Almaci na Suezblokkade: “Grens voor nog grotere schepen bereikt”

Nieuws, Havens
Michiel Leen
Groen-voorzitster Meyrem Almaci
Groen-voorzitster Meyrem Almaci © Bas Bogaerts/ID Photo Agency

“Geen Suez aan de Schelde”, reageert Groen op de crisis van de ‘Ever Given.’ Het statement weekt in de Antwerpse havencommunity reacties los. Groen-voorzitster Meyrem Almaci pleit voor grenzen aan de groei, maar ziet daarin ook kansen voor Antwerpen.

Almaci greep op Facebook het debacle met de ‘Ever Given’ aan om kritisch te kijken naar de globalisering. De blokkade van het Suezkanaal is in haar visie een ‘trombose’ van de globalisering, “ongebreideld en ongecontroleerd, en zonder enige respect voor sociale rechten of ecologische integriteit. In Vlaanderen zijn onder anderen de plasticvervuiling op de Scheldeoevers en de ‘verkwanseling’ van Scheldedorp Doel symptomen van die filosofie”, meent Almaci. Het alternatief?  “Een economie op mensenmaat, gericht op de korte keten, op duurzaamheid en menselijke waardigheid.” Het bericht valt in de Antwerpse scheepvaartcommunity niet in dovemansoren. Zo dient Mathias Adriaenssens de Groene partijleidster op Twitter van repliek. Adriaenssens is actief bij vele havenkoepels, bestuurder bij het Liberaal Vlaams Verbond en een uitgesproken voorstander van vrijhandel en globalisering. In a nutshell: op zijn persoonlijke twitterpagina dicht hij Groen een ‘populistische recuperatie van het Suez-debacle’ toe. Hij breekt een lans voor een globale markt en anti-protectionisme, kruisbestuiving van continenten en een liberale visie op dalende prijzen voor goederen en meer nettowinsten voor ontwikkelingslanden. Hij sluit af met de ecologische innovaties in transport te benadrukken en roept de politiek op bijvoorbeeld meer in intermodale infrastructuur te investeren.

Suez aan de Schelde?

“Je kunt de Schelde uiteraard niet zomaar vergelijken met het Suezkanaal, maar ook de Schelde is kwetsbaar”, licht Almaci haar kritiek toe. “Kijk maar naar de relatief recente incidenten in de bocht van Bath. De steeds grotere containerschepen vereisen ook voortdurende baggerwerken, wat ecologische schade aan het Schelde-estuarium met zich meebrengt. Een crisis als die in Suez werpt de vraag op of er geen fysieke grenzen zijn aan de groei. Economisch gigantisme heeft een ecologische en menselijke prijs en maakt ons afhankelijk van landen als China. Zelfs in Davos worden de effecten op de verliezers van de globalisering druk besproken. Maar het gaat verder: ik heb familie die actief is in de expeditiesector en heb kunnen vaststellen welke economische chaos dit incident veroorzaakt. Verzekeraars haken af en de psychologische grens lijkt bereikt.” 

In een haven die in de nabije toekomst nog wordt uitgebreid met een extra containerdok en waar begin maart nog een diepgangrecord sneuvelde, klinken die vragen natuurlijk extra kritisch. “Ik zoek nochtans niet de oppositie”, betoogt Almaci. “Ik stel me alleen de vraag of zo’n ‘the sky is the limit’-aanpak voor het verschepen van containers niet eerder een ‘race to the bottom’ in gang heeft gezet tussen de verschillende havens. We zijn daarin niet alleen: heel wat economen stellen zich vragen bij het huidige ongebreidelde model. Ons pleidooi is dat van de eerlijke handel, lokale productie en van samenwerking. Ja, containertrafiek zal in dat model blijven bestaan, een schip dat veel containers vervoert tot in het binnenland blijft efficiënt. We zijn daarom grote voorstander van de fusie tussen Antwerpen en Zeebrugge.” 

Dichter bij huis

“We zouden ook graag nog meer samenwerking zien tussen Antwerpen en Rotterdam”, gaat Almaci verder. “Daarbij pleiten we ook voor meer maakindustrie dichter bij huis. De coronacrisis heeft aangetoond dat we voor maskers en medische hulpmiddelen erg afhankelijk waren van externe bronnen. Als we meer kunnen inzetten op de ‘onshoring’ van jobs liggen daarin ook groeiopportuniteiten voor de Vlaamse havens. Je vragen stellen bij de huidige gang van zaken, pleiten voor meer lokale productie hoeft de bloei van onze havens niet tegen te gaan, integendeel. Wij zien vooral kansen: met de komst van de Europese Green Deal en de aankondiging van massieve investeringen van Biden in de VS, zien we een nieuw model ontstaan. Het is een discussie die je ook op Europees niveau moet voeren, bijvoorbeeld met de invoering van een Carbon Border Tax. De marktomstandigheden veranderen.” 

“Scheepvaartsector niet loslaten”

“De Antwerpse haven zit met haar visie op ecologie, circulariteit en duurzaamheid op de goede weg, onder andere met de inspanningen rond hernieuwbare energie en waterstof en de zoektocht naar een circulaire invulling van de voormalige Opelsite. De visie van Jacques Vandermeiren, met veel aandacht voor de maatschappelijke rol van de haven, vind ik positief. Groen wil de scheepvaartector niet loslaten. Tinne Van Der Straeten zet hard in op de energietransitie, Georges Gilkinet op de binnenvaart en het spoor; allemaal van cruciaal belang voor de haven. Gezien onze geschiedenis is het niet verwonderlijk dat we ons actief opstellen in deze vraagstukken en ons afvragen of er geen andere, duurzamere groei mogelijk is, met respect voor mens en milieu. Die vragen moet je ook stellen als je de toekomst van de haven wil veilig stellen. Het drama met de ‘Ever Given’ toont aan dat er psychische en fysieke grenzen zijn bereikt in het huidige model. Groter en dieper is niet het antwoord.”  

Michiel Leen