel mogelijk je supplychain analyseren aan de hand van de scan en ons vervolgens contacteren!

Een hart voor klanten

Om de klantentevredenheid te verbeteren, werd de klantenbevraging van 2018 als basis gebruikt om nog meer aan de noden en verwachtingen van onze stakeholders tegemoet te komen.

Eerste concrete resultaat hiervan was dat System Based Approach werd opgezet en toegepast binnen verschillende pilootondernemingen. Dit principe houdt een verschuiving in van aangiftegebonden controles naar systeemgebaseerde controles en staat eveneens toe storingen binnen de logistieke keten tot een minimum te beperken. In 2019 werken we aan de verdere uitrol en gaat de douane nieuwe proefprojecten opzetten bij dienstverlenende bedrijven.

De creatie en uitbouw van kenniscentra inzake douanematerie bevorderen, is de doelstelling van het Customs Compentence Center (3C) project. In 2018 werd het dienstverleningsmodel vanuit de centrale administratie ontwikkeld, zodat er in 2019 gestart kan worden met enkele proefprojecten. Op die manier maken we ons land aantrekkelijker.

Tot slot willen we onze dienstverlening in 2019 verder verbeteren door tijds-en kwaliteitsnormen te concretiseren. Hiervoor werden in samenspraak met de betrokken actoren uit de private sector vier thema’s vastgelegd. Die zijn: de doorlooptijd van de vergunning goedgekeurde plaats, de doorlooptijd van de fysieke controle op een goedgekeurde plaats, de doorlooptijd van een terugbetalingsdossier en een uniform boetetariefboek. In 2019 worden deze thema’s verder uitgewerkt.

Voor wat het aantrekken van investeringen betreft, werden in 2018 mooie resultaten geboekt. Een belangrijk resultaat was de beslissing van Alibaba om te investeren in de luchthaven van Bierset. Wij blijven de Port of Antwerp ondersteunen, net zoals we andere overheden en bedrijven ondersteunen om investeringen naar België te halen.

Beschermen en beveiligen van de buitengrenzen

De versterking van onze buitengrenzen was en is eveneens een topprioriteit.

2018 was een recordjaar inzake drugsvangsten. 2019 wordt weer een recordjaar. Om te strijden tegen de illegale invoer van drugs in ons land werd een vierdelig actieplan ontwikkeld: de versterking van onze operationele capaciteit, het sluiten van partnerships met de handelswereld, het opzetten van innovatieve identificatie- en toezichttechnologieën en de modernisering van onze wetgeving. Dit partnership werd in 2018 door de AAD&A, Alfaport en Voka geconcretiseerd in een samenwerkingsovereenkomst waarbij meer compliancy én een verbeterde communicatie rond het aangifteproces centraal staan. Aanvullende overeenkomsten worden uitgewerkt met als eerste de recent ondertekend overeenkomst met VEA.

Innovatie is de sleutel tot alles

De digitalisering van onze processen is een belangrijke pijler van onze strategie. Hiervoor zijn in 2018 verschillende digitaliseringsprojecten (‘Arrival at Exit’, ‘Customs Container Release Message’, enzovoort) gelanceerd, vaak in samenwerking met community platforms (NxtPort, BruCloud, RX/Seaport). Een aanpak die ogen doet openen bij onze collega’s douane-instanties in heel de wereld. Begin 2019 introduceren we een applicatie om het vignet 705 (registratie van een nieuw of tweedehandsvoertuig in België) elektronisch aan te vragen en af te leveren. Bovendien zal het vanaf eind 2019 mogelijk zijn om voor een aantal douanevergunningen een aanvraag te doen via een elektronische applicatie.   

Daarnaast zetten we resoluut in op nieuwe technologie. In 2018 hebben we ons volledig hernieuwd laboratorium voorgesteld aan de pers, hebben wij controleacties opgezet met ondersteuning van drones en ons wagenpark vernieuwd. Machine learning zetten we in bij onze risicoanalyse, een studie bekijkt wat bockchain voor de douane kan betekenen en er loopt een studie die de roadmap moet opstellen om te komen tot 100% scanning en screening van containers in de haven van Antwerpen.

Moderniseren van onze wetgeving

De modernisering van onze wetgeving maakt ook deel uit van onze prioriteiten. In een eerste fase zal de Algemene Wet inzake Douane en Accijnzen aangepast worden aan de nieuwe Europese wetgeving (Douanewetboek van de Unie). Het concept ‘te goeder trouw’ zal hier ook in vervat zijn. In een tweede fase zal onze politiek inzake sancties en vervolgingen volledig herzien worden. 

Hervorming van de douane

Tot slot zijn er verschillende maatregelen ondernomen om onze interne werking te optimaliseren, meer bepaald via de verbetering van interne informatiedoorstroming en het ter beschikking stellen van duidelijke en actuele werkmethodes voor onze medewerkers. In 2018 werd een nieuwe vereenvoudigde organisatiestructuur uitgerold, met slechts twee administraties: de administratie ‘opsporing’ en de administratie ‘operaties’. Om de tevredenheid van onze werknemers en de kwaliteit van het geleverde werk te verbeteren, werd de interne opleiding voor onze werknemers reeds gedeeltelijk hervormd. Daarnaast zal het vanaf 2019 mogelijk zijn om externe opleidingen te laten erkennen. Twee proefprojecten gingen in 2018 van start; een met de universiteit Antwerpen en een met de universiteit van Luik. In 2018 werd ook een project voor het nieuwe intranet opgestart. Dit project zal in 2019 gefinaliseerd worden.

Imago is ook belangrijk

In 2018 nam mijn administratie ook deel aan tal van evenementen. Want imagebuilding en naambekendheid zijn ook belangrijk voor de perceptie van mijn administratie. Zo was er begin 2018 de uitreiking van het nieuwe douane-uniform aan Manneken Pis in aanwezigheid van vertegenwoordigers van de World Customs Organization (WCO), namen we deel aan de festiviteiten ter gelegenheid van de nationale feestdag, en defileerden zelfs voor de eerste keer te voet mee. Ook in 2019 zullen we dit blijven doen.

Dank

Uiteraard waren al deze realisaties maar mogelijk dankzij de steun en medewerking van alle stakeholders.

In de eerste plaats wil ik dan ook graag mijn medewerkers bedanken. Ik besef dat het in de brexitcontext niet steeds eenvoudig is om te werken. Dat vraagt vaak inspanningen en puzzelwerk, maar daar wil ik graag samen met alle medewerkers mijn steentje toe bijdragen.

Ook de leden van het Nationaal Forum wil ik bedanken. Hun engagement en inzet zorgen voor de nodige dynamiek. Binnen de werkgroepen wordt door alle leden op een constructieve manier samengewerkt en worden dankzij co-creatie zaken gerealiseerd die een draagvlak hebben bij de bedrijven en binnen mijn administratie.

Ik dank ook alle AEO-partners voor de goede samenwerking, het vertrouwen en de bereidheid tot dialoog. Ik was dan ook verheugd met de talrijke aanwezigheid van de AEO-partners ter gelegenheid van ’10 jaar AEO’.

Ook minister Johan Van Overtveldt, zijn kabinet en de voorzitter van de FOD Financiën wil ik bedanken voor het vertrouwen en de goede samenwerking. Dankzij hun steun heeft mijn administratie veel projecten kunnen realiseren. De politieke ontwikkelingen van de laatste weken hebben het politieke landschap nu wel herschikt, maar ook met minister Alexander De Croo zijn de eerste contacten goed verlopen en voel ik aan dat deze minister eveneens wil inzetten op een goede werking van de douane.

“Criticism may not be agreeable, but it is necessary. It fulfills the same function as pain in the human body” schreef Winston Churchill. Daarom hoor ik het graag als u het niets eens bent met mij.

2019, zal een pittig jaar worden, met vele uitdagingen. Ik wens allen dan ook heel veel geluk, een goede gezondheid, vele zoete dromen en veel arbeidsvreugde!

Kristian Vanderwaeren, administrateur-generaal