Gent snoeit in havenarbeidersploegen voor binnenvaart

Binnenschepen die in de haven van Gent bulk of containers komen laden of lossen, moeten binnenkort niet langer een volledige ploeg havenarbeiders inschakelen. Eén havenarbeider kan volstaan. Voor breakbulk blijft het huidig stelsel wel behouden.

Stouwers en havenbonden – ACV Transcom én BTB – hebben een document getekend waarin de krachtlijnen staan van een akkoord over havenarbeid in de binnenvaart dat havenschepen Mathias De Clercq in primeur op de nieuwjaarsreceptie van de Gentse haven mocht aankondigen.

Dat akkoord moet deze maand nog gefinaliseerd worden en begin februari bekrachtigd worden door het paritair subcomité voor de haven van Gent. De regeling die daarin afgesproken is, zal wel vanaf 1 februari worden toegepast.

Bulk en containers

Voor de behandeling van bulk en containers in en uit binnenschepen wordt het ploegenstelsel losgelaten. Daar kan binnenkort de kraanman het werk alleen verrichten, daar waar tot nog toe in de regel een ploeg in stelling diende gebracht die tot vier man sterk kon zijn, wat uiteraard een zware impact heeft op het kostenplaatje.

Die kraanman kan zo nodig wel versterking krijgen, bijvoorbeeld van een bijkomende havenarbeider in het ruim. Maar dat zal naar verluidt mogelijk zijn zonder dat die dokwerker voor een volledige shift dient ingehuurd. Flexibiliteit wordt daar het nieuwe ordewoord.

“Het komt er eigenlijk op neer dat het ploegenstelsel in die sectoren komt te verdwijnen. Het is ook een duidelijk signaal dat we in Gent willen blijven inzetten op binnenvaart. De kost van de havenarbeid zal geen factor meer zijn die maakt dat projecten op dat vlak met de stille trom worden afgevoerd”, zegt Peter Heyde, algemeen directeur van de Gentse havenwerkgeverscentrale CEPG

Conventioneel stukgoed niet

Die regeling geldt niet voor conventionele ladingen zoals staalrollen, slabs of palletgoed. Daar blijft het huidig ploegensysteem onveranderd.

“Het laden en lossen van niet-gecontaineriseerd stukgoed is een heel ander soort bedrijvigheid dan het behandelen van bulk of containers. Daar komen andere overwegingen op het stuk van veiligheid  en zorg voor de lading in het spel”, legt secretaris Marc Soens van ACV-Transcom uit. “De werkgevers waren ook geen vragende partij voor verandering.”

“Wij zijn als werkgeverscentrale ook verantwoordelijk voor de veiligheid van de havenarbeid. Daar worden geen toegevingen op gedaan”, benadrukt ook Peter Heyde.

“Bulk is en blijft veruit de grootste volumes uitmaken in de binnenvaart, terwijl het vervoer van containers per binnenschip in Gent aan een opmars begonnen is”, zegt ceo Daan Schalck van het Havenbedrijf van zijn kant. “Het is de bedoeling meer trafiek over het water te halen. Dat akkoord zal helpen om de binnenvaart in Gent weer op een groeikoers te zetten.”

Vergoeding op publieke kaaien

De behandeling van binnenschepen heeft in Gent de jongste jaren geregeld voor enige commotie gezorgd. Verschillende bedrijven vonden de kostprijs van het ploegenstelsel buitensporig hoog en zetten op hun kaaien zelfstandigen in die met eigen tuigen binnenschepen laden en lossen, zeer tegen de zin van de vakbonden. De wet-Major verbiedt dat echter niet, bevestigde ooit een vonnis van de Arbeidsrechtbank.

Het nieuwe akkoord moet ook in dat licht gezien worden. Het maakt werken met erkende havenarbeiders voor bulk en containers een pak competitiever. Temeer daar zelfstandigen die op publieke kaaien komen werken, binnenkort ook een vergoeding zullen moeten betalen aan het Havenbedrijf.

“Werken met zelfstandigen voor het behandelen van binnenschepen is een vrij recente ontwikkeling waarop wij als Havenbedrijf geen antwoord hadden”, duidt Daan Schalck. “Op eigen kaaien van bedrijven hebben wij geen zeggenschap, maar wanneer zij op publieke kaaien aan de slag gaan, is het niet minder dan normaal dat zij daar een vergoeding voor betalen. We gaan zo’n systeem invoeren.”

Dat het Havenbedrijf daarmee de kaart van de havenarbeid trekt, wil hij niet gezegd hebben. “Het staat bedrijven nog steeds vrij te doen wat ze willen. De robuustheid van onze binnenvaarttrafiek hangt wel af van de stouwers en de havenarbeiders. Daar zitten de grote kansen op groei, al was het maar omdat stouwers die havenarbeiders inzetten, voor het laden en lossen van schepen doorgaans ook een betere uitrusting en infrastructuur kunnen bieden. Zelfstandigen hebben niet dezelfde impact. Het gaat daar meer om losse initiatieven.”

Negatieve impact

De vakbonden tonen zich met het nieuw akkoord bereid om stappen te zetten die voor hen ook risico’s inhouden. Want al kan het afschaffen van het ploegenstelsel in de belangrijkste binnenvaarttrafieken bijkomende volumes naar die modus halen, het zal zich zeker in een eerste fase onvermijdelijk vertalen in minder taken voor de havenarbeiders.

Hoeveel precies is moeilijk te becijferen en de ramingen lopen uiteen, maar de aantallen lopen in de duizenden op jaarbasis. Er is dan ook afgesproken dat het nieuwe systeem op korte termijn geëvalueerd zal worden.

Of bedrijven die vandaag met zelfstandigen werken, opnieuw een beroep zullen doen op havenarbeid, valt nog af te wachten. Bij StoraEnso is dat alvast niet het geval, zei ons topman Chris De Hollander. “Wij ontvangen zowat een binnenschip per maand. Voor ons maakt dat het verschil niet. Voor goederenbehandelaars is dit wel een doorbraak”, stelt hij.