EC komt met stappenplan voor ‘Back to Schengen’

De Europese Commissie heeft een gedetailleerd stappenplan voorgesteld om het beheer van de binnen- en buitengrenzen van de EU weer op orde te brengen. Het voorziet dat het Schengengebied tegen het einde van 2016 weer normaal moet functioneren.

“Het Schengengebied zonder controles aan de binnengrenzen heeft de Europese burgers en bedrijven veel voordelen gebracht, maar de afgelopen maanden is het systeem als gevolg van de vluchtelingencrisis zwaar op de proef gesteld. De Europese Raad heeft op 18-19 februari een duidelijke opdracht gegeven om de normale werking van het Schengensysteem te herstellen en wel op gecoördineerde wijze, en daarbij alle steun te verlenen aan de lidstaten die in moeilijke omstandigheden verkeren”, aldus eerste vicevoorzitter Frans Timmermans.

“Ons doel is dat de controles aan alle binnengrenzen zo snel mogelijk worden opgeheven, en wel uiterlijk in december 2016. Dat vereist dat er een gecoördineerde Europese aanpak van tijdelijke grenscontroles komt binnen het kader van de regels van Schengen, in plaats van de huidige lappendeken van eenzijdige beslissingen”, zegt Timmermans.

Volgens Commissaris voor Migratie, Binnenlandse Zaken en Burgerschap Dimitris Avramopoulos (foto) bevat dit stappenplan een aantal belangrijke stappen die de lidstaten samen moeten zetten om het functioneren van het Schengengebied zo snel mogelijk te normaliseren.

De kosten zonder Schengen

Tijdelijke grenscontroles belemmeren immers niet alleen het vrije verkeer van personen, maar hebben ook aanzienlijke economische kosten. De Commissie heeft berekend dat volledige herinvoering van grenscontroles binnen het Schengengebied jaarlijks rechtstreeks naar schatting 5 tot 18 miljard euro zal kosten (of 0,05% tot 0,13% van het bbp).

Die kosten zouden zich vooral in bepaalde sectoren en regio’s voordoen, maar ook onvermijdelijk een impact hebben op de EU-economie als geheel. Daags voor de voorstelling van het stappenplan heeft Transportcommissaris Violeta Bulc op een hoorzitting in het Europees Parlement gezegd dat het wegvervoer het zwaarst getroffen wordt. Daar is sprake van een vork van 1,7 à 7,5 miljard euro. Volgens het “meest waarschijnlijke scenario” kijkt die modus aan tegen een verhoging van zijn directe kosten van 3,4 miljard euro, zei Bulc.

Controles aan de binnengrenzen

Het stappenplan voorziet een aantal maatregelen ter bescherming van de buitengrenzen, alsook onmiddellijke steun voor Griekenland en vooruitgang met de uitvoering van de herplaatsingsbesluiten. Ook is het de bedoeling om de regels toe te passen en te stoppen met de ‘doorwuifaanpak’.

Voor het goederenvervoer zijn echter vooral de tijdelijke grenscontroles aan de binnengrenzen zorgwekkend. “Ze moeten een uitzondering blijven en moeten verenigbaar zijn met het doel om de normale situatie zo snel mogelijk te herstellen. Sinds september 2015 hebben acht landen aan hun binnengrenzen opnieuw grenscontroles ingevoerd om redenen die verband houden met de vluchtelingencrisis. Tot dusver is dit gebeurd op basis van eenzijdige beslissingen in het kader van artikelen 23, 24 en 25 de Schengengrenscode”, stelt Avramopoulos.

Uiterlijk in december

Als de migratiedruk en de ernstige gebreken met betrekking tot het beheer van de buitengrenzen na 12 mei aanhouden, zou de Commissie een voorstel moeten doen en de Raad moeten aanbevelen dat er een samenhangende EU-aanpak voor het toezicht aan de binnengrenzen wordt ingesteld, totdat de structurele gebreken zijn verholpen. Zo’n voorstel houdt in dat men alleen zou controleren “aan die segmenten van de binnengrenzen waar dat nodig en evenredig is.”

Het is de bedoeling dat er uiterlijk in december een einde komt aan alle controles aan de binnengrenzen, zodat het Schengengebied tegen het einde van 2016 weer normaal kan functioneren.

Meer over dit stappenplant leest u hier op de site van de Europese Commissie.