Havenbedrijf schrijft aanbesteding werken 'historische' Blauwe Weg

Havenbedrijf Antwerpen schrijft een aanbesteding uit voor werken aan Blauwe Weg, in de Antwerpse haven. Je doet er als aannemer evenwel niet zomaar je zin. Want het 'schiereiland' tussen Leopolddok en Vierde Havendok heeft erfgoedwaarde.

Het Havenbedrijf Antwerpen zoekt een aanemer voor weg- en rioleringswerken aan de Blauwe Weg. Enige omzichtigheid is wel geboden bij werken in die omgeving, want op dit 'schiereiland' tussen het Vierde Havendok en het Leopolddok, bevinden zich enkele magazijnen die intussen een zekere erfgoedwaarde hebben verworven. De karakteristieke magazijnen met betonnen boogdak langsheen de kasseiwegen zijn de laatste getuigen van de ambitieuze na-oorlogse uitbreiding van de Antwerpse haven. De loodsen werden in 2017 al opgenomen in een studie die het erfgoed in het Antwerpse havengebied in kaart bracht. Momenteel loopt een bouwhistorische studie. Het antwoord op de vraag 'slopen of behouden?' hangt daarmee samen.  

Er is nochtans een tijd geweest dat men zelfs vanuit de Verenigde Staten kwam kijken naar deze magazijnen. Toegegeven, we spreken dan over de jaren 1950, maar toch. Jef Vrelust, adviseur monumentenzorg en onroerend erfgoed bij de Stad Antwerpen, licht de historiek toe. "Het gaat hier om de laatste overblijvende traveeën van de eerste betonnen schaalconstructies in de haven van Antwerpen. De loodsen hebben een hoge historische, industrieel-archeologische, technische en wetenschappelijke waarde en zijn beeldbepalend voor de havengebieden die na de Tweede Wereldoorlog werden ingericht."

Spitstechnologie anno 1950

De karakteristieke ronde betonnen schaaldaken waren revolutionair voor hun tijd: anders dan de gangbare magazijnen had je hier geen plat dak dat gestut moet worden door een woud aan pilaren. De ronde daken hebben dergelijke steun niet nodig, waardoor in de loods een veel grotere vrije oppervlakte ontstaat. De constructies zijn het geesteskind van ingenieur André Paduart, die ook van zich liet spreken met het monument 'Pijl der Burgerlijke Bouwkunde' op de Wereldtentoonstelling van 1958. Tussen 1948 en 1950 werden  50.000m2 van dit soort loodsen gebouwd in de haven van Antwerpen. "De eerste reeks langs het Albertdok is gesloopt in 2005-2007", aldus Vrelust. "De huidige reeks op de landtong tussen Leopolddok en Vierde Havendok is de laatste reeks van die revolutionaire loodsconstructies."

Slopen of behouden? 

Blijft de vraag hoe je die bescherming van het erfgoed rijmt met de wisselende economische en technologische noden van de haven. "Doorheen de geschiedenis heeft de Antwerpse haven zich herhaaldelijk opgesteld als technologische koploper op het vlak van haveninfrastructuur, wat zich weerspiegelt in een uitgebreid patrimonium. Een uitgewerkte visie op dit monumentale historische patrimonium aan natte en droge infrastructuur kan ervoor zorgen dat die neerslag van een lange geschiedenis als wereldhaven niet alleen inertie betekent voor een hedendaagse economische main port. Ondanks het bestaan van een degelijke studie over het erfgoed in de haven, blijft dit patrimonium nog ernstig bedreigd door ad-hocingrepen", besluit Vrelust. 

Alle details over de aanbesteding vindt u hier

Michiel Leen