China zet offensief in Afrikaanse havens onverstoord verder

Nieuws, Logistiek
Michiel Leen

Van Senegal tot Namibië, van Zuid-Afrika tot Soedan zit China mee aan de tafel voor het uitbouwen, financieren en beheren van haveninfrastructuur. Een evolutie die al langer aan de gang is en door de internationale gemeenschap met argusogen wordt gevolgd. De Amerikaanse denktank CSIS bracht 46 projecten in kaart waarbij China instapt in Afrikaanse havenactiviteiten. Die focus hoeft niet te verbazen vermits 90% van de Afrikaanse export via de havens verloopt. 

“De Chinese invloed heeft een commerciële, maar ook een militaire en culturele kant”, zegt Theo Notteboom van Universiteit Antwerpen. Notteboom is ook als docent actief in de Shanghai Maritime University en volgt de Chinese ontwikkelingen op de voet. “De militaire expansie in Afrika maakt de VS zenuwachtig. China wil een militaire grootmacht worden, niet alleen op zijn eigen grondgebied, maar internationaal. Daarom wordt er geïnvesteerd in Afrikaanse marinebases. De haven van Djibouti is daarvan een voorbeeld: aan de commerciële haven is ook een militaire basis gekoppeld.”

Controle

Wat het commerciële betreft, valt op dat China niet in alle Afrikaanse landen op dezelfde manier opereert. “Investeren wil niet zeggen dat ze automatisch de zeggenschap in handen nemen. In Mombasa leeft het gevoel dat de Chinezen de macht naar zich toe hebben getrokken, maar bijvoorbeeld in Zuid-Afrika blijft de controle van de havens stevig in handen van de nationale transportautoriteit. Zuid-Afrika heeft op dat vlak voorsprong op andere Afrikaanse landen: de discussie over buitenlandse investeringen loopt er al langer. Ze willen grote strategische investeringen in Zuid-Afrikaanse handen houden. China heeft dat goed begrepen. In de haven van Walvis Bay zet het in op partnerschap, en wordt de overheid op gelijkwaardige basis betrokken.”

In ‘landlocked’ gebieden, die niet zelf over een haven beschikken, zoals Ruanda, Burundi of Botswana, woedt dan weer het gevecht om het logistieke hinterland. “China zet zwaar in op het veroveren van belangrijke handelscorridors in het hinterland”, weet Notteboom.

Chinese slagkracht

Private spelers vinden moeilijk een antwoord op de Chinese slagkracht. “De Chinese projecten zijn vaak totaalpakketten met langetermijnfocus. Voor privéspelers is het moeilijk om daar tegenop te boksen. China zet bovendien sterk in op opleiding van Afrikaanse werkkrachten in China. Alles om de mensen voor zich te winnen. Je merkt ook dat China culturele aansluiting zoekt bij de Afrikanen. Die hebben daar wel oren naar. De oude koloniale mindset, met zware Engelse en Franse invloed, gaat eruit. De Chinezen zijn zelfs bereid de lokale talen te leren. Het belt-and-roadinitiatief heeft ook een culturele kant.”

Voor Westerse havens komt het er volgens Notteboom op neer om een aanwezigheidspolitiek te voeren. “Antwerpen heeft bijvoorbeeld met het opleidingscentrum APEC een troef in handen om zijn aanwezigheid in de regio te profileren. Het is een cruciale tool om geen commerciële linken in Afrika te verliezen.”

Michiel Leen