Roro’s en containerschepen grootste luchtvervuilers in Vlaamse havens

Roro- en containerschepen zijn verantwoordelijk voor ruim de helft van de NOx-emissies veroorzaakt door de zeescheepvaart in de Vlaamse havens en op het Belgische deel van de Noordzee. Antwerpen en Zeebrugge zijn daarom de meest getroffen havens.

De Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) bracht in zijn ‘Jaarrapport lucht’ ook de emissies door de transportsector in kaart. De algemene vaststelling is dat die sector voor de meeste luchtverontreinigende stoffen minder dan 20% bijdraagt aan de totale emissies in Vlaanderen.

De grote uitzondering op die regel is NOx(stikstofoxiden)/NO2. Daar klimt het aandeel van transport naar zo'n 60%.

Wegverkeer

Het wegverkeer heeft daar het grootste aandeel, met iets minder dan 60% in het totaal voor de transportsector. Zeescheepvaart en internationale luchtvaart volgen op afstand. Voor SO2 (zwaveldioxide) wegen zeescheepvaart en luchtvaart dan weer heel zwaar door.

Voor NOx en NO2 zijn dieselvoertuigen verantwoordelijk voor het grote aandeel van het wegvervoer. Personenwagens en bestelwagens rijden daarbij ver voorop met respectievelijk 61% en 25%. Vrachtwagens tekenen voor 13%, bussen en coaches voor 2%.

De uitstoot van NOx door het wegverkeer is tussen 2000 en 2016 wel met 41% gedaald. Bepaalde technieken zoals katalysatoren bleven niet zonder resultaat. Maar de uitstoot van NO2 bleef stijgen, net als die van andere luchtverontreinigende stoffen.

Wat de SO2-uitstoot betreft, heeft het wegvervoer zijn blazoen opgepoetst. Tussen 2000 en 2016 daalden de zwavelemissies daar met maar liefst 97%, door de verkoop van loodvrije benzine en laagzwavelige diesel. “Hierdoor is de uitstoot van SO2 door wegverkeer verwaarloosbaar geworden”, zegt de VMM. De grootste winst is op naam van de vrachtwagens te schrijven. Hun aandeel lag de jongste jaren lager dan dat van de personenwagens. Dat van de bestelwagens gaat daarentegen in stijgende lijn.

Binnenvaart

In de binnenvaart is vooral NOx een probleem. Die uitstoot was in Vlaanderen met 38% niet toevallig het grootst op het Albertkanaal, de drukste vaarweg. De binnenvaart in de Antwerpse haven is verantwoordelijk voor 22%.

De sector slaagt er sinds 2014 in om meer te varen en toch minder te vervuilen, al is die dalende trend in 2016 afgevlakt.

Zeevaart

Bij de zeevaart zijn NOx-emissies vooral te koppelen aan roroschepen en carcarriers (29%) en containerschepen (26%). Tankers zitten aan 11%, gastankers aan 6%. Geen enkel ander scheepstype (baggerschepen, sleepboten, visserijboten enzovoort inbegrepen) haalt meer dan 5%.

De helft van de emissies worden op zee veroorzaakt. De andere helft zit vooral verdeeld over Antwerpen (30%) en Zeebrugge (16%), omwille van de grote concentratie aan container- en roroverkeer. De haven van Gent, waar de zware industrie globaal slechter scoort dan de Antwerpse chemie, komt in het VMM-rapport weg met 2%. Oostende zit aan 0,4%.

De Vlaamse Milieumaatschappij onderstreept het belang van de “lig-emissies” van schepen in havens. “De emissies door gebruik van hulpmotoren op de schepen in de haven maakten in 2016 ongeveer 80% uit van de totale emissie door de internationale zeescheepvaart in de haven van Antwerpen.”

De trend is sinds 2010 wel continu dalend.

Jean-Louis Vandevoorde