Concurrentiepositie Vlaamse havens: “Reverse modal shift dreigt”

Nieuws, Scheepvaart
Michiel Leen
V.l.n.r.: Stephanie Feys, Tom De Roover, Sonia Montes, Marc Adriansens, Patrick Kockx en Christa Sys
V.l.n.r.: Stephanie Feys, Tom De Roover, Sonia Montes, Marc Adriansens, Patrick Kockx en Christa Sys © Peter Duerinck/Flows

Om de concurrentiepositie van de Vlaamse havens te vrijwaren, moeten de doorstroming van de lading en de hinterlandconnectiviteit gegarandeerd worden, meent het expertenpanel op de Flows Haventop. Zonder investeringen wint de truck opnieuw terrein.

Bij de aftrap van de Flows Haventop van vandaag maandag 7 juni zette Vlaams havencommissaris Jan Blomme nog even de puntjes op de i aan de hand van de Conceptnota Vlaamse Havens. De Vlaamse havens groeien, maar de concurrentiepositie staat onder druk. Het maatschappelijke debat rond havens en havenuitbreiding juridiseert in ijltempo, de ruimte voor havenuitbreiding raakt op en de klimaat- en energietransitie dienen zich aan als echte gamechangers. (Blomme spreekt van ‘structuurbreuken’.) Op het vlak van hinterlandconnectiviteit en intermodaliteit is een inhaalbeweging nodig, wil Vlaanderen zijn havens duurzaam laten groeien. Groeiperspectieven blijven nodig, want het goederenvolume per capita stijgt tegen 2050 naar 2 ton. Een lading waar de Vlaamse havens natuurlijk ook hun aandeel van willen binnenhalen. 

Reverse modal shift naar truck

Een expertenpanel met transporteconoom Christa Sys (Universiteit Antwerpen) als moderator lichtte toe hoe die uitdagingen in de praktijk spelen. Sonia Montes, commercieel directeur bij SEA-invest, haalt aan dat de goederendoorstroming een strategisch aandachtpunt is en blijft. Montes wordt daarin bijgetreden door Tom De Roover, head of supply chain services bij BASF. Het chemieconcern biedt een interessante casestudy, aangezien het ongeveer alle transportmodi inzet om zijn producten van en naar de Antwerpse site te krijgen, met maar liefst 80% van die trafiek via scheepvaart en pipeline.

Op het vlak van spoorontsluitingen mag de overheid volgens De Roover weleens met investeringen over de brug komen. Op het terrein mag blijken dat de modal shift meer nodig heeft dan mooie beloften. Minimale call sizes in de containerbinnenvaart, gecombineerd met strenge deadlines voor het inleveren van het equipment, zijn hinderpalen voor een brede uitrol van bargetrafiek. De flexibiliteit van de vrachtwagen blijft een troef ten opzichte van de andere modi. “Op het terrein dreigt een reverse modal shift, terug naar de truck, als er geen werk wordt gemaakt van bijkomende spoor- en bargeverbindingen met het hinterland”, klinkt het, daarin bijgetreden door Montes en Stephanie Feys, managing director bij Zuidnatie.

Antwerpen-Zeebrugge: soelaas na de fusie? 

Biedt de recente fusie van de havens van Antwerpen en Zeebrugge perspectieven? Marc Adriansens, managing director bij ICO in Zeebrugge en voorzitter van de private havenkoepel Apzi-Voka, meent van wel. “We vormen sinds de fusie één havengebied. Dat betekent dat we een aantal uitdagingen samen het hoofd kunnen bieden. Bijvoorbeeld de toenemende concentratie in de industrie.”

Het mag duidelijk zijn dat verschillende Antwerpse spelers wel wat zien in de ruimte die in Zeebrugge nog beschikbaar is. In Antwerpen is het gros van de beschikbare terreinen zo onderhand wel uitgedeeld. “Zeebrugge kan een rol spelen in de zoektocht naar extra capaciteit”, zegt Patrick Kockx, managing director bij rederij CMA CGM. Al is er ook dan nog werk aan de hinterlandconnecties. Bovendien is het in Zeebrugge nog even wachten op de nieuwe zeesluis en is het maar de vraag of het ooit wat wordt met de voorgespiegelde uitbreiding in zee. Daarnaast zullen Antwerpen en Zeebrugge elkaar ook diep in de ogen moeten kijken in verband met de praktische uitwerking van de fusie, bijvoorbeeld wat betreft de organisatie van de havenarbeid. “Zeebrugge heeft de typische snelle cultuur van een ferryhaven, anders dan Antwerpen”, zegt Adriansens. “De basisprincipes voor de organisatie zijn in beide havens dezelfde, maar de lokale invulling op het terrein verschilt.”

“Werk aan de winkel”, besluit moderator Sys. “Er zal meer nodig zijn dan de bekende VUCA-buzzwords (volatility, uncertainty, complexity, and ambiguity).”

Over de haventop van vandaag kunt u hier nog verder lezen over de andere panelgesprekken ‘duurzaamheid en ontwikkeling‘, ‘toegevoegde waarde verhogen met digitalisering’ en over het slotpanel met de CEO’s van de drie grote Vlaamse zeehavens.

Michiel Leen