Zomer: Flows krijgt rondleiding op e-binnenvaartschip 'Poolster'

In onze zomerreeks gaat de redactie mee op pad met de verschillende vervoersmodi. Vandaag: een vaart in de Rotterdamse haven, aan boord van het elektrische binnenvaartschip 'MSC Poolster' van Patrick Borms.

We gaan ’s ochtends aan boord van de 'Poolster' aan terminal APM2 in de Rotterdamse haven. Patrick heeft er de nacht voordien containers gelost. De duwbak van de 'Poolster', die de capaciteit van het binnenschip verdubbelt, ligt even verder geparkeerd. We varen tot aan de bak, om controles uit te voeren en stroom te geven.

Tussen Rotterdam en Antwerpen

Patrick ontvangt ons graag op zijn schip, maar concreet afspreken was niet eenvoudig. De 'Poolster' is gespecialiseerd in ‘just in time’-transporten, waardoor de planning vaak op het laatste moment wijzigt. “Ik doe dit al zestien jaar, dus de klanten weten dat ze op ons kunnen vertrouwen voor last-minuteaanvragen. Die manier van werken betekent wel dat ik nooit lang op voorhand weet waar en wanneer ik ergens moet laden en lossen.” Bovendien kunnen op een moment de ladingen van wel zeven verschillende klanten aan boord zijn. Een groot deel van Patricks werk bestaat dan ook uit plannen en puzzelen.

De 'Poolster' vaart onder contract van MSC. “MSC had een probleem voor transporten tussen Antwerpen en Rotterdam. Containertransport over het spoor neemt zo’n twee à drie dagen in beslag, vrachtwagenvervoer is sneller maar daar is te weinig capaciteit. Ik doe transporten tussen Antwerpen en Rotterdam altijd binnen de 24 uur, inclusief laden en lossen.”

Patrick vaart dus op regelmatige basis tussen Rotterdam en Antwerpen, maar ook binnen de Rotterdamse haven verzorgt het schip heel wat transporten tussen verschillende terminals. “In Rotterdam doe ik er drie uur over om van de ene naar de andere kant van de haven te varen. In Antwerpen is dat ‘maar’ een uur.”

Elektrisch

Eens we aangekomen zijn bij de duwbak, heeft Patrick tijd om een rondleiding te geven in de machinekamer. Als het op binnenvaartschepen aankomt, is de 'Poolster' ‘het neusje van de zalm’. In 2016 werd het schip gedoopt als het eerste Belgische binnenschip dat volledig elektrisch vaart. Drie dieselgeneratoren leveren die elektriciteit, maar het verbruik ligt nog altijd aanzienlijk lager dan bij een brandstofmotor. Onder meer dankzij filtering is ook de uitstoot 80% lager. Het schip zelf heeft een capaciteit van 208 teu, met de duwbak loopt dat op tot 400 teu. Bovendien kan het schip tot 68 reefers aansluiten.

Bij de bouw lette Patrick erop dat de Poolster zich eenvoudig kan aanpassen aan technologische innovaties. “We wachten op een alternatief voor de dieselgeneratoren, of dat nu een accu is, waterstoftechnologie of bijvoorbeeld methanol. We willen op dat moment een container aansluiten die stroom levert.”

“De dieselgeneratoren zijn een tussentijdse oplossing”, zegt Patrick. “Alleen gebruiken we die tussentijdse oplossing nu al vijf jaar. Wanneer er een nieuwe technologie op punt staat, is het voor ons eigenlijk gewoon een kwestie van een stekker versteken. Dat moment zal komen, maar wanneer en hoe, dat kan ik niet zeggen.”

Er zijn dus technologische drempels, en ook de overheid werkt niet echt mee om de innovatie in de binnenvaart te bespoedigen, vindt Patrick. “In België wordt veel geroepen over promotie en verduurzaming van de binnenvaart, maar concreet wordt er weinig gedaan. Ik heb de 'Poolster' zonder subsidie gebouwd, terwijl andere bedrijven mijn schip nu wel kopiëren als voorbeeld voor hun nieuwe schepen.”

Familiezaak

Patrick vertegenwoordigt al de vierde generatie binnenschippers in de familie. Zijn twee zussen zitten niet meer in de binnenvaart maar werken wel in het Antwerpse Havenbedrijf. Zijn vrouw en een van zijn twee dochters werken aan boord van de 'Poolster'.

Het schip werkt met twee ploegen van vijf, die elkaar om de twee weken aflossen. “Dat is de theorie, want in de praktijk is het dikwijls moeilijk om een kapitein te vinden”, zegt Patrick. “Ik heb al sinds vorig jaar een vacature online staan. Voor de komende twee weken hebben we iemand gevonden via Facebook.”

Vindt Patrick geen kapitein, of krijgt de persoon met wie hij een overeenkomst heeft een beter aanbod, dan blijft hij gewoon zelf aan boord. “Na een carrière van 43 jaar merk ik wel dat ik trager recupereer als ik voor langere periodes aan boord ben. Ik ga er binnenkort dan ook mee stoppen, het is nu aan de jeugd.”

Patrick zal nooit volledig uit de binnenvaart stappen. “Dit vak zit in hart en nieren. De dag dat ik van boord ga, weet ik niet wat ik ga doen. Hoe dan ook zal ik de ontwikkelingen op het vlak van waterstof blijven volgen. Ik zal ook klaarstaan om jongeren te helpen die in de binnenvaart willen beginnen, want het is een moeilijke sector om te starten."

Jonas van Boxel