Havendiensten worden niet in maatpak gedwongen

De TRAN-commissie van het Europees Parlement heeft gisteren het compromis goedgekeurd over de organisatie van havendiensten en financiële transparantie in de havensector. ESPO kan leven met dat “aanvaardbaar” raamwerk. CLECAT was graag verder gegaan.

“We hebben de gedwongen vrije markttoegang tot havendiensten afgewezen. Vooral omwille van veiligheids- en beveiligingsredenen moeten havens in staat zijn zelf te beslissen over de organisatie van havendiensten”, vertelt rapporteur Knut Fleckenstein achteraf.

“Voor het eerst in de loop van de lange discussies over een port package hebben we de havens, de terminaloperatoren en de vakbonden aan boord”, voegt hij daar tevreden aan toe.

Geen maatpak

Van de kant van het Parlement wordt benadrukt dat afgestapt is van de idee, die nog overheerste in het voorstel van de Commissie, om van vrije markttoegang het basisprincipe te maken voor diensten zoals het aan- en afmeren van schepen, bunkering, slepen of beloodsing. Baggerwerken werden uit de tekst gewipt.

Dat betekent bijvoorbeeld dat het aantal dienstverleners in bepaalde sectoren nog steeds beperkt kan worden als daar gegronde redenen voor bestaan. Daarbij spelen ook milieu, duurzaamheid en beschikbare ruimte mee. Aan dienstverleners mogen minimumvoorwaarden opgelegd worden. Havens kunnen bepaalde diensten ook zelf blijven aanbieden.

“Een ‘one size fits all’-systeem zou niet aangewezen zijn, omdat het Europees havenstelsel heel wat verschillende modellen voor de organisatie van havengebonden diensten omvat. Bestaande havenbeheermodellen kunnen behouden blijven.”

Transparantie

Meer transparantie inzake prijszetting voor havendiensten en overheidsinvesteringen in havens wordt wel nagestreefd. De tarieven die havens voor hun diensten hanteren, mogen echter niet “buiten verhouding” zijn tot hun economische waarde en mogen geen discriminaties inhouden. De TRAN-commissie maakt daarbij net als EU-commissaris Margrethe Vestager een onderscheid tussen openbare taken en commerciële activiteiten.

Maar havens moeten hun tarieven “in overeenstemming met hun eigen commerciële en investeringsstrategie” kunnen bepalen. Gebruikers moeten daarbij op regelmatige wijze geraadpleegd worden en zo nodig verhaal kunnen halen bij een onafhankelijke instantie.

Aanvaardbaar

De European Sea Ports Organisation (ESPO) kan zich vinden in het compromis dat uiteindelijk uit de bus kwam. “Toen het voorstel twee jaar geleden op tafel werd gelegd, was onze vrees dat het een vertraging van de goed draaiende Europese havenmotoren zou veroorzaken, in plaats van havens de instrumenten aan te reiken die ze nodig hebben om de huidige en toekomstige uitdagingen aan te gaan”, zegt secretaris-generaal Isabelle Ryckbost.

Zij spreekt van een “realistische en aanvaardbare” havenverordening. ESPO is onder meer blij dat de autonomie van de havens inzake prijszetting wordt erkend en een “flexibel raamwerk” voor de organisatie van havendiensten dat de verscheidenheid in het Europees havenlandschap respecteert.

Er zijn ook punten waar de Europese havenorganisatie minder over te spreken is. Het gaat bijvoorbeeld om de mogelijkheid voor havenbesturen om de minimumvoorwaarden voor dienstverleners in te vullen (voor ESPO mag die rol wat meer benadrukt worden), de relaties met de havengebruikers en stakeholders (een meer pragmatische aanpak zou welkom zijn) en de behandeling van klachten.

Isabelle Ryckbost roept tot slot nog op tot “een snelle start van de onderhandelingen tussen Parlement, Raad en Commissie om te komen tot een havenverordening die een stap vooruit betekent voor alle havens in Europa”.

Goederenbehandeling en havenarbeid

CLECAT verwelkomt van zijn kant dan weer in het bijzonder de versterkte raadpleging van havengebruikers, inzonderheid wat tarifering aangaat, en de vrijheid voor havens om hun markt voor havendiensten open te gooien.

De organisatie van logistiekers, expediteurs en douaneagenturen betreurt wel dat goederenbehandeling en havenarbeid nog steeds buiten schot blijven en de intrede van nieuwe marktspelers nog steeds afgeblokt kan worden. “Het is tegenstrijdig om havens de vrijheid te geven om hun havendiensten te organiseren zoals zij dat wensen, en tegelijkertijd bepaalde diensten van die vrijheid uit te sluiten”.

Nicolette van der Jagt, directeur-generaal van CLECAT, treedt Isabelle Ryckbost bij wanneer die spreekt van “een goed compromis” en “een stap vooruit”. CLECAT wil net als ESPO dat nu zo snel mogelijk werk wordt gemaakt van de trialoog om tot een eindtekst te komen, maar roept de betrokken partijen op om de “belemmeringen” die nog in de weg staan van een volledige vrijheid in de organisatie van havendiensten, weg te nemen.