EU-mobiliteitsproject Civitas Portis afgetrapt in Antwerpen

Antwerpen is samen met vier andere havensteden in een project gestapt om kennis uit te wisselen over duurzame mobiliteit in havensteden. Het loopt tot 2020 onder de naam ‘Civitas Portis’ en werd vanmiddag voorgesteld op het Stadhuis.

Bij het project zijn behalve Antwerpen Aberdeen, Trieste, Klaipeda, en Constanta betrokken. Met andere woorden: twee aan de Noordzee, een aan de Baltische Zee, een aan de Middellandse Zee en een aan de Zwarte Zee. Bovendien is ook de Chinese haven van Ningbo er mee ingestapt. Naast de vijf steden zijn ook hun havenbedrijven tot het project toegetreden. Verder zijn er zestien lokale partners zoals transportbedrijven, onderzoeksinstellingen en universiteiten, Vlaamse overheidsagentschappen, De Lijn, de NMBS en de BAM aan boord genomen.

Het project kan rekenen op Europese steun. De relatie tussen steden en havens wordt alsmaar complexer. In 2010 al had de Europese zeehavenorganisatie ESPO al de bezorgdheid van de havenautoriteiten hierover geuit.

Violeta Bulc

Na een ontmoeting met ESPO in januari 2015 heeft ook EC-Transportcommissaris Violeta Bulc mee haar schouders gezet onder het Civitas Portis. Volgens haar vormen de havensteden de belangrijkste troeven van Europa. Alleen daar zijn naadloze logistieke bewegingen toegelaten over zee, spoor, binnenvaartroutes en wegen. Bulc stelt dat havensteden zich ontwikkelen tot industriële polen die bijdragen aan groei, werkgelegenheid en energiezekerheid. Alleen al daarom moeten al hun troeven behouden en versterkt worden.

EU-bevolking woont vooral in havensteden

De bekommernis van Europa over de havensteden gaat trouwens al langer terug. De Europese Commissie communiceerde in 2007 al over de noodzaak van een dialoog tussen haven en stad. Zij legde daarin de nadruk op meer geïntegreerde managementsystemen en toepassingen tussen stedelijk en havenautoriteiten.

Het cruciale belang van het thema wordt ook geschraagd door de statistieken van het DG Mobiliteit en Transport. Daaruit komt naar voren dat het Trans-Europese Transportnetwerk TEN-T 319 havens omvat, 83 in het kernnetwerk en 236 in het uitgebreide netwerk. Bijna de helft van de Europese bevolking woont in haven- of kuststeden. Van de in en uit de EU geïmporteerde en geëxporteerde goederen passeert 74% havensteden. In de interne EU-handel bedraagt dat aandeel 37%.

Vlotter woon-werkverkeer

Waar Civitas Portis concreet wat aan wil doen, is de merkbare verkorting van de verplaatsingstijd voor het woon-werkverkeer tussen stad en haven. In Constanta wordt een daling vooropgesteld met 10%. Antwerpen wil graag tot -40% gaan. Ook het aantal woon-werkverplaatsingen met de auto moet naar beneden, van -4% in Constanta en Klaipeda tot -15% in Antwerpen.

Het staat buiten kijf dat het openbaar vervoer in Antwerpen de uitbreiding van de haven in noordelijke richting en in het Waasland niet heeft gevolgd. De verlenging van het tramsysteem tot aan de Havanasite kan mogelijk een eerste aanzet bieden om dat voor een deel te verhelpen.

Projectverantwoordelijke Marijke De Roeck stelt dat er in havensteden twee verschillende types logistiek samenkomen: de havenlogisfiek en de stedelijke distributie.

Impact van infrastructuurwerkzaamheden

Antwerpen wordt bovendien de komende jaren overhoop gegooid door een aantal ingrijpende infrastructuurwerkzaamheden, zei Mobiliteitsschepen Koen Kennis. “Deze hebben een grote impact op de stedelijke mobiliteit. Daarom is het nodig om de mensen ertoe aan te zetten om, vooral tijdens de spits, de wagen thuis te laten en te kiezen voor andere vervoerwijzen. Het zal er ook op aankomen om de bestaande capaciteit efficiënter te benutten."

Havenschepen Marc Van Peel voegde eraan toe dat mobiliteit niet stopt aan de grenzen van de stad. “Ook in de haven is vlotte mobiliteit cruciaal. Het unieke aan Civitas Portis is de brede kijk over stads-, haven- en landsgrenzen heen.”

Het project moet de deelnemende havens de gelegenheid biedt om te leren van elkaars ervaringen uit het verleden. Van daaruit willen ze een geïntegreerde visie op duurzame mobiliteit ontwikkelen en implementeren. Daarna zullen zij deze kennis ook delen met andere Europese en internationale havensteden. Civitas Portis wordt gecoördineerd door de stad Antwerpen. Het project loopt tot augustus 2020.