Opinie: Stratego-spelletje rond kilometerheffing

Philippe Van Dooren

De kilometerheffing wordt uitgebreid naar 150 km gewestwegen, zo heeft minister Ben Weyts (NV-A) beslist. Dat doet hij naar aanleiding van een rapport van MOW. Dat is nog voor de bespreking ervan in het Vlaams Parlement doelbewust gelekt. De link met de gemeenteraadsverkiezingen is snel gelegd.

Philippe Van Dooren

Redacteur Flows.be

Dat rapport is zeer technisch en tegelijkertijd zeer genuanceerd. Het is lijvig: het telt 182 bladzijden. Daarin wordt minutieus geanalyseerd op welke plekken er een status quo, een stijging of een daling van het vrachtverkeer werd vastgesteld. Ook de vermoedelijke oorzaken worden uiteengezet.

Dat het rapport nog voor de bespreking in het parlement naar de algemene pers gelekt is, is volgens mij een zeer duidelijk manoeuvre om het debat in een andere richting te sturen. Van de nuance van het rapport is in de kranten weinig terug te vinden. “Meer vrachtwagens in dorpen door kilometerheffing”, bloklettert De Standaard. “Van in het begin doken er signalen op van sluipverkeer. Via gewestwegen proberen chauffeurs de heffing te ontlopen”, schrijft De Morgen. Men doet het uitschijnen alsof op alle gewestwegen het sluipverkeer is toegenomen. Terwijl dat zeker niet het geval is. Slechts op een klein deel van de gewestwegen was dat zo. En andere factoren dan de tol kunnen meespelen, zoals de opening van een logistieke zone, grote wegenwerken in de buurt, en noem maar op.

Eerst dacht ik dat het lek van MOW (Mobiliteit en Openbare Werken) zelf kwam. Het is een publiek geheim dat de verstandhouding tussen het departement en het kabinet Weyts vaak gespannen is. MOW was oorspronkelijk voorstander van een kilometerheffing op zo goed als alle gewestwegen. Onder andere na overleg met de transportsector besliste Weyts om daar niet op in te gaan en de heffing te beperken tot – ruw geschetst – het Eurovignetnetwerk. Was de lek een achterhoedegevecht? Na het doornemen van het rapport moest ik mijn opinie bijstellen: het is te evenwichtig en genuanceerd.

Wie heeft er dan belang bij een vertekend beeld van het sluipverkeer? Volgend jaar zijn het gemeenteraadsverkiezingen.

Wie heeft er dan belang bij een vertekend beeld van het sluipverkeer? Wie heeft er baat bij het voorstellen van een toename van het lokale vrachtverkeer als een gevolg van de kilometerheffing? Burgemeesters. Volgend jaar zijn het gemeenteraadsverkiezingen. En enige profileringsdrang is hen dan ook – zeker in de aanloop naar de verkiezingen – niet vreemd. Hierbij valt het op dat heel veel burgemeesters CD&V’ers zijn. Die partij was voorstander van een veel bredere kilometerheffing. De bron van het lek moet dan ook in die richting gezocht worden.

Maar ook de oppositiepartijen – sp.a en Groen in het bijzonder – kunnen garen spinnen bij een misvormde voorstelling van de zaken. Met als argument de verslechtering van de verkeersveiligheid als gevolg van een vermeende toename van het sluipverkeer.

Het is dan ook uitkijken hoe het debat deze namiddag in het parlement zal verlopen. Ik vrees dat het niet zo sereen zal zijn en dat er stemmen zullen opgaan om veel meer gewestwegen op te nemen in het betolde netwerk. De kans is groot dat dat zal gebeuren op basis van subjectieve waarnemingen en niet op basis van de objectieve cijfers van het rapport. Dat die verkiezingskoorts negatief kan uitdraaien voor de economie, is een reëel risico. Meer betolde kilometers betekenen meer kosten voor de transporteurs, die ze zullen moeten doorrekenen naar de klanten. Daarbij mag men niet uit het oog verliezen dat de lokale economie eronder zal lijden: op de snelwegen rijden meer buitenlandse trucks dan Belgische, maar op de gewestwegen is dat net het omgekeerde.

Philippe Van Dooren