Veilingsysteem voor Nederlandse spotmarkt: pro en contra

De Nederlandse Tweede Kamer heeft een motie aangenomen voor een proef met een verplicht veilingsysteem voor de spotmarkt in de drogeladingvaart. Binnenvaartorganisatie VBR vreest dat verladers de binnenvaart daardoor links zullen laten liggen.

Het verplichte veilingsysteem voor de spotmarkt in de drogeladingvaart is een initiatief van de Nederlandse Algemeene Schippers Vereeniging (ASV). De afschaffing van de ‘evenredige vrachtverdeling’, in België het toerbeurtsysteem (1998), op aangeven van Europa, heeft volgens de ASV geleid tot minder markttransparantie voor de schippers. De kennis van vraag en aanbod zit immers bij de bevrachters, vindt nog de binnenvaartorganisatie, die pleit voor een veilingsysteem als de eenvoudigste, snelste en meest efficiënte manier om markttransparantie te bereiken. Het systeem moet zorgen voor stabiele prijzen, minder leegvaart, milieuvriendelijk transport en rust in de markt. De spotmarkt vertegenwoordigt slechts een vijfde van de totale markt maar is volgens de ASV wel bepalend voor de stabiliteit van de markt.

In de Nederlandse Tweede Kamer is zopas een motie aangenomen om onder de noemer ‘Agora’ zo’n veilingsysteem gedurende twee jaar te testen. De opzet is om er uiteindelijk een Europees systeem van te maken. Daarom vraagt de ASV 10 miljoen euro van Europa om het op te zetten. In afwachting dat andere landen mee in het systeem stappen, wil Nederland al van start gaan. Een organisatieoverstijgende werkgroep moet het plan verder vormgeven. In het voorstel is sprake van een (elektronische) markt van contracten. De prijsvorming komt tot stand door informatie-uitwisseling en transparantie van de contractuele verplichtingen die vragers en aanbieders van diensten en producten met elkaar aangaan. Het systeem staat onder toezicht van een onafhankelijke ‘marktmeester’.

Verladers

“In tegenstelling tot België heeft men in Nederland geen vergunning nodig om als bevrachter op te treden. Met zo’n veilingsysteem wil de ASV orde op zaken stellen, want het huidige systeem leidt ertoe dat er veel onder de prijs gevaren wordt. De liberalisering in de binnenvaart heeft niet voor betere tarieven gezorgd. Alleen de omloopsnelheid is gestegen, waardoor ook de omzet omhoog ging”, zegt Gaston Pius, ondervoorzitter van de Vereniging van Belgische Reders der Binnen- en Rijnvaart (VBR).

“Als het systeem verplicht wordt, dan moeten ook Belgische schippers die een vracht in Nederland willen laden via de veiling werken”, zegt Pius. Schippers die een vast contract hebben, kunnen dat echter blijven uitvoeren. “Ik vrees dat verladers niet geneigd zullen zijn om in een gereglementeerde markt van de binnenvaart gebruik te maken”, besluit hij.

De Nederlandse verladersorganisatie ‘evofenedex’ bevestigt die vrees. Ze roept de Tweede Kamer op om het veilingsysteem niet verplicht in te voeren. Volgens de verladers is dit niet de oplossing voor de problemen in de binnenvaart. “Een verplicht systeem zorgt niet automatisch voor een stabiele markt, meer vergroening en minder leegvaart”, zegt de organisatie. Die elementen komen veeleer tot stand wanneer er wordt samengewerkt tussen schippers en verladers. Een vrijblijvend veilingsysteem kan volgens de verladers wel zorgen voor meer transparantie en een laagdrempelige manier om vracht aan te bieden. Op 6 juni staat het veilingsysteem op de agenda van het Algemeen Overleg Scheepvaart in de Tweede Kamer.

Koen Heinen