Saeftinghe-light: alle reacties (UPDATE)

Het nieuwe voorstel van Vlaams minister Ben Weyts over extra containercapaciteit in Antwerpen wordt vandaag druk besproken in de Antwerpse havencommunity. Een greep uit de reacties.

Hoewel duidelijk mag zijn dat minister Weyts met zijn negende voorstel rond Saeftinghe op zoek is naar een piste die verschillende elementen en stakeholders verzoent, zijn er in de brede havencommunity kritische geluiden te horen. 

"Dit is niet de ideale oplossing", vindt de Antwerpse havenschepen Marc Van Peel. "Een volledig Saeftinghedok is voor ons de ideale oplossing en die zullen we blijven verdedigen. In het wettelijk kader van de besluitvorming is nu voorzien dat dit negende alternatief wordt onderzocht. Iedereen kan daarbij zijn bemerkingen geven, wat in april tot een voorkeursbesluit zal leiden." Van Peel erkent dat de combinatie van inbreiding in de bestaande haveninfrastructuur en het uibouwen van containercapaciteit op de Zuidkant van het Saeftinghedok de vooropgestelde doelen qua containercapaciteit halen. Dat het polderdorp Doel in dit voorstel verdwijnt, is volgens Van Peel een symbooldiscussie. "Het dorp is opgehouden woongebied te zijn bij de bouw van het Deurganckdok. Honderden inwoners van het dorp wonen intussen al jaren elders. Enkelingen voeren nu nog een symbolische strijd. Maar dit lag in de lijn der verwachtingen."

Het Havenbedrijf sluit zich bij die kritische lijn aan. “In het kader van de zoektocht naar Extra Containercapaciteit voor Antwerpen heeft het Havenbedrijf kennis genomen van het nieuwe voorstel dat recent door de minister is voorgesteld. Ondanks de pluspunten die dit alternatief met een gedeeltelijk getijdendok heeft, blijft het Havenbedrijf het volledige Saeftinghedok als voorkeur naar voren schuiven. Een volledige ontwikkeling biedt immers de oplossing voor alle elementen waar onze klanten naar op zoek zijn. Het negende alternatief is in dat opzicht suboptimaal. Daarom pleiten we ervoor om in het verder onderzoek ook de toekomstige ontwikkeling van de noordzijde van het dok mee te nemen.”

Mobiliteit? 

Ook Marc Van de Vijver, burgemeester van Beveren, heeft zo zijn bedenkingen. "Toen het negende alternatief in de politieke stuurgroep ter sprake kwam, heb ik de minister nogmaals de brieven overhandigd met mijn bedenkingen. Twee facetten zijn daarbij voor ons van groot belang: de onduidelijkheid over de noordzijde van het voorgestelde 'kleine' Saeftinghedok mag niet leiden tot extra natuurcompensaties op het grondgebied van de gemeente Beveren. Ook moet de impact op de mobiliteit onderzocht worden. Zeggen dat er geen impact op de mobiliteit zal zijn, is lachen met de mensen. Ik wil niet in dezelfde situatie belanden als destijds bij het Deurganckdok: eerst bouwen en daarna wel zien hoe het met de mobiliteit zou lopen." 

Over Doel, nochtans een deelgemeente van Beveren, blijft Van de Vijver op de vlakte. "Dat het dorp verdwijnt, is een uitvloeisel van een beslissing van de Vlaamse regering. De discussie is niet nieuw. Door dit plan op tafel te leggen, wordt meer duidelijkheid gecreëerd. Maar voordat dit plan wordt uitgevoerd, moet grondig worden onderzocht of aan alle randvoorwaarden, met mobiliteit op kop, is voldaan." 

"Lichtzinnig"

Bij het actiecomité Doel 2020, dat ijvert voor het behoud van het polderdorp, is men razend kritisch voor Weyts. "Mij verbaast het dat minister Weyts niet eens op de afloop van het grote actorenoverleg van gisteren heeft gewacht", zegt woordvoerder Jan Creve. "Je kunt de verschillende actoren niet maandenlang aan het werk zetten en dan hun werk aan de kant schuiven voordat het overleg goed en wel ten einde is." Daarmee doelt Creve op de onverwachte manier waarop ingenieur Freddy Aerts, hoofd van de task force rond het complex project, aan het eind van de avond de negende piste lanceerde. 

Inhoudelijk blijft het voorstel van Weyts niet overeind, meent Creve. "FANC en Electrabel maken zich zorgen over de nucleaire veiligheid. Ook zal blijken dat er problemen zullen ontstaan met de Europese waterrichtlijn en de wetgeving rond de natuurcompensaties voor de aanleg van het nieuwe dok. Denkt men echt twee keer gebruik te kunnen maken van een uitzonderingswetgeving, terwijl er alternatieven voorhanden zijn die die uitzonderingen niet nodig hebben? Men rijdt zich al twintig jaar vast in die Europese besluitvorming, en nu zou men weer maar eens een Saeftinghevariant op tafel leggen? Toegegeven, nu gaat het om een 'klein' dok, maar in de hoofden van de reders zit nu al de theoretische uitbreiding ervan."

Nood aan meer details

Bij MSC Belgium vindt CEO Marc Beerlandt het nog te vroeg om conclusies te trekken. "We wachten meer gedetailleerde info over dit voorstel af. De evaluatie ervan zal sowieso op onze hoofdzetel gebeuren." 

Ook redersvereniging ASV wil de details van het plan verder bestuderen alvorens zich uit te spreken over de haalbaarheid ervan. "Het goede nieuws is dat deze versie een Saeftinghedok in zich houdt. Het minder goede nieuws is dat het slechts een minimalistische uitgave is van het nieuwe getijdedok met enkel drie nieuwe diepzeeligplaatsen", meldt ASV-directeur Eddy Wouters. "ASV en de containerrederijen hebben herhaaldelijk hun voorkeur voor een Saeftinghedok 'full option' geuit. Die wens is natuurlijk niet veranderd."

"Het is bijzonder belangrijk dat de haven van Antwerpen de verdere opties tot uitbreiding in de toekomst open houdt. Met dit voorstel wordt de totale bijkomende capaciteit opgesomd tot 7,7 mln teus, maar het bijkomende onderzoek moet toch wel inzoomen op de haalbaarheid van de extra capaciteit die voorzien wordt achter de sluizen (2,7 mln). Dit onderdeel veronderstelt containerdiepzeeactiviteiten in het Doeldok achter de sluizen, terwijl het meer dan duidelijk is voor iedereen dat een passage van megaschepen door sluizen (zelfs al is het de grootste sluis ter wereld) voor de containerrederijen (de klanten!) helemaal geen optie is."

"Een ander belangrijk aspect blijft de impact van dit alternatief op het toekomstige commerciële landschap van containerbehandeling in de haven van Antwerpen. Een haven die in de toekomst meer dan 20 mln teus kan behandelen, dient in principe meerdere opties te  kunnen aanbieden aan de containerrederijen, meer dan wat vandaag het geval is. Eventuele verankering van allianties met de haven door 'dedicated terminals' zou ook tot de mogelijkheden moeten behoren. Uiteraard lopen we met deze bedenking al een beetje vooruit op de opdracht van het complex project dat zich in principe enkel met het ruimtelijke deel van de uitbreiding bezighoudt – en niet met de commerciële uitbating en concessies. De impact op toekomstige en huidige concessies mag evenzeer niet over het hoofd gezien worden vooraleer finale beslissingen genomen worden."

"Hadden groot Saeftinghedok verwacht"

Voor Stefan Vanfraechem van Voka-Alfaport is het opmerkelijk dat er in het nieuwe plan nog zoveel aandacht is voor capaciteit achter de grote sluizen. "In geen enkele andere haven in de range zie je oplossingen waar extra deep sea-capaciteit achter sluizen zit. Het is positief dat men de noodzaak van een Saeftinghedok inziet, alleen hadden we daar wel de grote variant verwacht. Zonder Saeftinghe kunnen we onze ambitie als haven niet waarmaken. We gaan er overigens van uit dat alle alternatieven nog op tafel liggen, ook de andere acht. Dit plan is ook opgebouwd uit bouwstenen, afkomstig van de andere alternatieven."

Michiel Leen