“Co-innovatie in havensector noodzakelijke volgende stap naar groei”

In het kader van de BNP Paribas Fortis leerstoel ‘transport, logistiek en havens’ werd gezocht naar succes- en faalfactoren van haven gerelateerde innovaties. Blijkt dat die vooral 'profit driven' zijn en dat co-innovatie een belangrijke trend wordt.

De resultaten van het internationale onderzoek, dat gecoördineerd wordt door dr. Christa Sys van de Universiteit Antwerpen (UA), werden onlangs voorgesteld. Een consortium van zeven universiteiten van over heel de wereld, gecoördineerd door de UA, verzamelde gegevens van privé-operatoren uit tien verschillende landen die de gehele maritieme supply chain afdekken. Flows had de gelegenheid om hierover met zowel Christa Sys als met enkele andere stakeholders te praten.

Leerstoel

“Deze leerstoel kadert in ons corporate social responsibility (CSR) beleid”, zegt Ilse D’hont, CSR Manager van BNP Paribas Fortis. “We brengen verschillende stakeholders samen en proberen onderwerpen te zoeken die voor onze klanten relevant zijn en waarvan de resultaten ook met de medewerkers van de bank kunnen gedeeld worden. De UA heeft specifieke ervaring op het vlak van transport, logistiek en havens en deze leerstoel helpt de dienst Ports Practice van BNP Paribas Fortis om tendensen goed te begrijpen. Als topic hebben we gekozen voor innovatie”, legt ze uit. De leerstoel ging in 2010 van start voor vijf jaar. Momenteel wordt werk gemaakt van een verlenging.

Cases

De perceptie dat de havensector minder innovatief zou zijn in vergelijking met andere sectoren, blijft na het onderzoek niet langer overeind. De sector is innovatief maar de innovatieve concepten zijn niet altijd succesvol, zo blijkt.

De door de universiteiten verzamelde data leverden 75 havengerelateerde innovatiecases op. “Het merendeel  blijkt voornamelijk ‘profit-driven’. Er is echter geen enkele innovatie die de andere elementen, ‘environmental’ en ‘people’, niet meeneemt”, aldus Sys. “Het is niet omdat ze economische doelen nastreven dat ze die ook bereiken. Soms scoren ze beter op de niet beoogde objectieven ‘sociaal’ en ‘milieu’, vult Prof. dr. Thierry Vanelslander (UA) aan. Kurt Joosen (Group Joosen) bevestigt dat: “Je zoekt ecologische objectieven met in het achterhoofd de economische, maar uiteindelijk zie je dat het economische primeert”.

“Dat geeft aan dat innovatie tot een win/win leidt. Vandaag zijn het schijnbaar enkel grote bedrijven die met innovatie bezig zijn terwijl de kleinere door de crisis en andere zaken daar niet onmiddellijk tijd voor maken ondanks dat er winstelementen inzitten”, zegt Sys.

“En ze kunnen er een concurrentieel voordeel uithalen”, benadrukt Marc Huybrechts (Voorzitter CEB en Clecat). “Het objectief is inderdaad niet enkel kostenbesparing, maar ook hoe ze het verschil kunnen maken” aldus Sys. “Door zich te onderscheiden gaan ze zich beter in de markt zetten”, zegt Marc Pirenne (Pirenne & Partners).

Mensen vrijmaken

“Kleine bedrijven zien te veel naar de kosten en vergeten de baten. De operaties gaan voor. Grote bedrijven kunnen gemakkelijk enkele mensen vrijmaken die de tijd hebben om dingen te ontwikkelen. Nochtans hebben we bij geen enkel van de deelnemende bedrijven een ‘innovation manager’ ontmoet”, merken Sys en Vanelslander op. Peter Raeymaekers (BCTN) bevestigt dat het belangrijk is dat iemand hierin de leiding neemt om de veelheid aan ideeën en contacten met de verschillende stakeholders in goede banen te leiden. Marc Huybrechts: “Sommige bedrijven gaan projecten te eng bekijken. Daar komt samenwerking, delen van informatie naar voor en dat ontbreekt soms”.

Co-innovation

“We hadden verwacht dat het merendeel gesloten cases zouden zijn, maar toch hadden we ook een deel open cases. We zijn naar co-innovation aan het evolueren en zijn ervan overtuigd dat dit noodzakelijk is om de volgende stap te zetten naar groei in de havens”, aldus Sys.

“Wanneer men niet de juiste partijen betrekt en men heel gesloten werkt, is dat vaak een reden voor het falen van innovatie”, benadrukt Vanelslander.

“Tijdens ons laatste event zijn een aantal elementen naar voor geschoven die nodig zijn om tot co-innovatie te komen. Het gaat vooral om vertrouwen maar ook dialoog en enthousiasme zijn belangrijk. Dat is de reden waarom we in de toekomst naar co-innovation of co-creation workshops willen gaan”, zegt Sys nog.

“Samenwerking is cruciaal voor ons. Als terminaloperator alleen kunnen we niet bereiken wat we willen door efficiënter te gaan werken. We hebben input nodig van partners”, onderstreept ook Patrick Van de Walle (DP World).

Succesformule

Een succesformule voor innovatie blijkt niet te bestaan. “Het zou schitterend zijn mochten we een combinatie van elementen vinden die altijd succesvol is, maar die is er niet. We hebben wel een groep van cases gevonden die allemaal bepaalde factoren gemeenschappelijk hebben die maken dat ze wel succesvol zijn. Zo kunnen we zeggen dat om succesvol te zijn men best met die of die elementen rekening houdt”, aldus Vanelslander.

Kosten/baten

“Wat ons ook is opgevallen, is dat we quasi geen data hebben gevonden over kosten/baten analyses. Mogelijk is dat omdat men die informatie niet wil delen, maar ons komt het voor dat alles meer vanuit het buikgevoel gebeurt, vanuit het continu denken, terwijl een kosten/batenanalyse zou kunnen bijdragen tot bijkomend succes. Daarom gaan we een wegwijzer maken voor de bedrijven over hoe ze aan een kosten/batenanalyse moeten beginnen. Binnen de sector wordt er niet 1% aan O&O vanuit het budget opzij gezet. Innovatie hoef je echter niet altijd te interpreteren als een groot project. Het kunnen ook kleine zaken zijn die echt wel een ‘change’ binnen de onderneming teweeg brengen. De co-innovatie die wij academici voor ogen hebben is er een over de supply chain heen. Er is heel wat ervaring die opgebouwd wordt in de container business, die zeker vertaald kan worden naar de breakbulk sector en naar andere sectoren. Het gaat om wat we kunnen leren van anderen en hoe we valkuilen kunnen vermijden in dit proces”, geeft Sys nog aan.

“Vandaar dat we in het vervolg ook heel gericht in workshops met andere sectoren rond de tafel willen nadenken en discussiëren. Het zijn vaak niet enkel klanten maar ook bedrijven uit andere sectoren waar men veel bezig is met innovatie, waarvan men kan leren”, besluit Vanelslander. De bedoeling is om naar een bredere ‘port community’ toe te werken, bestaande uit bedrijven actief in de hele keten, merkt Valérie du Bois (Ports Practice Management and Coordination BNP Parisbas Fortis) finaal op.

koen.heinen@flows.be