S. Vanfraechem: “Graag prioriteit 2 levering beschermingsmiddelen”

Onze redactie zoekt elke week iemand op die ons een dieper inzicht kan geven in de actualiteit. In dit weekendinterview spreken we met Stephan Vanfraechem, algemeen directeur van Alfaport Voka. Uiteraard over de coronacrisis.

Donderdag kwam voor het eerst de ‘COVID-19 Taskforce Haven van Antwerpen’ bijeen. Dat is het overlegplatform dat wekelijks de weerslag van de coronacrisis op de Antwerpse haven opvolgt en bijstuurt wanneer nodig. Of de nodige signalen uitstuurt naar de bevoegde overheden. De bijeenkomst met ook mensen van Rijkswaterstaat gebeurde volledig via een videoconferentie.

Flows: Na afloop meldde u zeer diplomatisch dat de Antwerpse haven voor 100% operationeel is maar dat er ‘minder’ schepen uit China verwacht worden. Flows had het deze week voor de Cosco-terminals over een terugval met gemiddeld 12,1% en op sommige terminals met zelfs meer dan 80%. Bij andere zal het niet veel beter zijn. Hoe is dan de balans voor Antwerpen tot vandaag?

Stephan Vanfraechem: "Er zit altijd enige vertraging op wat in de Chinese havens gebeurt en de gevolgen daarvan in Europa. Wat we nu zeker weten is dat er de komende weken vijftien grote containerschepen minder Antwerpen zullen aandoen. Dat komt neer op een terugval met zowat 115.000 teu. Maar Antwerpen is minder afhankelijk van de trafiek met China dan Rotterdam of Hamburg, die wellicht een grotere terugval zullen kennen. Wij monitoren de situatie nu wekelijks. Ik kan alleen maar bevestigen dat er hic et nunc nog helemaal geen terugval is, maar die terugval wordt wel verwacht de volgende weken."

"Tegelijk wil ik toch ook opmerken dat de Chinese havens intussen aan het hernemen zijn wat naar verwachting ook een positief effect zal hebben op de volumes. Maar ook dat zal minstens weken vergen alvorens die impact zich hier laat voelen."

Die impact is toch groter? De VS stoppen hun legeroefening en, belangrijker, de meeste winkels zijn nu dicht, en sommige landen stoppen hun import. Dat moet toch een effect hebben op de overslag? Op bijvoorbeeld feederdiensten?

"Nog eens: hic et nunc zien wij nog geen terugval. Je hebt allicht gelijk dat er ook gevolgen zullen zijn op de bijvolumes of op de feedering. Daar heb ik nu geen cijfers over."

Over dan naar de Coronacrisis hier. Sommige bedrijven melden een licht gestegen ziekteverzuim.

"Er is inderdaad een lichte stijging maar dat is ook logisch. Deels is dat preventief omdat de overheid wil dat iedereen die ziektesymptomen vertoont, nu beter thuisblijft. We maken voortdurend een screening van de hele keten en ik kan ook daar alleen maar vaststellen dat er nergens onoverkomelijke gaten worden geslagen. Alle lichten staan momenteel op groen. Een reden tot onrust is er daar dus nu niet, maar wij blijven dit monitoren."

De Taskforce meldde dat er gewerkt wordt aan maatregelen voor onze loodsen want er is tegenstrijdigheid met Nederland.

"Dat heeft uiteraard alles te maken met een nationale aanpak, ver boven ons Antwerpse echelon. Daarbij heeft Nederland een andere benadering van de crisis met het aankweken van ‘groepsimmuniteit’. De impact daarvan is dat er in Nederland een grotere bewegingsvrijheid is. MDK (Agentschap Maritieme Dienstverlening en Kust, red.) voert daarover nu overleg met de Nederlandse tegenhanger om er toe te komen dat de maatregelen niet tegenstrijdig zijn."

Minder technisch: de Antwerpse dokwerkers kloegen erover dat ze onvoldoende bescherming hebben.

"We monitoren dat van nabij en willen absoluut vermijden dat er een tekort qua beschermingsmateriaal optreedt bij de havenarbeiders. Hetzelfde geldt voor vrijwel alle bedrijven in de haven. Kijk, wij onderschrijven volledig dat in de levering van beschermingsmiddelen de hoogste prioriteit wordt gegeven aan de zorgverstrekkers. Zij zijn het die rechtstreeks in contact komen met besmette mensen. Daarover bestaat niet de minste twijfel. Maar alle schakels in de logistieke keten kampen met zo’n tekorten. Wij doen dus vooral een oproep dat de havenschakel een ‘prioriteit 2’ zou krijgen om voldoende middelen te krijgen. Wij hebben dat echt nodig om volgens de hygiënische voorschriften de haven optimaal te laten draaien."

"Intussen nemen alle schakels in de haven de voorschriften zeer ernstig. Iedereen doet wat hij kan." 

Jullie doen ook een oproep om meer digitaal te werken. De expediteurs en agenturen werken nu al vrijwel allemaal van thuis uit. Waaraan denkt u dan?

"Er gebeurt al redelijk veel met gedigitaliseerde documenten maar we doen vooral een oproep naar de douane om nog verder te gaan. Er blijken volgens de huidige procedures in bepaalde omstandigheden toch nog fysieke contacten nodig voor het fysiek afleveren én nakijken van documenten. Daar is bezorgdheid over. Het belangrijkste is dat administrateur-generaal Kristian Vanderwaeren positief heeft gereageerd."

Intussen tekent er zich een echt probleem af met tekorten aan lege containers. Bovendien worden reefers achtergehouden om te stockeren. Dat kan de keten, dus de hele bevoorrading, wél verstoren. 

"Er is wel degelijk een probleem met de lege containers. Dat is een gevolg van de imbalance: als er minder containers uit China aankomen, zijn er ook minder containers ter beschikking om opnieuw gebruikt te worden. In ‘normale’ tijden is het sowieso al moeilijk om die balans te vinden. Dat is nu nog complexer geworden. Daarbij wel de opmerking dat dit probleem verschillend is van reder tot reder. Bij de reefers is er wel degelijk ook een fenomeen dat ze gebruikt worden voor stockage." 

Jullie vragen dat de Europese binnengrenzen open zouden blijven ‘voor alle vormen van goederentransport’. Maar: er zijn groeiende belemmeringen. Flows berichtte woensdag dat alleen al aan de Pools-Duitse grens zestig kilometer vrachtwagens staan …

"Voor alle duidelijkheid: onze oproep is gericht aan de federale overheid om bij Europa op die openheid aan te dringen. Die openheid is voor ons functioneren cruciaal. Dat is dus uiteindelijk een taak voor Ursula von der Leyen. Ik ga ervan uit dat Europa daar zijn rol zal spelen. Als landen nu uit kortzichtig eigenbelang belemmeringen invoeren, heeft dat niet alleen grote gevolgen voor de andere landen maar is dat op middellange termijn ook nefast voor henzelf. We kunnen slechts hopen dat transporten niet door binnengrenzen zullen worden gehinderd. Zo’n hindering zou bijzonder onsolidair zijn." 

Op financieel vlak groeit de onrust. Sommige bedrijfsleiders pleiten voor sluiting van de beurzen ‘omdat er mensen zijn die nu fortuinen verdienen door te speculeren tegen onze economie’.

"Daar kan ik echt niet op antwoorden. Als historicus zou ik zeggen dat er in elke crisis speculanten opduiken. Dat was zo tijdens de eurocrisis en in de nasleep van 9/11. Nu weer." 

Diezelfde bedrijfsleiders maken zich zorgen over hun relatie met de banken want hun kosten lopen door. Zij vragen de overheid ervoor te zorgen dat de banken hun garanties handhaven.

"Die terechte vraag is veel breder dan de bedrijven in de haven. De vraag naar een meer coulante, meer flexibele, begripvolle houding hoor je overal. Dus ook in de maritieme sector die het al jaren niet gemakkelijk heeft. De maritieme markten zijn al jaren zeer volatiel. De voorbije tien jaar waren voor de maritiem wel een succes inzake volumes maar niet voor iedereen een financieel succes. Dat verklaart ook waarom ik die vraag steun. Ik verwacht vanwege de federale overheid steunmaatregelen om te vermijden dat bedrijven over de kop zouden gaan." 

Er is een trafiekherstel in China maar wat als … de coronacrisis daar terug keihard de kop zou opsteken?

"Ik heb geen glazen bol. Cynisch zou ik zeggen dat we intussen wel al veel uit de huidige crisis zullen geleerd hebben. Maar veel fundamenteler: we moeten de huidige draconische beschermingsmaatregelen onverminderd handhaven en maximaal toepassen. Iedereen. Alleen zo komen we uit deze crisis. Ik merk daar trouwens een algemeen groeiend bewustzijn."

Paul Verbraeken