Goederenbehandeling tweede grootste motor Antwerpse haveneconomie

Antwerpen dankt zijn economisch belang niet alleen aan de industrie. De maritieme cluster doet een meer dan stevige duit in het zakje. De goederenbehandelaars nemen daarbij het voortouw, met een pak toegevoegde waarde, investeringen en jobs.

Bij de voorstelling van de jongste studie van de Nationale Bank van België (NBB) over het economisch belang van de Belgische havens heerste geen hoerasfeer. Het besef dat de haven van Antwerpen voor grote uitdagingen staat, temperde de tevredenheid over wat in het NBB-rapport over de Scheldehaven te lezen valt. Het neemt niet weg dat Antwerpen voor 2017 mooie cijfers kan voorleggen.

Antwerpen reeg in dat jaar een nieuw overslagrecord aan een toen al lange reeks. De teller stond op 223,7 miljoen ton. In verschillende sectoren, de containers voorop, kwamen nieuwe records op het bord te staan.

Met de economische prestaties was dat niet anders.

Toegevoegde waarde

Met 11,45 miljard euro haalde Antwerpen in dat jaar zijn hoogste peil ooit wat de directe toegevoegde waarde betreft. Dat was zo’n 660 miljoen euro of 6,1% meer dan in 2016. Daar kwam nog eens 9,28 miljard euro (+7,4%) aan indirecte toegevoegde waarde bij.

Het totaal kwam zo uit op 20,74 miljard euro (+6,7%). Daarmee maakte Antwerpen niet alleen de terugval van 2016 meer dan goed, maar boekte het zijn beste resultaat ooit.

Zoals steeds is het gros van de directe toegevoegde waarde – zo’n 7,85 miljard euro of bijna 68,5% – te zoeken bij de niet-maritieme cluster. Daarin leidt de chemie met 3,65 miljard euro de dans, gevolgd door de brandstofproductie met 1,18 miljard. Antwerpen is niet voor niets de grootste geïntegreerde (petro)chemische cluster in Europa.

De maritieme cluster genereerde zelf ook 3,60 miljard euro aan directe toegevoegde waarde. Een van de beste cijfers ooit, maar ze waren wel lager dan in de twee voorafgaande jaren. Dat kwam vooral door een daling aan de kant van de rederijen.

De helft van het bedrag voor de maritieme cluster, hetzij 1,80 miljard of 15,8% van het totaal, is te zoeken bij de goederenbehandelaars. Daar gaat het om een ongeziene piek. Het levert de sector eens te meer een tweede plaats in het classement op. Alleen de chemie doet beter.

Scheepsagenten en expediteurs waren goed voor 608 miljoen euro, rederijen voor 452 miljoen.

Tewerkstelling

De tewerkstellingscijfers voor Antwerpen in 2017 tonen volgens de berekeningen van de Nationale Bank een dubbel gezicht, met iets meer directe en iets minder indirecte jobs.

De directe tewerkstelling klom voor het tweede jaar op rij weer iets hoger naar 61.740 voltijdse equivalenten (vte), een plus van 720 vte tegenover 2016. Dat is de beste score in minstens zes jaar. De maritieme cluster (27.990 vte of 45,3% van het totaal) en de niet-maritieme cluster (33.750 vte) gingen er allebei licht op vooruit.

Als deelsector laat de goederenbehandeling (15.360 vte, havenarbeiders inbegrepen) de chemie (10.990) achter zich. Scheepsagenten en expediteurs (6.620 vte) staan als groep mee op het podium. De havenwerkgeverscentrale CEPG, dat de hele havenarbeid beheert, prijkt bovenaan de lijst grootste werkgevers, BASF staat tweede.

De tewerkstelling in de goederenbehandeling zit intussen al minstens vijf jaar in de lift. Sinds 2012 kwamen er in die sector 700 banen bij. Dat zijn er meer dan in de chemie, dat zijn totaal over die periode met een honderdtal vte aandikte.

De indirecte tewerkstelling zakte wel fors, van 84.190 naar 82.445 vte, telde de NBB. De eindbalans qua tewerkstelling lijkt daarom toch minder goed, met een iets lager totaal van 144.185 vte, tegenover 145.210 vte in 2016.

Investeringen

Op het vlak van de directe investeringen laste de Antwerpse haven een kleine adempauze in. Het topresultaat van 2016 (3,50 miljard euro) werd niet geëvenaard, maar met 3,44 miljard euro haalde Antwerpen zijn tweede beste resultaat ooit.

De investeringen in de niet-maritieme (1,85 miljard) en in de maritieme cluster (1,59 miljard) lagen opnieuw vrij dicht bij elkaar. En ook hier steken chemie (812 miljoen euro of 23,6% van het totaal) en goederenbehandeling (700 miljoen of 20,3%) boven de rest uit.

Bij de rederijen viel in 2017 na jaren hoogtij een fors lager investeringsvolume te noteren. Maar het ging nog steeds over een stevig bedrag: 405 miljoen euro. Zij staan daarmee vierde in de rangschikking. DEME staat op de lijst grootste individuele investeerders voor 2017 wel op kop, voor ExxonMobile, BASF en Total.

Jean-Louis Vandevoorde