F. Aerts: “Bouwvergunningen Tweede Getijdendok hopelijk midden 2023”

Onze redactie zoekt elke week iemand op die ons een dieper inzicht kan geven in de actualiteit. In dit weekendinterview spreekt Flows met Freddy Aerts, afdelingshoofd Maritieme Toegang, over de vooruitzichten 'extra-containercapaciteit Antwerpen'.

Maandag 2 maart treedt formeel het 'Definitief Vastgesteld Voorkeursbesluit van het Complex Project Realisatie van Extra Containerbehandelingscapaciteit in het havengebied Antwerpen (ECA)' in werking. Een tweede getijdendok ligt er daarmee nog lang niet, merkt Freddy Aerts – hoofd van de afdeling Maritieme Toegang van de Vlaamse overheid – op, die zoals gisteren meegedeeld eerstdaags met pensioen gaat. In eerste instantie betekent dit ‘van kracht worden’ dat vanaf maandag een termijn van zestig dagen start waarin nog bezwaren tegen het besluit kunnen worden ingediend bij de Raad van State.

FLOWS: Wat beslist dat ‘Definitief Vastgesteld Voorkeursbesluit’?

Freddy Aerts: "De Vlaamse regering legt hierin vast hoe er voor bijkomend 7 miljoen teu-bewegingen ruimte kan worden gecreëerd in de haven van Antwerpen. Dat zal deels gebeuren door ‘inbreiding’ op de rechter- én de linkeroever. Deels door uitbreiding van de haven met een Tweede Getijdendok (TGD). Maar als Complex Project bepaalt dit voorkeursbesluit ook de multimodale (westelijke) ontsluiting en dat zowel langs de weg, de binnenvaart als per spoor plus de logistieke terreinen ter ondersteuning van dit alles."

FLOWS: Wat betekent ‘in werking treden’ nu concreet? 

"De Vlaamse regering heeft het Definitief Vastgesteld Voorkeursbesluit goedgekeurd op 31 januari. De tekst is op vrijdag 21 februari in het Staatsblad gepubliceerd met de opmerking dat de tekst tien dagen na publicatie in werking treedt. Dus maandag 3 maart is het zover."  

"Van dan af kunnen gedurende zestig dagen – tot pakweg eind april - nog bezwaren ingediend worden bij de Raad van State, die nog eventueel kan schorsen of vernietigen. De Raad van State is daarbij niet aan termijnen gebonden." 

"Uiteraard verwachten we nog enkele bezwaren maar ook tijdens de behandeling door de Raad van State zetten we toch al, zoals voorzien, de volgende procedurestappen."

"Laat me er u aan herinneren dat in de procedure Complex Project zoveel mogelijk overleg is gebeurd. Dat is dan ook het grote verschil met de vroegere procedure van een plan-MER gevolgd door een MER. In principe hebben alle burgers en alle partijen nu veelvuldig de kans gekregen om suggesties en opmerkingen te maken én is daarmee rekening gehouden. Een van de meest in het oog springende punten is de voorgestelde modal split die nu integraal deel uitmaakt van de projectdefinitie. We zijn er dus aan gebonden die modal split te halen."

FLOWS: Zelfs zonder bezwaren bij de Raad van State is dit nog maar een begin …

"We hebben het Definitief Vastgesteld Voorkeursbesluit opgesplitst in acht stukken met bijvoorbeeld het deel ‘westelijke ontsluiting’ maar ook het deel ‘tweede getijdendok’. Voor de meeste van die stukken zullen nu projectonderzoeksnota’s worden opgemaakt waarbij tal van aspecten verder worden bekeken zoals nautische aspecten, mobiliteit, wat is de impact op de natuur, op het landschap, op de nabije bewoning enzovoort." 

"Voor inbreidingen zoals op de Noordzeeterminal liggen de zaken eenvoudig. Ook op de Linkeroever zijn er zo’n fasen waar het gaat om de uitbreiding van een industriegebied, bijvoorbeeld de Bieshoek. Voor andere delen zoals het tweede getijdendok is een diepgaand project-MER nodig, uit te voeren door een extern bureau. Wij schatten voor al die bijkomende studies toch nog eens twee tot tweeënhalf jaar nodig te hebben." 

FLOWS: Het meest besproken onderdeel is het Tweede Getijdendok. Eerst was sprake van een ‘boemerangdok’, nu van een ‘knikdok’. Daarbij zouden nautische problemen komen kijken en aanslibbing?

"Het onderzoek spitste zich toe op de vraag of dat dok evenwijdig moet liggen met het Deurganckdok dan wel in een andere hoek binnen een aantal ‘vrijheidsgraden’. Eigenlijk mag deze ‘knik’ niet onder de 90° en niet boven de ongeveer 125° gaan. Voorzien is dat het om een dok gaat met aan de zuidkant 2,4 kilometer kade, inclusief de bocht, een breedte van 350 meter over de volle lengte en een diepte van 18 meter LAT (Laagste Astronomisch Tij). Inclusief de bocht moeten er vijf reuzecontainerschepen kunnen liggen, één daarvan op de kop. De schepen gaan er met de boeg in en worden er zo ook uitgehaald."

“Er zijn uitgebreide nautische studies gebeurd in het Waterbouwkundig Lab. Een rapport daarover werd in januari uitgebracht. Zo werd in de verschillende modellen gemanoeuvreerd met zowel een containerschip van 430 meter lengte, 62 meter breedte en een diepgang van 15 meter als met een containerschip van 366 meter en 13,1 meter diepgang. Telkens bij zware wind en bij de grootste vloedstroom. Dat alles om de optimale besturing te vinden in de juiste vormgeving." 

Flows: Er was ook sprake van een slibprobleem?

"Wij hebben de slibafzetting op een strategisch niveau bekeken maar een verder projectonderzoek is nodig. In die eerste benadering gaan we ervan uit dat zo’n tweede getijdenhoek op jaarbasis 0,7 miljoen ton extra baggerspecie zou voortbrengen of zowat 15% bovenop de 4 miljoen ‘droge stof’ die we nu op het Vlaamse gedeelte van de Schelde jaarlijks baggeren. De huidige Current Deflecting Wall in de Schelde kan gewoon blijven staan."

"Zowel dat nautische als die slibafzetting maar ook aspecten als de logistiek, de aanleg van de nieuwe buffer voor Doel, de geluidsimpact naar het gehucht Saftingen moeten nu meer in de diepte worden onderzocht. Deels zal dat gebeuren door ons, deels door gespecialiseerde bureaus. De ervaring leert dat als iets in de nautische simulaties lukt, het in de praktijk meestal veel vlotter gaat."

"Na die onderzoeken en de publicatie daarvan in interactie met alle spelers, organiseren we ons om de omgevingsvergunningen te bekomen. Dat alles kan ‘dakpansgewijs’ worden georganiseerd. Hoe de puzzel zal gelegd worden om tegelijk het dok te bouwen en een terminal draaiende te houden, moet nog grondig worden bekeken. Ik heb er het volste vertrouwen in dat dit zal lukken. Daar hebben we de nodige ervaring in. Wat de concessies betreft: dat is uiteraard volledig een zaak voor het Havenbedrijf."

Bouwvergunning midden 2023?

“Hoe lang alles zal duren, valt moeilijk exact te zeggen. Pakweg 2,5 jaar voor de onderzoeksrapporten plus nog in de praktijk één jaar vooraleer alles goedgekeurd is. Dan zijn we dus ergens halverwege 2023 als we de omgevingsvergunningen bekomen. Je moet nu eenmaal beseffen dat zo’n procedure vandaag van begin tot oplevering van de werken al snel tien jaar vergt. We zijn hier niet in China.”

Paul Verbraeken