Zeebrugge en Oostende: van windenergie naar waterstof

Zeebrugge wordt een Vlaamse businesscase voor het grootschalig en economisch verantwoord omzetten van windenergie naar waterstof (H2). Ook Oostende en Voka willen meer doen met de stroom van de offshore windturbines.

Met een startvergadering in Brussel is het studieproject ‘Greenports’ op gang getrapt. Zeebrugge speelt een centrale rol in dit onderzoek naar de mogelijkheden van grootschalige omzetting van windenergie naar waterstof (H2) in een havenomgeving. De industriële spelers zijn topbedrijven uit de energiesector: Engie, Colruyt/Eoly, Hydrogenics, Fluxys en Elia. De kennisonderbouw komt van de Universiteit Gent, waar het Labo Elektrische Energietechniek en de Vakgroep Economie de krachten bundelen. Projectcoördinator WaterstofNet haalde steun van energiecluster Flux50 en financiering van het Vlaams Agenschap Innovatie en Ondernemen (Vlaio) binnen. Voor de Vlaamse overheid behoort dit tot de ‘transitieprioriteiten’.

“De studie Greenports onderzoekt de technische oplossingen, markteconomische randvoorwaarden en wetgevend kader om grote hoeveelheden onshore en offshore windenergie, beschikbaar in een havenomgeving, via elektrolyse om te zetten naar waterstof (power-to-gas). Deze waterstof kan dan gebruikt worden in verschillende valorisatiepaden. Er wordt gedacht aan gebruik voor zero-emissie mobiliteit of industrie, of het injecteren van waterstof in het aardgasnet als een koolstofvrije bron voor verwarming of mobiliteit (CNG)”, zegt WaterstofNet. Deze businesscase gaat specifiek over Zeebrugge maar zal kennis opleveren voor andere knooppunten van groene elektriciteit en gas.

Roeping van energiehaven

Het idee voor de studie Greenports groeide bij een aantal leden van de Power-to-Gas cluster. Die cluster telt 35 bedrijven uit de energie- en transportsector (foto). Het gaat onder meer om de havenbesturen van Antwerpen en Zeebrugge, Oiltanking, Q8, ABC Motoren, DEME en Shipit. “Daar waar voor kleinschalige elektriciteitsopslag batterijsystemen volstaan, biedt waterstof perspectieven voor grootschalige energieopslag. De technologie om met elektriciteit uit hernieuwbare bronnen via elektrolyse uit water het waterstof te halen is gekend, maar moet voor grootschalige toepassingen verder worden ontwikkeld.”

Met deze blik op toekomstige energiebevoorrading, bevestigt Zeebrugge haar historische roeping als energiehaven. Ooit was er een grote kolentrafiek en toen eind jaren 60 de mammoettankers opkwamen – te groot voor de Schelde – koos de Amerikaanse petroleumgroep Texaco voor Zeebrugge. Van daaruit vertrok een pijpleiding naar de raffinaderij in Gent. Sinds 1987 groeide op de oostelijke strekdam de grootste aardgasterminal van het land, die een cruciale rol speelt in het Europese gasnet. Halfweg de jaren 90 werden in Zeebrugge de eerste grote windturbines geïnstalleerd en de jongste jaren werd Zeebrugge een hub voor aardgas als scheepsbrandstof. De blik richting waterstof kan niet anders dan de uitgeregende klimaatbetogers als muziek in de oren klinken.

Gedelegeerd bestuurder van MBZ Joachim Coens ziet in waterstof strategisch toekomstpotentieel: "Windenergie omzetten in waterstof, is belangrijk voor zowel Zeebrugge zelf als voor de industrie in Antwerpen en de rest van Vlaanderen. Deze energiedrager is vrij gemakkelijk transporteerbaar via bestaande of mogelijk nieuwe gasleidingen. Met dit project zetten we verder in op onze rol van energiehaven." 

Ook Oostende wil waterstoffabriek

Offhore windenergiehaven bij uitstek Oostende wil niet achterblijven. Voka West-Vlaanderen pleit vanavond op haar regionale nieuwjaarsreceptie in Oostende voor een waterstoffabriek in de haven. "Als de windparken op zee meer stroom leveren dan op dat moment nodig is, kan die worden omgezet in waterstof, en die kan je gemakkelijker opslaan dan elektriciteit. Wanneer omgekeerd de productie van waterstof achterblijft op de vraag, kan de waterstof weer worden omgezet in elektriciteit. Een waterstoffabriek kan dus fungeren als balans in het elektriciteitssysteem. Daarnaast is waterstof een realistisch alternatief voor fossiele brandstoffen. Er zijn nu al auto’s, bussen of heftrucks op waterstof." Voka vraagt een onderzoek naar wat technisch en financieel haalbaar is.

Daarmee zit de ondernemersorganisatie op de lijn van burgemeester Bart Tommelein (Open Vld). Die heeft het onderzoek voor de inplanting van een waterstoffabriek in de haven ingescheven in zijn bestuursakkoord 2019-2024.

Roel Jacobus