Havens van Antwerpen en Zeebrugge starten fusiegesprekken in december

"Een (gefaseerde) opbouw van een mogelijke fusie tussen de twee havens", daarover gaan de havens van Antwerpen en Zeebrugge in onderhandeling. Dat maakten beide havenbedrijven deze vrijdagochtend bekend. Het begin van zeker twee jaar praten.

Tussen Antwerpen en Zeebrugge is al een tijdje een spel van aantrekken en afstoten bezig, maar vanochtend leggen de beide havenbesturen een duidelijk engagement op tafel. "De havenbesturen van Antwerpen en Zeebrugge hebben groen licht gegeven voor het opstarten van onderhandelingen met het oog op een (gefaseerde) opbouw van een mogelijke fusie tussen de twee havens", heet het in een mededeling. Een complementariteits- en robuustheidsonderzoek dat werd uitgevoerd door het externe consultancybureau Deloitte en Laga gaf munitie om de gesprekken te starten. 

Half december

Joachim Coens, CEO van de haven van Zeebrugge, meldt aan het persagentschap Belga dat de gesprekken half december zullen starten. 

Volgens Coens zullen de raden van bestuur van beide havens vanaf dan samenzitten om een gemeenschappelijke strategie uit te bouwen en de drempels voor een verregaande samenwerking te definiëren. "Daarbij moet rekening gehouden worden met ons cliënteel en de verscheidenheid aan bedrijven die zich in onze havens bevinden." Een nauwe samenwerking met de haven van Antwerpen vindt Coens een goede zaak. "Samen met de Antwerpse haven zullen we onze sterke punten – energie, containers, de digitale transitie – nog verder kunnen uitbouwen. Daarnaast zal de 'Main Port van A tot Z' als één gesprekspartner met de Vlaamse overheid kunnen optreden."

Complementair? 

Sinds begin 2018 voeren de havenbesturen van Antwerpen en Zeebrugge constructieve gesprekken met het oog op intensievere samenwerking. Op basis van die gesprekken kwam er een gezamenlijk economisch complementariteits- en robuustheidsonderzoek aan het consultancybureau Deloitte en Laga. In dit onderzoek werden de lopende vormen van samenwerking geëvalueerd, werd de mogelijke meerwaarde rond alle mogelijke vormen van samenwerking tot en met een economisch geïnspireerde fusie voor beide havens geobjectiveerd en werden passende potentiële bestuursscenario’s verkend. Het havenbelang en de synergievoordelen tussen beide havens stonden in dit onderzoek steevast voorop.

"Verregaande samenwerking"

Het onderzoeksrapport van Deloitte en Laga stelt dat lopende samenwerkingen tussen beide havens weinig impact hebben omwille van bestaande concurrentie, een te beperkte scope en weinig engagement. Beide havens zijn echter in hoge mate complementair en delen dezelfde externe uitdagingen. Verregaande samenwerking, zo geeft Deloitte aan, maakt beide havens robuuster op bestaande domeinen, verankert werkgelegenheid en versterkt de rol in de regio en bij uitbreiding internationaal. Verregaande samenwerking laat daarenboven toe sneller en beter in te spelen op toekomstige uitdagingen zoals schaalvergroting, energietransitie, innovatie en digitalisering. Ook het cliënteel van beide havens staat positief ten opzichte van verregaande samenwerking. Deloitte concludeert dat samenwerking enkel win-win oplevert voor beide havens indien ingezet wordt op verregaande integratie tussen beide havenbesturen. De bestuursmodellen van een holding of fusie werden daarom als enige weerhouden in het governance-luik van de opdracht.

Twee jaar onderhandelen

Port of Zeebrugge en Port of Antwerp staan naar eigen zeggen positief tegenover de bevindingen van het onderzoeksrapport. Beide havenbesturen tonen bereidheid om onderhandelingen met het oog op een (gefaseerde) opbouw van een mogelijke fusie formeel op te starten. Verwachting is dat het hele traject een doorlooptijd van twee jaar zal kennen.

Dirk De fauw, voorzitter van de raad van bestuur van de haven van Zeebrugge: “Wij zijn al enige tijd in gesprek met de haven van Antwerpen om te kijken hoe wij nauwer kunnen samenwerken met doel om elkaars havenplatformen te versterken. De ambitie van beide havenbesturen is om een ‘Main port van A tot Z’ te vormen dewelke ‘toekomstproof’ is. Op basis van het groeiende vertrouwen en de positieve bevindingen van het onderzoeksrapport, starten we de formele gesprekken met onze collega’s uit de Antwerpse haven op.”

Aan Belga laat De Fauw weten dat hij niet vreest voor antwerps overwicht in de beslissingsprocessen."Misschien zal er meer in Antwerpen beslist worden, maar de beslissingen zullen steeds ook in het belang van Zeebrugge zijn", klinkt het. "Als het gaat over intens samenwerken, moeten er heel wat juridische elementen uitgeklaard worden. Zo kan de opbouw naar een fusie verschillende vormen aannemen, van een contractuele samenwerking naar de aanstelling van een overkoepelende rechtspersoon. Een fusie heeft ook consequenties voor het aandeelhouderschap."

De fauw ziet complimentariteit tussen beide havens: "Zo is er de petrochemische cluster in Antwerpen, terwijl Zeebrugge vooral een overslaghaven is. Wij staan sterk in roro en de trafiek in nieuwe voertuigen, dat is in Antwerpen veel minder aanwezig."

Voor de containertrafiek, in beide havens een belangrijk element, is het volgens De fauw veel beter om samen te werken dan met elkaar in concurrentie te gaan. "Op die manier kunnen we grote rederijen de keuze bieden: dichter bij de zee met Zeebrugge, of verder landinwaarts naar Antwerpen. Dat geeft ons meer concurrentieel vermogen naar bijvoorbeeld Rotterdam toe."

De fauw benadrukt dat er voor zowel Antwerpen als Zeebrugge geen nood is om overhaast te werk te gaan. "In beide havens groeit de trafiek. Het zijn twee gezonde bedrijven die mogelijkheden zien in verdere samenwerking."

De Brugse burgemeester is niet ongerust dat een fusie alle controle naar Antwerpen zou verhuizen. "Uit de eerste gesprekken is een goede verstandhouding tot stand gekomen", zegt hij. "In Antwerpen weet men dat Zeebrugge mee controle zal houden. Beslissingen zullen met en in het belang van de haven van Zeebrugge genomen worden."

Schepen van de haven van Antwerpen Annick De Ridder: “Uit het onderzoek van Deloitte blijkt duidelijk dat beide havens in hoge mate complementair zijn en we voor gedeelde uitdagingen staan. Samen kunnen Antwerpen en Zeebrugge sneller en effectiever de haven van de toekomst worden door in te zetten op nieuwe domeinen, zijnde de energietransitie, innovatie en digitalisering. We starten formele fusiegesprekken met Zeebrugge op omdat we geloven dat we zo overslag, industrie en logistiek sterker aan onze eengemaakte haven kunnen verankeren en we nog meer dan vandaag de toegangspoort tot Europa worden.”

Vandaag publiceert Flows ook de eerste reacties op de fusiegesprekken en een opiniestuk.

Michiel Leen