Douane richt pijlen op btw-carrousels met Chinese vracht

Een internationaal onderzoeksproject naar btw-fraude legt bloot hoe de Belgische (lucht)havens misbruikt worden in btw-carrousels met goederen uit China. De FOD Financiën bestrijdt het beeld van België als draaischijf.

Het van oorsprong Duitse onderzoekscollectief Correctiv brengt de bal aan het rollen, onder andere via publicatie van hun bevindingen in De Tijd. Daarin klinkt het onomwonden dat de haven van Antwerpen en de luchthavens van Zaventem en Luik fungeren als draaischijf voor btw-fraude met importgoederen uit China. Ze zijn officieel bestemd voor adressen in verschillende Europese lidstaten, maar komen daar nooit aan. Stromannen en postbusfirma's brengen de goederen naar de werkelijke bestemming in een andere Europese lidstaat. Door zeecontainers en luchtvracht op die manier te doen 'verdwijnen', ontduiken de invoerders de btw. 

Btw achteraf betalen

Hoe dat kan? Voor goederen die in lidstaat A de Unie binnenkomen, maar bestemd zijn voor lidstaat B, geldt dat de btw pas betaald wordt wanneer de goederen in lidstaat B arriveren. De regelgeving daaromtrent is vervat in douaneprotocol 'CP42'. Door ze onderweg te verdonkeremanen sparen de fraudeurs dus het btw-tarief, dat in de EU kan oplopen tot 25%, uit. 

Volgens Correctiv is de controle op dergelijke ladingen in ons land eerder laks. Dat spreekt de FOD Financiën dan weer tegen. Er wordt volgens de overheid wel degelijk gescreend op CP42-risico. Daar plaatst men ook kanttekeningen bij het beeld van de Belgische (lucht)havens als draaischijf. Op het moment dat de goederen Europa binnenkomen, zijn er zelden duidelijk aanwijzigingen van moedwillige fraude, zo blijkt. 

Missing trader 

"De btw-fraude verbonden aan de CP42 doet zich voor op de Europese interne markt", laat woordvoerder Francis Adyns weten. "De aangifte zelf is een douaneprocedure waardoor die uiteraard gebeurt op de plaats waar de goederen de Europese Unie binnenkomen. Goederen ingevoerd via container komen zo voornamelijk via havens als Antwerpen de EU binnen en worden daar vaak in het vrije verkeer gebracht met vrijstelling van betaling van btw volgens regeling CP42. Zelden zijn er op dat ogenblik al aanduidingen van intentionele btw-fraude. Wanneer de fraude ontdekt wordt wanneer de btw-plichtige verdwenen is (de zogenaamde missing trader), wordt vaak verwezen naar de plaats waar de regeling aanving, terwijl dat meestal niet de plaats is waar het misdrijf gepleegd werd."

Waar btw-fraude samengaat met douanefraude, bijvoorbeeld bij onderwaardering van de goederen, wordt wel opgetreden op de plaats van invoer. Want dan zijn er directe aanduidingen van overtredingen. Ook die onderwaardering van lading wordt vaak toegepast door de geviseerde fraudeurs. 

OLAF

De douanediensten ondernemen in elk geval stappen tegen deze vorm van fraude, maar het is roeien met de riemen die ze hebben. "De informatie die de douane bekomt naar aanleiding van de aangifte van goederen onder regeling 42, laat toe voorafgaand te onderzoeken of er al bij invoer andere (douane)overtredingen kunnen vastgesteld worden", weet Adyns. "Want het is geweten dat deze vorm van btw-fraude gepaard gaat met ontduiking van invoerrechten. Op grond van Europese risicoprofielen (OLAF) worden steeds meer goederen in beslag genomen en wordt zo vermeden dat er een belastingschuld ontstaat."

Blijft de vraag of de CP42-regeling niet gewoon te kwetsbaar is voor dergelijke inbreuken. Zoals het onderzoek van Correctiv aantoont, zijn malafide invoerders behoorlijk inventief in het doen verdwijnen van goederen. Adyns verdedigt de regeling. 

"Regeling 42 is een douaneprocedure die handelaren toelaat slechts de btw te betalen in de lidstaat waar de goederen op de markt komen. Dit is een soepele douaneregeling die commercieel en economisch te verantwoorden is. Er bestaan controlemechanismen om de juistheid van de regeling na te gaan. Al zou het eisen van financiële garanties misbruik kunnen indijken, het zouden dan waarschijnlijk garanties zijn die gevraagd worden van de wettelijk aansprakelijke personen, die zelden bij de fraude betrokken zijn."

Michiel Leen