EU Parlement wil vignetten voor vrachtwagens vanaf 2023 verbieden

Tijdsgebonden tolheffingen – zoals het Eurovignet in Nederland en Luxemburg – moeten tegen 2023 verdwijnen, zegt het Europees Parlement. De tonnagelimiet voor kilometerheffingen wordt naar 2,4 ton gebracht.

Gisteren keurde het Europees Parlement met een zeer ruime meerderheid een aantal amendementen goed op het richtlijnvoorstel over de tolheffingen voor vracht- en bestelwagens. De tekst moet nog afgestemd worden met de Europese Raad van Transportministers, maar de krachtlijnen zijn nu duidelijk. Als ze door de lidstaten worden bevestigd, zullen ze ook een belangrijke impact hebben op de kilometerheffing in België.

Volgens het Parlement moeten tijdsgebonden vignetten vervangen worden door afstandsgebonden heffingen (zoals de kilometerheffing in België of de LKW-Maut in Duitsland). Voor de vrachtwagens en de zwaardere bestelwagens (meer dan 2,4 ton) moet dat vanaf 2023 en voor de lichte bestelwagens vanaf 2027. Het staat de lidstaten vrij om tol te heffen of niet. Maar als zij het doen, dan geldt deze verplichting. Dat betekent dat het Eurovignet (dat van toepassing is in Nederland, Luxemburg, Denemarken en Zweden) vanaf 2023 ofwel moet afgeschaft worden ofwel vervangen door een kilometerheffing. Dat betekent ook dat Frankrijk zijn vignetplannen mag opdoeken.

Kilometerheffing vanaf 2,4 ton

Het Parlement wil ook dat wanneer een lidstaat tol heft, vanaf 2020 àlle vrachtwagens en zware bestelwagens moeten betalen. Vandaag mogen voertuigen boven de 12 ton vrijgesteld worden. In België geldt de kilometerheffing vanaf 3,5 ton. Als de transportministers de Europarlementariërs volgen, dan moeten in België ook de bestelwagens vanaf 2,4 ton de heffing betalen. Dat is goed nieuws omdat de 'Polensprinters' (de Oost-Europese zware bestelwagens met slaapcompartiment op het dak) dan ook de kilometerheffing betalen, maar ook slecht nieuws voor de talrijke ambachtslui die vandaag rijden met bestelwagens van net geen 3,5 ton.

Een ander punt dat de kilometerheffing in België kan beïnvloeden, is de verplichting om vanaf 2021 een heffing op de externe kosten (geluid en luchtbezoedeling) in te lassen in de kilometerheffing.

Tarieven volgens CO2-emmissies

En om de inzet van milieuvriendelijke vracht- en bestelwagens te stimuleren, zouden de lidstaten de tarieven ook moeten laten variëren volgens de CO2-emissies. Wanneer dit wordt ingevoerd, vermeldt de tekst van het Parlement echter niet.

“De lidstaten moeten voor die voertuigen een aanzienlijke korting toestaan op de tolgelden en gebruiksrechten. Emissieloze voertuigen mogen niet aan externekostenheffingen voor luchtverontreiniging worden onderworpen”.

Nog een belangrijk punt is dat het Parlement wil dat de inkomsten “geoormerkt” worden. Dat de opbrengsten uit de heffingen worden geïnvesteerd in de aanleg van vervoersinfrastructuur of vervoersdiensten.

Er mogen extra heffingen ingevoerd worden om de congestie te bestrijden. “De piekperioden waarin, ter beperking van de congestie, de hoogste infrastructuurheffingen worden toegepast, duren niet meer dan 5 uur per dag of het aantal uren waarin de congestie hoger is dan 100% van de capaciteit”, stelt het Parlement.

Eerder positieve reactie

Voorlopig zijn er nog weinig reacties. “Dit is de kroniek van een aangekondigde dood voor het Eurovignet. Maar het principe van 'de gebruiker betaalt' moet dan écht wel voor alle voertuigen volgen, ook de personenwagens”, zegt Lode Verkinderen van TLV. Tenzij de Transportministers er anders over denken, gelden de regels die het Parlement stemde, enkel voor de trucks en de bestelwagens, maar niet voor de personenwagens.

De Europese transporteursvereniging UETR (waarvan TLV en UPTR lid zijn) is blij dat de wegbeprijzing niet enkel voor de vrachtwagens geldt, maar ook voor de lichtere voertuigen. Het oormerken van de inkomsten valt eveneens in de smaak, omdat de infrastructuur zo kan verbeteren, onder andere door meer geld te investeren in veilige en beveiligde parkings.

Dat de externe kosten doorgerekend moeten worden in de heffingen, valt dan weer niet in goede aarde. Volgens de secretaris-generaal van UETR, Marco Digioia, dragen de transportbedrijven die kosten al ruimschoots.

Ook waarschuwt hij voor de verplichting om de kosten te laten variëren in functie van de CO2-emissies. “Veel  kleine vervoerbedrijven hebben net geïnvesteerd in trucks met de hoogste Euronormen. De nieuwe regels zullen moeten rekening houden met de afschrijvingsperiode van deze voertuigen,” klinkt het.

Philippe Van Dooren