Havenarbeid in de koelkast?

Bijna drie jaar na de start van de ingebrekestelling tegen België over havenarbeid besloot de Europese Commissie vrede te nemen met de hervormingen waarover de sociale partners onder het toeziend oog van federaal minister van Werk Kris Peeters (CD&V) een akkoord bereikten. Naar verluidt is lang niet iedereen binnen DG Move daar gelukkig mee, maar had Transportcommissaris Violeta Bulc echt geen zin meer om het Belgisch blok aan haar been nog veel verder mee te zeulen.

Net als bij de verordening over havendiensten legt de Commissie zich neer bij wat politiek en als grootste gemene deler voor de betrokken partijen haalbaar is. Van een harde opstelling op basis van de meer dwingende Europese verdragsregels ziet de Commissie uiteindelijk af. Aan havendossiers houdt ze geen goede herinneringen over. Haar vingers nog maar eens verbranden aan thema’s als beloodsing of havenarbeid doet ze liever niet.

Een akkoord dat langs de weg van het hooggeprezen sociaal overleg tot stand kwam, is bovendien nog moeilijker van tafel te vegen. Eens zo’n overeenkomst er ligt, kan het politiek getouwtrek om het goedgekeurd te krijgen dan voluit zijn gang gaan.

Puntsgewijs antwoord

Aan Belgische kant is de piste van een grondige hervorming van de havenarbeid nooit echt bewandeld. Het streefdoel is altijd geweest om op de bezwaren van de Commissie een puntsgewijs antwoord te formuleren dat net ver genoeg reikte om de volgende stappen in de ingebrekestelling af te wenden. Aan de grondvesten van de wet-Major raken, zat er nooit in. Waar havenarbeid begint of eindigt, bijvoorbeeld, is niet echt duidelijker geworden.

Europa hield het been zo lang mogelijk stijf, maar wachtte steeds geduldig af tot België met zijn nieuw huiswerk klaar was. De boodschap was al langer dat de leerling met het tonen van een beetje goede wil minstens een vrijstelling uit de wacht zou slepen.

Er is een aantal bakens verzet. Ook in België zullen velen het te weinig vinden. Maar als puntje bij paaltje komt, zijn bijzonder weinig partijen bereid het risico van een open conflict te lopen. Dat geldt minstens ook voor zowel de stouwers en terminaloperatoren als voor verladers en rederijen. Bij hen staat het behoud van de sociale vrede en het vrijwaren van de supplychain voorop.

Logistiek en multimodaliteit

Het is de vraag of voor logistiek in havengebieden veel zal veranderen. Logistieke spelers met hun roots in het havengebeuren, Katoen Natie op kop, kennen het systeem en weten hoe ze het moeten bespelen. Zij kennen de weg in het kluwen en bewijzen dat het kan. Andere logistieke dienstverleners en gespecialiseerde vastgoedgroepen zoals WDP zullen wellicht nog steeds even diep nadenken voor de stap naar de havens te zetten.

In tijden waar iedereen roept om meer multimodaliteit, lijkt het er bovendien niet op dat spoor en binnenvaart binnen havengebied veel aan bewegingsvrijheid gewonnen hebben, al bewijst het akkoord rond de behandeling van de binnenvaart in Gent dat niet alles zo vast zit als men soms denkt.

Werk niet af

Kris Peeters benadrukte zelf dat de hervorming van de havenarbeid niet af is. De uitvoering van het akkoord vergt alvast een aantal jaren. Het lijdt weinig twijfel dat grondige aanpassingen aan het systeem intussen de koelkast of de diepvriezer in gaan, al kan er op lokaal vlak nu wellicht wat meer dan gisteren aan de toepassing van de basisprincipes rond havenarbeid gesleuteld worden.

Of het zou moeten zijn dat klachten bij het Europees Hof van Justitie de zaak toch nog in beweging brengen.