Vlaamse regering noemt Visartsluis wél toegankelijk voor grote schepen

Bij de locatiekeuze voor de nieuwe sluis in Zeebrugge primeerden kosten, het aantal onteigeningen en het vrijwaren van industriegrond op de optimale nautische toegankelijkheid. Toch steekt de Vlaamse regering haar hand in het vuur voor grote schepen.

De Vlaamse regering etaleert een prijzenswaardige openbaarheid met de documenten rond de beslissing voor een nieuwe sluis in Zeebrugge. Dat levert de burger een boeiend inzicht in de motieven van de besluitvorming. Het blijkt dat de financiële en andere praktische nadelen zwaarder doorwogen dan de optimale nautische toegankelijkheid, hoewel bevaarbaarheid nochtans van bij het begin de hoofddoelstelling was.

De afgelopen jaren beweerden studies en adviezen dat een Visartsluis vanaf 5 Beaufort zuidwestenwind moeilijk toegankelijk werd voor grote (auto)schepen vanuit zee. Op 20 april 2018 werd deze bekommernis nog door een bezorgde havendirectie op de projecttafel gelegd. Tot vandaag blijft deze mening bestaan bij veel mensen in kringen van varend personeel en verantwoordelijken voor de nautische toegang. In de nieuwe documenten van de Vlaamse overheid staan ook bezwaren in verband met beperkte ruimte voor kruisend scheepvaartverkeer, wat wachttijden zou opleveren. Maar al die argumenten zijn in het regeringsbesluit doorgeslikt: “Uit de nautische screening blijkt dat elk alternatief nautisch toegankelijk is voor het gekozen typeschip. De oostelijke alternatieven scoren nautisch beter dan de westelijke maar geen enkele van deze oostelijke alternatieven komt in aanmerking als voorkeurslocatie.” De praktijk zal dit dus moeten uitwijzen. Of zoals de Engelsen zeggen: the proof of the pudding will be in the eating.

Visart: actieprogramma

De keuze voor de Visartsluis wordt gemotiveerd door de korte bouwduur (zes jaar) en de relatief beperkte kostprijs (1,09 miljard euro). Er is ook geen impact op de waterkwaliteit (verzilting van het hinterland) en op Europees beschermde natuurwaarden. Er komen wel 35 onteigeningen van bewoners en bedrijven bij, en er zal een impact zijn op de luchtkwaliteit en de toegang tot de jachthaven en marinebasis. “Uit het geïntegreerd onderzoek en de consultatie kwamen wel een aantal knelpunten naar boven, waaraan tegemoet gekomen zal worden met een actieprogramma.”

Misschien speelt nog een ander aspect waar niemand officieel van spreekt. De Visartsluis ligt op één lijn met het Boudewijnkanaal, waarvan de oosteroever en de achterliggende polders al decennia geduldig op ontwikkeling wachten. Die zal de komende jaren gedeeltelijk starten met het bouwdok voor de elementen van de Oosterweeltunnel, gevolgd door een extra autoterminal. Vanuit de Visartsluis krijgen grote zeeschepen een rechte doorvaart, zonder slalom door de achterhaven vanuit het oosten. Volgens het plan worden de oevers bijgeschaafd (zie foto).

Vandamme-Oost: niet vergunbaar

De Vlaamse regering legt uit waarom ze de andere alternatieven uitsluit. De locatie Vandamme-Oost botst op een stuk Europees beschermd natuurgebied waar bouwwerken simpelweg niet vergunbaar zijn. “Dit alternatief zorgt ook voor een significante inname van industriegebied in de voorhaven en vergt een aanpassing van de afwatering van het Tweelingenkanaal, wat een dure ingreep is. Verder loopt de hoofdleiding van Fluxys door het projectgebied: een verplaatsing hiervan is duur en houdt steeds een risico in.”

Verbindingsdok: kilometers omrijden

Een dubbel sluizencomplex in het Verbindingsdok wordt om diverse redenen afgewezen. Door het omvormen van de huidige Pierre Vandammesluis tot open doorvaartkanaal, zou het lokaal verkeer kilometers moeten omrijden. “Verder zou de afwatering van het Tweelingenkanaal moeten aangepast worden, zouden door toenemende sedimentatie in de voorhaven baggerwerken noodzakelijk worden en is er een significante inname van industriegebied in de achterhaven. Hoewel deze locatie de meeste baten genereert van alle alternatieven, zal ze door de hoge kostprijs verhoudingsgewijs slechts een beperkte winst opleveren. Tegelijk zal de bouw dubbel zo lang duren.”

Vandamme-West: technisch beste oplossing

De technisch beste oplossing – zowel nautisch als kosten/baten – is aan de westkant van de Pierre Vandammesluis. “Maar daarvoor moeten 184 woningen, het hoogste aantal van alle alternatieven, onteigend worden. Daarnaast wordt in de exploitatiefase een aanzienlijk negatieve impact verwacht op de luchtkwaliteit door de nabijheid van de sluis/sluizen ten opzichte van de bewoning. Ook voor wat betreft de discipline landschap & bouwkundig erfgoed wordt een aanzienlijk negatieve impact verwacht in dit alternatief.”

Merkwaardig is dat deze problematiek ook bij de Visartsluis geldt: ook daar zal bouwkundig erfgoed verdwijnen en vrezen de bewoners voor hun levenskwaliteit. Het lijkt erop dat het aantal onteigeningen – slechts 35 bij de Visartsluis – de doorslag gaf.

Carcoke: Visart wordt kanaal

De locatie Carcoke ten slotte – in het zuiden 'net onder de foto' – werd afgewezen omwille van onder meer de hogere kostprijs dan het alternatief Visart. “Deze locatie scoorde ook slechter zowel qua netto contante waarde als qua kosten/baten. Hierbij zou ook op de plaats van de huidige Visartsluis een doorvaartkanaal komen. Dit zou een grote barrière vormen tussen de woonwijken, met grote omleidingen voor het lokaal verkeer.”

De documenten van de Vlaamse regeringsbeslissing van 10 mei vindt u via deze link. De algemene informatie rond het project vindt u op www.nieuwesluiszeebrugge.be.

Roel Jacobus