“Bulc krijgt havenarbeid als een boomerang terug in haar gezicht”

De strijd rond havenarbeid is in België noch in Spanje gestreden. In Spanje vechten de bonden terug met stakingen. In België blijft de vraag wat de uitkomst kan zijn van nog lopende procedures, zeggen twee juristen. Al verschilt hun globale visie.

Een 48-urenstaking legde de Spaanse havens gisteren en eergisteren lam. De havenbedrijvigheid kwam zo goed als tot stilstand. Volgens Puertos del Estado legden bijna 96% van de havenarbeiders het werk neer.

Na het afspringen van de onderhandelingen met de havenwerkgevers kondigden de Spaanse dokwerkersbonden een nieuwe reeks werkonderbrekingen aan voor de volgende weken. Zij willen een overeenkomst afdwingen die de grondige hervorming van de havenarbeid uitholt. Die kwam er na de veroordeling van het Spaanse stelsel door het Europees Hof van Justitie.

Boomerang

Professor Eric Van Hooydonk legde al vaker het verband tussen de situatie in Spanje en in België. Hij is ervan overtuigd dat de kous in geen van beide landen af is.

“Havenarbeid komt als een boomerang terug in het gezicht van Violeta Bulc”, voorspelt hij. “Iedereen, niet in het minst de Europese Transportcommissaris zelf, weet dat de beide hervormingen alleen op papier bestaan en dat ze voor de bedrijven nog geen enkel tastbaar voordeel hebben opgeleverd."

“De containerbehandelaars buiten beschouwing gelaten, zitten de Belgische havenbedrijven nog altijd in de meest rigide arbeidsorganisatie in de hele EU. De terecht geroemde productiviteit van onze havenarbeiders verliest daardoor helaas elke competitieve betekenis. Het stukgoed sterft af en logistiek in de havens blijft onaantrekkelijk. De neveneffecten zijn enorm: meer wegtransport, milieuhinder én jobverlies in andere havensectoren”.

Modernisering opleggen

De hoofdverantwoordelijkheid legt hij bij Violeta Bulc, omdat ze vrede nam met wat hij een 'platonische' hervorming noemt en zo de druk op de bonden wegnam om het stelsel diepgaand te hervormen.

Sociale dialoog is volgens hem niet de uitweg. “Al in 1990 toonde de Wereldbank aan dat niet onderhandelingen, maar alleen sterke maatregelen van bovenaf versteende havenarbeidsstelsels kunnen veranderen. Dat was ook het geval in de EU, waar bijna alle moderniseringen zijn opgelegd door Europa. De Commissaris dreigt nu het werk van vele jaren teloor te laten gaan. Niet alleen de toekomst van de havens staat op het spel maar, nog maar eens, ook de geloofwaardigheid van de EU.”

Realpolitik

Erik Maes krijgt, als advocaat gespecialiseerd in sociaal recht, ook geregeld te maken met havenarbeid. Hij onderstreept dat tussen Spanje en België zowel vergelijkingspunten als verschillen bestaan.

Met Van Hooydonk is hij het eens dat de oplossing die in België uit de bus kwam, vanuit het oogpunt van de Europese rechtsprincipes op zeer los zand gebouwd is en dus aanvechtbaar blijft. “Er blijven heel veel juridische valkuilen bestaan. Nog lopende of nieuwe procedures kunnen het dossier van de havenarbeid snel weer op de voorgrond brengen”, zegt hij.

Maes toont echter begrip voor de “realpolitik” waar de Europese Commissie voor koos. “Bij de goedkeuring van het akkoord van vorig jaar door de Commissie speelden heel wat factoren, ook politieke, mee. De vrees voor conflicten zonder voorgaande in de Belgische havens was groot. Die zijn voor de Europese economie in haar geheel een pak belangrijker dan de Spaanse. Is het daarom een slechte zaak? Ik weet het niet. Aan zo’n dossier hangt niet alleen een juridische dimensie vast. Er spelen onder meer tal van socio-economische factoren mee. Misschien is het in zo’n context beter te kiezen voor een stapsgewijze evolutie.”

Wereldvreemde bonden

Alleen betreurt Maes dat de bonden zich blijkbaar gesterkt voelen door het akkoord dat via sociale dialoog tot stand kwam en dat de havenarbeiders in een referendum met een duidelijke meerderheid goedkeurden. “Zij denken dat het Belgisch havenarbeidsstelsel nu gered en verankerd is. Zij verharden zelfs hun standpunt in een aantal dossiers.”

Zelfs de beperkte aanpassingen aan dat systeem trachten ze via cao’s opnieuw ongedaan te maken, voegt de advocaat daar aan toe. Dat is een houding die hij omschrijft als “wereldvreemd”.

Jean-Louis Vandevoorde