Stefaan Priem leidt nieuwe garde verkeersleiders op voor Zeebrugge

Zeven stagiairs zijn gestart met de opleiding tot verkeersleider in de centrales van Zeebrugge en Zandvliet. Opleidingscoördinator binnen de afdeling Scheepvaartbegeleiding, Stefaan Priem, neemt de nieuwe garde onder zijn vleugels.

Vijf kersverse stagiairs zullen aan de slag gaan als ‘VTS-operator’ (Vessel Traffic Services) op de verkeerscentrale in Zeebrugge. De andere twee zullen het scheepvaartverkeer opvolgen in Zandvliet. Door middel van informatieverstrekking en navigatie-assistentie coördineren ze een vlot en veilig scheepvaartverkeer vanaf de wal.

“Het regionaal verschil is zeer groot”, vertelt Stefaan Priem, hoofd Opleiding en Training binnen de afdeling Scheepvaartbegeleiding van het agentschap Maritieme Dienstverlening en Kust (MDK). “Zeebrugge is een ‘kust-VTS’, Zandvliet is een ‘rivier-VTS’. De opleiding wordt daarop afgestemd. Vijfhonderd meter afstand bijvoorbeeld op zee is niets in vergelijking met vijfhonderd meter op een rivier. Daar dien je ook nog rekening te houden met een sterke stroming, getijdenwerking en het binnenvaartverkeer.”

Attitude

De stagiairs zijn op 1 september 2020 ondergedompeld in de maritieme wereld. Vanuit het hoofdkwartier in Oostende kregen ze de eerste twee weken les in nautische kennis. “Dat is behoorlijk intensief”, vertelt Stefaan. “Na de cursus moesten ze ook meteen een examen afleggen en volgde de opleiding internationale VTS-regelgeving. Dat gaat dan over de voorrangsregels en over de manier waarop je vaarwaters moet binnenvaren of kruisen.”

In totaal duurt het opleidingstraject ongeveer acht maanden. De groep is nog steeds voltallig. “Alle studenten waren voor beide examens geslaagd”, vertelt hij. “Het helpt als ze een nautische achtergrond hebben, maar uiteindelijk hangt het vooral af van de juiste attitude en voldoende motivatie.”

“Je hebt ook logisch inzicht nodig”, gaat hij verder. “Als je iets specifieks ziet gebeuren, moet je niet afwachten, maar al kunnen voorspellen hoe dat zou kunnen evolueren. Om incidenten het hoofd te kunnen bieden, moeten ze op enkele seconden tijd snel kunnen overschakelen naar een zeer gefocuste houding.”

Mist 

Het beperkt zicht, zoals mist, is een van de grootste uitdagingen. “De navigatie aan boord van schepen wordt daardoor extra moeilijk. De crew ziet geen boeien meer of andere schepen. Op dat moment hebben ze extra ondersteuning van de VTS nodig.”

“De schepen worden ook steeds groter”, gaat hij verder. “Het is mooi om te zien hoe een kleine groep collega’s zulke mastodonten veilig naar de haven kunnen brengen. Wereldwijd gebeurt dat op dezelfde manier. De basisprincipes zijn min of meer dezelfde, wat resulteert in een internationale samenwerking.”

Koepelorganisatie IALA harmoniseert de VTS-standaarden wereldwijd. Stefaan is hierin huisspecialist. “We zijn een van de weinigen in België die over de internationale VTS-regelgeving lesgeven. In maritieme instituten zoals de Hogere Zeevaartschool in Antwerpen of de VDAB in Zeebrugge komt dit zo goed als niet aan bod.”

Dynamisch

Stefaan studeerde politieke wetenschappen en heeft geen nautische achtergrond. “Ik ben er eerder toevallig ingerold, en begon als planner bij een transportbedrijf in Zeebrugge. Ik vond dat toen al meteen een heel dynamische sector, en dat sprak me enorm aan. Dat heeft me doen besluiten om in die wereld te blijven”, vertelt hij.

“Hierop mocht ik aan de slag als adjunct van het toenmalige hoofd van de VTS”, gaat hij verder. “Ik heb mezelf vooral opgeleid. Uit interesse heb ik het traject als VTS-operator gevolgd en werd ik in 2011 opleidingshoofd. In 2014 ben ik ook zelf les beginnen geven.”

Hoewel hij nooit als VTS-operator heeft gewerkt, heeft hij heel wat voeling met de praktijk. “Ik heb veel tijd doorgebracht op de verkeerscentrales, en ben zeer vaak aanwezig op onze VTS-simulator waar onze mensen individueel worden getraind. Daarnaast word ik bijgestaan door een team van instructeurs die zelf ook actief zijn als VTS-operatoren.”

Samenwerking

“De rol die VTS speelt voor de scheepvaart, is heel groot”, gaat hij verder. “Sinds we zijn gestart begin jaren negentig in Zeebrugge en Zandvliet zijn het aantal ongevallen spectaculair gedaald. Het is belangrijk voor mij dat ik daartoe kan bijdragen door goed opgeleide mensen met de juiste motivatie naar de verkeerscentrales te sturen.”

Sinds september 2020 werken de VTS-operatoren samen met de loodsen om casestudies te bespreken. “We hebben de eerste stappen gezet in een gemeenschappelijke training. De vraag aan beide kanten is gegroeid. Ik hoop dat we in de toekomst ook op dat vlak nog beter kunnen samenwerken.”

Zelf is hij heel benieuwd naar de ontwikkelingen rond autonome scheepvaart. “Hoe kan je begeleiding geven aan schepen waar niemand nog aan boord zit?”, stelt Stefaan. “Hoe we daarmee zullen moeten omgaan, wordt nog een grote uitdaging.”

Verspreid over de drie verkeerscentrales Zeebrugge, Zandvliet en Uitkijk Zelzate zijn er zo’n 100 VTS-operatoren actief.

Julie Desmet