Klimatoloog van Ypersele: “Havens snel wapenen tegen zeestijging”

Nieuws, Scheepvaart
Roel Jacobus
Prof. dr. Jean-Pascal van Ypersele
Prof. dr. Jean-Pascal van Ypersele © Alexandre Haulot

De havens moeten actie ondernemen want al in de eerstvolgende generaties komt het water hen aan de lippen, waarschuwt klimatoloog prof. Jean-Pascal van Ypersele. Op 21 oktober spreekt hij voor de havengemeenschappen van Oostende en Zeebrugge.

“Het zeeniveau zal veel verder stijgen dan de meeste mensen verwachten. De risico’s voor de Vlaamse havens en de omringende regio’s zijn bijzonder groot”, zegt prof. dr. Jean-Pascal van Ypersele (64). De internationaal vermaarde klimatoloog en fysicus (UCLouvain) was van 2008 tot 2015 vicevoorzitter van het klimaatpanel (IPCC) van de Verenigde Naties. Hij is de keynotespeaker op 21 oktober op het SEAposium in Zeebrugge, een thema-avond van de havengemeenschappen van Oostende en Zeebrugge rond de impact van de stijging van de zeespiegel.

Dat het de bedrijven en havens menens is omtrent de zeespiegelstijging, toont de verdere bezetting van het spreekgestoelte: minister van de Noordzee Vincent Van Quickenborne (Open Vld), minister van Energie Tinne Van der Straeten (Groen) en administrateur-generaal Nathalie Balcaen van Agentschap voor Maritieme Dienstverlening en Kust (MDK).

Gedeelte Vlaanderen verloren

Prof. van Ypersele licht al een tip van de sluier. “We moeten zeker rekening houden met minstens één meter verhoging tegen het einde van de eeuw. De exacte stijging ten opzichte van het pre-industriële niveau zal afhangen van onder meer hoe de emissie van broeikasgassen zal evolueren. Als we op het huidige maximale uitstootniveau blijven, houden we rekening met een stijging met twee meter. Op basis van de laatste rapporten van het IPCC valt zelfs een verhoging van meer dan vijftien meter tegen het jaar 2300 niet uit te sluiten. Als de wereldwijde CO2-uitstoot niet vlug genoeg naar nul gaat, zal jammer genoeg in de komende eeuwen een groot gedeelte van Vlaanderen verloren gaan.”

Hoog tijd voor actie. “Ten eerste moet de haveninfrastructuur op alle manieren voorbereid worden op een verhoging van één, twee of zelfs meer meters van het zeeniveau tegen 2100. In mijn presentatie op het SEAposium zal ik spreken over mogelijke strategieën voor aanpassingen en voor het reduceren van de emissies. Dat zal de kuststreek en de havens voor grote uitdagingen plaatsen. Maar er zullen ook enkele opportuniteiten zijn. Ten tweede is het noodzakelijk dat het maritiem transport meehelpt om de uitstoot van broeikasgassen drastisch te verminderen. Dat is trouwens een dwingende opdracht voor alle bedrijven in de hele economie en voor alle burgers wereldwijd.”

Overstroming van 1953

“Wanneer het zeeniveau een halve of een hele meter stijgt, wordt ook de kans op overstromingen veel groter. Bij de zondvloed van 1 februari 1953, die in Nederland en Vlaanderen tweeduizend mensenlevens eiste, speelde een combinatie van factoren: uitgerekend op het moment van springtij ontstond een bijzonder zware storm die bovendien uit de meest ongunstige windrichting kwam. Met de verdere ontregeling van het klimaat, kunnen we een goede inschatting maken van de waarschijnlijkheid van het risico op zulke extreme incidenten. Maar een precieze voorspelling kun je meestal pas enkele dagen op voorhand maken.”

De klimaatverandering leidt niet alleen tot meer overstromingsdreiging vanuit de zee maar ook vanuit de lucht. “Overal kunnen wolkenmassa’s hun lading water uitstorten zoals dat in de regio van Verviers en Duitsland gebeurde. Anderzijds hangt bij regenval het overstromingsrisico ook af van de topografie. Dat risico moet eveneens meetellen in de planning van haveninfrastructuur. Bijvoorbeeld elk stuk verhard terrein is weer een gebied dat geen water kan opnemen en dus het overstromingsrisico vergroot.”

Roel Jacobus