Havens goed voor 7,8% van Belgisch bbp

De zeehavens blijven essentiële steunpijlers van de Belgische economie. Samen waren ze in 2016 goed voor 33 miljard euro toegevoegde waarde, 253.000 banen en 4,6 miljard aan rechtstreekse investeringen. Dat laatste cijfer is het hoogste in jaren.

De Nationale Bank van België (NBB) publiceerde zopas zijn jaarlijkse studie over de economische impact van de havens van Antwerpen, Gent, Oostende, Zeebrugge, Brussel en Luik, ditmaal met de cijfers over 2016. In oktober bracht NBB in een flashraming al voorlopige cijfers over directe toegevoegde waarde en rechtstreekse tewerkstelling in dat jaar. Daar komen nu de indirecte effecten en de investeringen bij.

Toegevoegde waarde

De toegevoegde waarde voor de zes havens samen komt uit op 32,90 miljard euro, iets minder dan in 2015 (33,13 miljard).

De directe toegevoegde waarde daalde heel licht van 18,11 naar 18,08 miljard directe toegevoegde waarde, wat gelijkstaat met 4,3% van het bruto binnenlands product. Daarvan is 10,81 miljard op naam van Antwerpen en 3,86 miljard voor Gent. Luik staat derde met 1,16 miljard euro. De niet-maritieme sectoren droegen 13,23 miljard euro toegevoegde waarde bij, de maritieme 4,84 miljard.

De indirecte toegevoegde waarde zakte iets harder van 15,01 naar 14,83 miljard euro, wat staat voor 3,5% van het bbp. Het totale aandeel komt zo uit op 7,8%.

Tewerkstelling

De totale tewerkstelling ging er na een gevoelige terugval in 2014 voor het tweede jaar op rij weer op vooruit en klom naar 252.540 voltijdse equivalenten (vte). Het peil van 2012 n 2013 is daarmee nog niet geëvenaard.

De directe tewerkstelling kwam uit op 115.140 vte, waarvan 60.850 in Antwerpen, 27.980 in Gent en 9.590 in Zeebrugge. De indirecte tewerkstelling beloopt 137.400 vte.

Van de binnenlandse werkgelegenheid in België is in totaal 6,2% terug te brengen tot de zes havens (2,8% rechtstreeks en 3,4% onrechtstreeks). De vier Vlaamse zeehavens genereren met 103.330 rechtstreekse banen 4,3% van de regionale tewerkstelling.

Investeringen

De directe investeringen in de Belgische havens maakten een heuse sprong vooruit van 4,05 miljard euro in 2015 naar 4,60 miljard in 2016. Dat is het hoogste cijfer sinds minstens 2011. Alleen Luik noteerde een daling.

Opvallend: de stijging aan de kant van de maritieme cluster (van 1,66 naar 1,90 miljard euro) was niet veel kleiner (en verhoudingsgewijs groter) dan die in de niet-maritieme cluster (van 2,40 naar 2,69 miljard euro). De goederenbehandeling stond in de maritieme cluster voorop met 808 miljoen euro aan directe investeringen.

Antwerpen (3,43 miljard) leidde de investeringsdans. Gent (531 miljoen) en Zeebrugge (295 miljoen) volgen op afstand.

Brexit

De Nationale Bank waarschuwt voor de mogelijke impact van de brexit op de Vlaamse havens, “echte bruggenhoofden voor de handel met het Verenigd Koninkrijk” met een gezamenlijke trafiek van 33 miljoen ton vorig jaar op die bestemming.

“De afwikkeling en de gevolgen van de brexit dienen dan ook zeer aandachtig te worden gevolgd. Gelet op de bestaande invoer- en uitvoervolumes inzake tonnage, zullen de effecten vooral voelbaar zijn in Zeebrugge, en in mindere mate in Antwerpen”, is de conclusie.

Zeebrugge was vorig jaar voor 17,2 miljoen ton of 46% van zijn maritieme trafiek afhankelijk van zijn relaties met het VK. Daarvan had 67% betrekking op export, 33% op import. Zeebrugge behandelde in 2016 onder meer 1,01 miljoen voertuigen afkomstig uit (274.855 eenheden) of bestemd voor (737.100 eenheden) de Britse markt, bijna dubbel zoveel als in 2011.

Antwerpen dankte vorig jaar 13,8 miljoen ton of 6% van zijn maritieme overslag aan trafiek met het VK (56% import, 44% export). De autotrafiek met Groot-Brittannië was in 2016 iets meer dan 43.100 eenheden groot.

Gent is volgens de NBB blijkbaar een pak minder brexitgevoelig. Nochtans is het land ook voor Gent een van de belangrijkste handelspartners en vertegenwoordigen de 2 miljoen ton Britse trafiek een even groot aandeel van de totale overslag als in Antwerpen. In Oostende heeft volgens de cijfers 400.000 ton van zijn 1,4 miljoen ton maritieme overslag of 28% te maken met het VK.

Jean-Louis Vandevoorde