“Kilometerheffing is Kafka op zijn Belgisch”

Nieuws, Transport
Jean-Louis Vandevoorde

De drie beroepsverenigingen uit de wegvervoersector (Febetra, TLV en UPTR) kunnen na een eerste overlegronde met de drie gewesten alleen maar vaststellen dat er nog niet tegemoet gekomen werd aan hun eisen. Geen enkele gewestregering wil het over kilometerheffing voor personenwagens hebben, waardoor de heffing voor vrachtwagens volgens de transporteurs een slag in het water zal zijn op het vlak van de bestrijding van de congestie.

“Onder de huidige omstandigheden is er geen draagvlak bij de vervoerders voor de heffing”, zeggen de drie organisaties vandaag in koor. Zolang hun eerder geformuleerde eisen niet in een geheel pakket worden meegenomen, willen ze de geplande kilometerheffing niet steunen.

Eisen

De transportsector vraagt o.a. een vrijstelling van de RSZ-bijdrage op de niet productieve uren van chauffeurs, een wettelijke garantie dat de klanten de heffing moeten bepalen, een hervorming van het systeem van betaald educatief verlof, en de belofte dat de opbrengsten uitsluitend gebruikt zullen worden om te investeren in het onderhoud van bestaande of de aanleg van nieuwe wegen (missing links). 

Febetra, TLV en UPTR vragen voorts uniforme tarieven voor alle gewesten, een verlaging van de prijzen die nu soms al genoemd worden (12,5 cent/kilometer is het vaakst geciteerde bedrag, red.) en de inperking van het tolplichtig wegennet tot het eurovignetwegennet. Dat laatste houdt in dat het Brusselse gewest niet elke weg tolplichtig zou kunnen maken. Tot slot zou de heffing moeten gelden voor alle goederenvervoer, dus ook door kleine voertuigen met een laadvermogen van minder dan 500 kilogram.

VBO

Niet alleen van de kant van de wegvervoerders, maar ook vanuit het ruimere Belgische bedrijfsleven is er kritiek op de plannen. De manier waarop Vlaanderen, Wallonië en Brussel de kilometerheffing willen invoeren, zint de bedrijfswereld duidelijk niet. Adviseur Sofie Brutsaert van het Competentiecentrum Duurzame Ontwikkeling & Mobiliteit van het Verbond van Belgische Ondernemingen (VBO) maakt op de website van de organisatie brandhout van de recent aangekondigde plannen.

Ze herhaalt daarbij een aantal gekende stellingen. “Een kilometerheffing voor vrachtwagens alleen is geen efficiënte tool in het bestrijden van de congestie op onze wegen.” Maar van een inpassing in een algemeen mobiliteitsbeleid “met gegarandeerde effecten op de congestie” is net zo min sprake als van een gecoördineerde aanpak over de gewesten heen inzake type wegen, hoogte van de tarieven of aard van de heffing.

Ondoordacht

“De drie verschillende kilometerheffingssystemen komen bovenop de wildgroei aan tolwegen en wegtransportheffingen die al gelden in de Europese Unie”, zegt Brutsaert. Als individuele steden eigen milieuheffingen invoeren, wordt het straks nog erger.

Over de economische impact van de heffing – de mogelijke prijsverhoging van vooral producten met een relatief geringe waarde per kubieke meter, de verschuiving van marktaandelen… – is bovendien niet nagedacht. Doelstellingen inzake congestievermindering waarmee de maatregel achteraf te evalueren valt, zijn nergens te bespeuren. Waarvoor de opbrengst van de kilometerheffing zal dienen (idealiter voor het verbeteren van de mobiliteit in ons land), is een andere onbeantwoorde vraag.

Viapass

Viapass, dat moet instaan voor de implementatie van de kilometerheffing, is het enige bindteken over de gewesten heen. Vlaanderen, Wallonië en Brussel “vonden daarmee het federale niveau opnieuw uit”, klinkt het ietwat smalend.

Maar of Viapass zoals gepland op 1 februari 2016 ook effectief uit de startblokken zal komen, betwijfelt Sofie Brutsaert. “Indien dit lukt, zal het een krachttoer zijn waar geen enkele voorganger in het buitenland in slaagde.” Als Viapass daar toch in slaagt, blijft de vaststelling overeind dat de bedrijven veel te weinig tijd krijgen om zich op de nieuwe situatie voor te bereiden.

Transportsector benadeeld

De enige zekerheid is dat de transportsector de rekening gepresenteerd zal krijgen. De transporteurs betalen zelfs twee keer het gelag, onderstreept de VBO-adviseur. “De kilometerheffingen maken transport duurder en vrachtwagenchauffeurs moeten extra worden betaald voor de uren die zij in de file doorbrengen. Dit omdat de kilometerheffing veeleer zal resulteren in een verhoging van de staatsinkomsten dan in een vermindering van de congestie”, besluit Sofie Brutsaert.