Mooie cijfers, maar geen hoerasfeer bij kopstukken haven Antwerpen

Schitterende cijfers, maar ook voldoende toekomstzorgen. Schaarse ruimte, een krappe arbeidsmarkt en mobiliteit bijvoorbeeld. Dat waren de conclusies tijdens een panelgesprek bij de voorstelling van de cijfers van de Nationale Bank voor de havens.

Het jaarlijkse havenrapport van de Nationale Bank van België geldt al sinds de jaren '80 als een betrouwbare – want objectiveerbare – graadmeter voor de conditie van de Belgische havens. Directeur Steven Vanackere (uiterst rechts op de foto) kwam het rapport maandagavond toelichten in het Havenhuis. Vanackere, in een ver verleden nog voorzitter van de haven van Brussel, kon de aanwezigen alvast vertellen dat de toegevoegde waarde die de Belgische havens creëerden in 2017 eindelijk weer het niveau van pre-crisisjaar 2007 haalden en overstegen: 19,4 miljard toegevoegde waarde voor alle Belgische havens tesamen, tegenover 18,6 miljard in 2007, oftewel 4,4 miljard van het bruto binnenlands product. Telt men daar de bijdrage bij van de toeleveranciers, dan klimt dat aandeel zelfs tot 8%. De helft van die groei speelt zich af in Antwerpen. Een niet-maritieme activiteit, met name de chemie, blijkt de grote aanjager van de toegevoegde waarde te zijn, meer dan de klassieke goederenbehandeling. Qua tewerkstelling zorgt de goederenbehandeling dan weer wel voor de grootste toename. Een meer gedetailleerde analyse van de cijfers leest u hier

Greatest hits, miserie en goed nieuws

Vanackeres cijferbetoog werd gevolgd door een panelgesprek met Vanackere, Havenbedrijf-CEO Jacques Vandermeiren (tweede van rechts op de foto), directeur Stephan Vanfraechem van Alfaport-Voka (links van Annick de Ridder) en ondernemer Peter Van den Eynde (CEO Wijngaard Natie - uiterst links op de foto). Met Flowshoofdredacteur Bart Timperman als moderator gingen zij op zoek naar het verhaal achter de cijfers. Vanfraechem is immers de eerste om toe te geven dat de slides over toegevoegde waarde en tewerkstelling al te vaak als een soort 'greatest hits' naar voor geschoven worden, als smaakmaker voor oftewel 'miserie', oftewel 'goed nieuws.' "Het grote publiek heeft geen verhaal bij die abstracties. En dat terwijl het nooit eerder zo belangrijk is geweest om de man/vrouw in de straat mee te hebben in de debatten over de toekomst en de impact van de haven."

Taboes sneuvelen (niet)

Peter Van den Eynde ziet nog veel onaangeboord potentieel in de 5,5 miljoen vierkante meter magazijnruimte in de Antwerpse haven. Investeren in de verankering van de goederenstromen zorgt voor meer tewerkstelling en hogere toegevoegde waarde. Maar dan moeten er een aantal taboes sneuvelen. Van den Eynde noemt niet luidop de wet-Major, maar stelt daarnaast wel dat de concessietarieven moeten worden herbekeken in functie van de toegevoegde waarde. Een suggestie waar Vandermeiren in het publiek niet op wou ingaan.

Branding 

Bij al die groei ook nog voldoende volk vinden dat bereid is om in de haven te komen werken. Dat wordt dé grote uitdaging, vond het panel unaniem. Het verhaal achter de 'greatest hits' kan ook op het vlak van tewerkstelling veel wervender. Het is geen toeval dat de haven van Antwerpen in zijn recente update van de huisstijl de mensen in de haven veel centraler in beeld brengt. Onbekend is onbemind. De haven heeft een betere 'branding' nodig. Alle partijen aan de tafel beseffen dat het enkele jaren volgehouden inspanning zal eisen om de haven écht aantrekkelijk te maken bij jobzoekers en jongeren.

Opelsite

Vandermeiren was ook heel categoriek over de invulling van de Opelsite. Hij wees erop dat er zeer veel gegadigden zijn, maar dat er niet de minste druk is bij zijn raad van bestuur om die ruimte snel in te vullen. "Die ruimte van ongeveer honderd hectare is een strategische reserve, waar we niet lichtzinnig mee kunnen omgaan. We willen niet het risico lopen dat we over enkele jaren interessante spelers moeten teleurstellen omdat er geen ruimte meer is."

Investeringen

De CEO van het Havenbedrijf temperde ook de verwachtingen over mogelijk nieuwe grote investeringen na de indrukwekkende golf van projecten die recentelijk is aangekondigd. De focus van het Havenbedrijf ligt in de komende jaren op het implementeren van de vele mooie investeringsplannen die de Antwerpse haven de laatste jaren te beurt vielen, en waarvan de impact in de cijfers van de Nationale Bank – die altijd een boekjaar achterloopt – nog niet volledig zichtbaar is. "Daadwerkelijk bouwen wat er aangekondigd is, is de focus voor de komende vijf jaar", klinkt het. "Dat zal, naast de werkzaamheden voor Oosterweel, ook voor stevige druk op het havengebied zorgen." 

NxtPort: 'kinderziektes'

Ook de digitalisering kwam aan bod. Vandermeiren erkent de 'kinderziektes' van NxtPort, maar wijst erop dat het platform zijn nut en aantrekkelijkheid kan bewijzen met concrete applicaties. "Zo heeft Google het tenslotte ook gedaan." Hoeveel van dergelijke platformen er ook opstaan, voor Vandermeiren is het belangrijk dat ze met elkaar kunnen 'praten' en dat de verschillende partners hun data vrijwillig delen. Daar heeft Van den Eynde wel oren naar. "Maar om die massa data te delen, heb je wel nood aan goed internet. Vandaag betalen bedrijven zich in het havengebied blauw aan goede, snelle internetverbindingen. Zou de haven die internettoegang niet kunnen faciliteren, zoals het dat nu al doet voor elektriciteit en het pijpleidingennetwerk?"

Mental shift

Wat de modal shift betreft, heerst bij het panel het gevoel dat het publiek onvoldoende inziet wat er al allemaal gebeurt. "Als je de mensen op de Meir vraagt hoeveel containers over de weg gaan, zullen ze een hoger percentage antwoorden dan werkelijk het geval is", zegt Vanfraechem. "We zijn er nog niet, maar we moeten beter communiceren wat we nu al doen." Vandermeiren wijst erop dat een stevige crisis – zoals Oosterweel – de geesten wellicht in beweging kan brengen. Want een modal shift vergt volgens hem ook een mental shift. "Om verhalen als nachtopeningen en binnenvaart tot een goed einde te brengen, moeten alle partijen een inspanning willen doen. Niet alle containerterminals zijn 's nachts open. Ondanks 45 workshops rond binnenvaart met de hele gemeenschap, blijft het moeilijk."

Geen hoera

Opvallend veel hete hangijzers dus op dit gesprek. Bij de globaal goede cijfers van de Nationale Bank is een grote kanttekening te plaatsen: de wereld van 2017 is niet die van 2019. In Antwerpen kan men bogen op zes recordjaren op rij, 2018 inbegrepen, maar met de uitdagingen rond Oosterweel, de nakende brexit en een vertragende wereldwijde groei in het vooruitzicht, is er weinig animo voor hoerageroep. Dat is ook de gemeenschap niet ontgaan. 

Michiel Leen