Storm van kritiek na groen licht kilometerheffing

Dat de km-heffing morgen toch ingaat, stuit op algemeen onbegrip. De problemen met de OBU’s en de kinderziektes zijn veel talrijker dan Satellic en Viapass willen toegeven. De afwezigheid van de ministers op de persconferentie spreekt boekdelen.

De betrokken ministers Weyts (Vlaanderen), Smet (Brussels gewest) en Lacroix (Wallonië) waren nochtans aangekondigd voor de persconferentie gisteren van Viapass en Satellic. Officieel waren er ‘agendaproblemen’, maar het is duidelijk dat ze op veilig hebben willen spelen. De raad van bestuur van Viapass (waarin de drie gewesten zetelen) van dinsdag, waar beslist werd om de kilometerheffing zoals gepland te laten ingaan, was immers niet van een leien dakje gelopen. Ze duurde zeer lang en Satellic heeft verbintenissen moeten aangaan voor het oplossen van de problemen.

Dat de problemen en systeemfouten tijdens de persconferentie schromelijk werden geminimaliseerd door Viapass en Satellic, is nu overduidelijk. De reacties van de verschillende stakeholders zijn dan ook bijzonder scherp. Zo wordt er geen enkel geloof gehecht aan de bewering van Satellic-CEO Pospischil dat er slechts 2.000 defecte OBU’s moesten worden omgeruild en dat deze operatie voor 90% is afgerond.

Volgens Isabelle De Maegt, woordvoerster van Febetra, melden zes op de tien transporteurs die de federatie bevraagd heeft, nog steeds problemen. Het gaat dan vooral om OBU’s die in panne zijn gevallen. “Wij vragen dan ook aan service provider Satellic om een spoedprocedure te voorzien om de defecte OBU's te vervangen. Het kan niet zijn dat die transporteurs vanaf vrijdag beboet worden", stelt ze.

“De callcenters van Satellic blijven een regelrechte ramp. Ze waren de afgelopen dagen telefonisch nauwelijks bereikbaar en vandaag zelfs helemaal niet meer. Men krijgt een bandje met mededeling 'Please visit our webiste or call us later', waarna de lijn abrupt afgebroken wordt", aldus Febetra-directeur Philippe Degraef.

Volgens hem worden mails gericht aan het callcenter nooit beantwoord. "Als men toch iemand aan de lijn krijgt, blijkt het antwoord vaak te verschillen al naargelang de persoon die men aan de lijn krijgt. Het is duidelijk dat Satellic op dit vlak volledig de mist ingaat. Ik moet nog de eerste vervoerder ontmoeten die niet klaagt over het callcenter”, zegt hij.

Tevens blijkt volgens Degraef dat Satellic nu pas nakijkt of de voertuiggegevens die vier-vijf weken geleden in het RUP (Road Users Portal) geregistreerd werden, overeenstemmen met de gegevens (Euronorm en MTM) op de boorddocumenten. “Dat is hopeloos te laat, want als er bepaalde zaken niet matchen, wordt de OBU geblokkeerd”, stelt hij.

“Niet de dupe worden van de fouten van een ander”

Ook bij Transport en Logistiek Vlaanderen (TLV) vreest men dat door de technische problemen en systeemfouten vervoerders onterecht zullen worden beboet. “Ondanks een aantal principiële bezwaren hebben wij onze leden de afgelopen maanden zeer actief begeleid in voorbereiding op de heffing. Op die manier heeft TLV ook de meerdere fouten in het systeem ontdekt. Stelselmatig werden deze problemen overgemaakt aan de overheid en aan exploitant Satellic. Maar de laatste dagen hebben we moeten vaststellen dat er nieuwe systeemfouten zijn opgetreden. Zo werden tijdig door Belgische transporteurs bestelde OBU’s foutief geleverd in Duitsland. En tal van OBU’s werkt niet of slechts met fouten”, aldus Lode Verkinderen, secretaris-generaal van TLV.

Ook hij klaagt aan dat het callcenter van Satellic, waar deze problemen kunnen gemeld worden, “nauwelijks bereikbaar is, ook al is dat een duidelijke contractuele verplichting”.

“De volgende situatie dreigt dan ook: ondanks een tijdige voorbereiding en veel inspanningen zullen meerdere Vlaamse transportondernemers vanaf 1 april niet helemaal in orde zijn, uitsluitend door systeemfouten bij Satellic. Wij vinden het onaanvaardbaar dat die ondernemers zouden beboet worden. TLV blijft het opnemen voor de transporteur die als goede huisvader alles in het werk heeft gesteld om in orde te zijn. Leden kunnen ons melding maken van onterechte boetes. Wij zullen alle juridische middelen gebruiken om ervoor te zorgen dat de transporteurs niet de dupe worden van de fouten van een ander”, aldus Verkinderen tot slot.

“In gebreke stellen”

Bij UPTR is men voorlopig (en heel verwonderlijk) zeer discreet. Vermoedelijk met wat ingehouden pret wordt op de site gewezen op het feit dat in het geval van technische problemen, de de chauffeurs/transporteurs onmiddellijk telefonisch contact moeten opnemen met het callcenter om verder te kunnen rijden zonder beboet te worden. “Men moet er nog wel in slagen om het callcenter van Satellic te kunnen bereiken,” aldus secretaris generaal Michael Reul.  

“Bij ontstentenis van het hier voorafgaande, kan UPTR alleen maar adviseren om Satellic in gebreke te stellen voor al de opgelopen schade (boete, tijdsverlies, administratieve kosten,…) die kan voortvloeien uit het falen van hun OBU’s”, klinkt het.

Comeos en Unizo

Ook bij de eigen vervoerders roert men zich. Comeos, de federatie voor handel en diensten, klaagt aan dat “het systeem technisch niet op punt staat, dat het duur is en geen impact heeft op de mobiliteit.”

“Uit tests is gebleken dat het registratiesysteem van de verplaatsingen niet op punt staat. (…): Het is grof dat deze technologie vlak voor de invoering niet correct werkt. Wij vragen om dit zo snel mogelijk in orde te brengen”, zegt Dominique Michel, CEO van Comeos.

Hij pleit echter niet voor een afschaffing van de kilometerheffing. “Wij zijn niet tegen de kilometerheffing, maar deze moet wel een impact hebben op de mobiliteit. Dat is met de huidige regelgeving niet het geval. Dit is een puur financiële operatie, zonder positief effect op onze mobiliteit. Wij vragen tegen 1 april 2017 een slimme kilometerheffing, die varieert naargelang het tijdstip en de locatie van de verplaatsing. Zo zouden vrachtwagenchauffeurs kunnen genieten van een gunstig tarief als ze buiten de spitsuren rijden, zodat de filedruk afneemt. Met een slimme kilometerheffing zou de voedingshandel 800 vrachtwagens uit de spits kunnen houden”, aldus Michel.

De ondernemersorganisatie Unizo – die in Vlaanderen de facto de vervoerders voor eigen rekening vertegenwoordigt – meldt van haar kant dat er nog steeds heel wat vragen binnenkomen op haar ‘Ondernemerslijn’ en dat er nog veel technische problemen worden gemeld. Ze herhaalt dan ook haar vraag naar een inloopperiode waarbij ondernemers die nog niet in orde zijn, niet beboet worden.

Daarnaast vraagt Unizo om niet direct tot controles over te gaan. “Veel bedrijven wilden zich in orde brengen, maar konden niet”, klinkt het ook daar.  

Doorrekenen naar de klant

Inmiddels dringt het bij de ondernemingen door dat de kilometerheffing niet budgetneutraal zal zijn. Zo wijst Unizo op de meerkost van de heffing voor de bedrijven. “Een extra kost waarvan ondernemers niet anders kunnen dan die door te rekenen”, aldus de organisatie.

Ook Comeos benadrukt dat door de verhoging van de kost doorheen de hele logistieke keten, de producten in de rekken duurder zullen worden. 

“We schatten de totale kost voor de voedingsketen op 120 tot 170 miljoen euro. Alle schakels in de keten zullen de kilometerheffing gedeeltelijk of volledig doorrekenen aan de volgende schakel. Je krijgt een sneeuwbaleffect, waarbij de laatste schakel – de handel – beïnvloed wordt door de hele keten. Daar komt de kost van de kilometerheffing voor ons eigen transport, van de depots naar de supermarkten, bovenop”, zegt Michel.

Hij wijst dan ook op de marges in de handelssector die in vrije val zijn. “In 2006 was de gemiddelde marge voor de sector nog 3%, nu blijft er nog 1,5% van over. We berekenden dan ook dat de kilometerheffing de prijzen van voeding in de winkels met 0,3 tot 0,5% zou kunnen doen stijgen. Dit cijfer geldt enkel voor voeding, maar de redenering kan je doortrekken naar de non-food.”