België moet DP World vergoeden voor inkrimpen concessie

Nieuws, Scheepvaart
Bart Timperman
DP World Antwerp Gateway
DP World Antwerp Gateway © Flows/SV

Het arbitragehof van de Wereldbank deed een ‘geheime’ uitspraak over het concessiebeleid in het Deurganckdok. Alles wijst erop dat de haven 40 ha van de DP World-concessie aan MPET mocht geven, maar dat moet vergoeden. Er is sprake van 150 miljoen.

Update 12.45 uur

Het verhaal van de uitspraak begint bij de toewijzing van de concessies voor operaties aan het Deurganckdok, dat in september 2005 openging voor de scheepvaart. Aanvankelijk leek alles eenvoudig: de combinatie MSC-PSA kreeg in het Deurganckdok heel de westzijde; DP World kreeg de veel grilligere oostzijde. Maar door de bankencrisis raakte de concessie van DP World minder snel vol. PSA bracht inmiddels heel zijn containertrafiek over van het toenmalige Delwaidedok naar het Deurganckdok.

In 2014 greep het Havenbedrijf in. MPET (MSC-PSA) kreeg toen de nog totaal braakliggende 40 ha/300 meter kade achteraan de concessie van DP World. Tijdelijk. Er werd toen gesproken van een termijn van 7 jaar, eventueel te verlengen.

Midden 2017 besliste DP World die regeling aan te vechten voor het ICSID (Internationaal Centrum voor Beslechting van Investeringsgeschillen), een arbitragehof van de Wereldbank voor disputen tussen de privésector en staten.

Legaal maar …

Tien dagen geleden is een uitspraak gevallen, maar niet publiek. Het Burgerinitiatief CETA en Mercosur citeert alvast een artikel van de Britse journalist Jack Ballantyne. Die schrijft dat een ‘verdeeld ICSID’ in een uitspraak België aansprakelijk heeft gesteld. De ICSID-website zegt alleen dat het tribunaal in de zaak ‘ARB/17/21’ een beslissing (a decision) heeft genomen “inzake juridische bevoegdheid en aansprakelijkheid”. Tegelijk zegt diezelfde website dat de zaak ‘hangende’ is. Bronnen in New York zeggen dat het Koninkrijk België aansprakelijk is gesteld, maar dat niet bekend is gemaakt wat het vonnis precies inhoudt.

Volgens Belgische bronnen hebben beide partijen wel degelijk al een bijzonder lijvige uitspraak in handen van “meer dan honderd bladzijden”. Daarin zou staan dat het Havenbedrijf volledig gerechtigd was om vanuit het algemeen belang de 40 ha te ‘onteigenen’ (expropriation) en dat dit ook correct gebeurde. Maar DP World moet hiervoor vergoed worden. En dat moeten ze blijkbaar onder elkaar uitvechten. Tot zolang zal het hof het vonnis niet publiceren. In overheidskringen is te horen dat het om een claim van zowat 150 miljoen euro kan gaan. Even verwonderlijk is dat het hof over ‘expropriation’ spreekt terwijl het tegelijk slechts ‘tijdelijk’ zou geweest zijn.

Volgens onze informatie betekent de veroordeling van het ‘Koninkrijk België’ in de praktijk dat het Havenbedrijf de rekening moet betalen. Maar het Havenbedrijf gaf tot de publicatie van dit artikel geen reactie aan Flows (zie verder). DP World hield het er diplomatisch bij dat “dit momenteel nog bestudeerd wordt door DP World International en wij daarop als Belgische afdeling jammer genoeg niet kunnen antwoorden”.  

Verlengd

Die oorverdovende stilte heeft vermoedelijk veel te maken met de al eveneens ijzige stilte van de derde partner in de kwestie: MPET. Dat bedrijf kreeg, aldus een persbericht toen, de 40 ha achteraan de DP World-concessie ‘tijdelijk’. Maar die zeven jaar zijn nu voorbij. Niemand kan ons bevestigen of het Havenbedrijf inmiddels een verlenging formeel heeft geregeld.

Die voorwaarde van zeven jaar had alles te maken met het vooruitzicht in 2014 dat het geplande Saeftinghedok er tegen het eind van die termijn daadwerkelijk zou liggen. Dat getijdendok zou met een eigen, aparte ingang het Scheldedorp Doel laten verdwijnen, zoals al jaren daarvoor was beslist.

Nog op 15 december 2016 verklaarde burgemeester Bart De Wever vanuit Shanghai dat “het Saeftinghedok er moet liggen tegen 2022”. De Wever wist goed waarom: dan kon men immers de 300 meter teruggeven aan DP World en zou MPET ongetwijfeld compensatie krijgen langs het nieuwe dok. Maar na tal van juridische procedures rond de Extra Container Capaciteit (ECA), besliste de toenmalig bevoegde minister Ben Weyts dat Doel blijft. In zijn nieuwe ‘negende’ variant kwam er een sterk gereduceerd Saeftinghedok met een ingang in het Deurganckdok.

Daarmee werden de kaarten zowel voor het Havenbedrijf als voor MPET helemaal anders geschud: het blijft onduidelijk of en wanneer MPET de 300 meter aan de oostkant van het Deurganckdok moet teruggeven; bovendien zal het hoe dan ook zo’n 270 à 350 meter op de kop van zijn concessie moeten afgeven. En dat terwijl de procedures rond dat boomerang-, winkelhaak- of duplexdok nog steeds niet afgerond zijn. Het Havenbedrijf riskeert dus zowel schadevergoedingen voor DP World als voor MPET.

Tussenvonnis

Pas na onze berichtgeving verscheen op het persluik van de website van Port of Antwerp de mededeling dat het arbitragehof ICSID een uitspraak deed maar dat dit slechts een ‘tussenvonnis’ is. Het Havenbedrijf bevestigt dat de ‘expropiation’ van het ongebruikte deel van de DP World-concessie volledig gewettigd was vanuit het algemeen nut en procedureel correct verliep. Het Havenbedrijf bevestigt eveneens dat nu een te betalen ‘compensatie’ “in een volgende fase van het arbitrageproces dient te worden getoetst”. 

Het Havenbedrijf bevestigt ook dat het ‘tussenvonnis’ van het arbitragehof niet (rechtstreeks) tegen het Havenbedrijf is gericht. Op de website van het ICSID staat immers al jaren dat het om een procedure gaat tegen het ‘Kingdom of Belgium’. Het Havenbedrijf Antwerpen onderstreept daarbij zelf “geen contractpartij te zijn en zij (sic) is derhalve ook geen partij in de arbitrageprocedure. Wel heeft het Havenbedrijf meegewerkt aan de opbouw en uitwerking van het verweer van België in dit dossier.”

Paul Verbraeken