Groen licht voor CO2-afhankelijke tolheffingen voor vrachtwagens

Nieuws, Transport
Philippe Van Dooren

De Raad heeft vandaag zijn zegen gegeven voor nieuwe regels voor de tolheffingen in de EU. De wijziging van de Eurovignet‑richtlijn moet onder meer de CO2‑uitstoot van het vervoer terugdringen, in lijn met de Europese Green Deal.

De Raad en het Parlement hadden al in juni een akkoord bereikt. Nu de Raad het akkoord bekrachtigde, gaat de tekst naar het Parlement voor de definitieve goedkeuring. De richtlijn treedt in werking twintig dagen na bekend­making. De lidstaten hebben vanaf dan twee jaar om de bepalingen ervan in hun nationale recht om te zetten. Voor België is alleen het tweede luik van de richtlijn van belang.

Vignetten verdwijnen

De op tijd gebaseerde tolheffing (vignetten) worden binnen de 8 jaar geleidelijk afgeschaft voor zware bedrijfs­voertuigen op het TEN-T-kernnetwerk (de hoofdassen in de EU). Op andere delen van hun netwerk kunnen de lidstaten vignetten blijven gebruiken. Wanneer lidstaten een gemeen­schappelijk vignet­systeem toepassen, zoals het Eurovignet­ – dat vandaag nog in bijvoorbeeld Nederland geldt, krijgen zij twee jaar extra om dat systeem aan te passen of op te heffen. Dat heeft geen invloed op de regels in België omdat ons land sinds 2016 een kilometerheffing toepast.

Vergroening van wegenheffingen

Het tweede luik is wel van belang voor België. Er komt een nieuw instrument voor variabele infrastructuur- en gebruiks­rechten voor zware bedrijfsvoertuigen op basis van CO2‑emissies. Vrachtwagens met een geringe CO2-uitstoot zullen minder moeten betalen. Vandaag is dat niet toegelaten. De heffing kan wel variëren volgens de Euro-klasse van het voertuig (zoals in België).

De tekst bevat waarborgen om ervoor te zorgen dat hybride voertuigen niet tweemaal worden beloond en om eventuele overlappingen te voorkomen van de CO2‑variatie met andere instrumenten voor koolstof­heffingen.

Externekostenheffing

Na een overgangs­periode van vier jaar wordt de externe­kosten­heffing voor luchtverontreiniging verplicht voor zware bedrijfs­voertuigen. De lidstaten kunnen er wel voor kiezen om die heffing niet toe te passen, bijvoorbeeld als het verkeer dan een andere route zou kiezen, met onbedoelde negatieve gevolgen.

Facultatieve heffingen

Lidstaten zullen de eventuele inkomsten uit facultatieve congestie­heffingen kunnen gebruiken om congestie­problemen aan te pakken of om duurzaam vervoer en duurzame mobiliteit in het algemeen te ontwikkelen.

Daarnaast zullen de nieuwe regels de lidstaten in staat stellen hogere toeslagen (tot 50%) toe te passen op specifieke sterk overbelaste trajecten. Maar dan moeten alle betrokken lidstaten daar wel mee instemmen.

Philippe Van Dooren