Rik Goetinck: “Het voordeel van ervaring: je panikeert niet gauw”

Voor het printmagazine van Flows praatten we met Rik Goetinck, interim-CEO van de haven in Zeebrugge. 'Ad interim' een haven door de grootste naoorlogse globale crisis leiden: het lijkt niet evident. Maar de West-Vlaming blijft er heel nuchter bij.

Het zal je maar overkomen: vlak na je 65e ad interim de haven van Zeebrugge gaan leiden en prompt de grootste wereldcrisis sinds WO II op je bord krijgen. “Deze situatie is nieuw voor iedereen, hoe ervaren je ook mag zijn”, zegt Rik Goetinck. Maar hij is een optimist: “De havengemeenschap heeft een geweldige beroepsfierheid om met de nieuwe realiteit om te gaan. En wie zijn taak met passie opneemt, heeft een grote sleutel voor succes.”

Burgerlijk bouwkundig ingenieur Rik Goetinck werd in 2012 algemeen directeur van de Maatschappij van de Brugse Zeehaven (MBZ), na een gevulde loopbaan in het Departement Mobiliteit en Openbare Werken. Toen begin december 2019 gedelegeerd bestuurder Joachim Coens na achttien jaar Zeebrugge verliet voor het partijvoorzitterschap van CD&V, benoemde de raad van bestuur unaniem Bruggeling Rik Goetinck tot CEO ad interim.

Rik Goetinck: “Kort voor mijn 65e verjaardag in oktober waren we overeengekomen dat ik nog tot eind 2022 algemeen directeur zou blijven. Een leuke anekdote is dat ik niet meer zou deelnemen aan de maandelijkse raad van bestuur. Amper een maand nadat ik in november door de bestuurders was bedankt en uitgewuifd, kreeg ik het vertrouwen om er als nieuwe CEO in de vergadering terug te keren.”

“Ik heb de taak met veel enthousiasme opgenomen, weliswaar met de duidelijke afspraak dat dit een voorlopige functie is. Een CEO moet meerdere jaren zijn stempel kunnen drukken en daarvoor zit ik te dicht bij het einde van mijn loopbaan. In afwachting van een nieuwe CEO – de beslissing valt wellicht in juni – neem ik die taak wel zeer ter harte. Het deed deugd dat ik meteen van de hele havengemeenschap steun kreeg.”

En nog geen drie maanden later barstte de coronacrisis los …

“Dit is de grootste economische uitdaging sinds de Tweede Wereldoorlog en voor mij persoonlijk de grootste uitdaging van mijn carrière. Het is voor iedereen nieuw, niemand in gelijk welke sector heeft hier ervaring mee. De uitdaging is complex, moeilijk en voor heel veel mensen niet leuk. Denk maar aan de gezondheidsproblemen, de werkloosheid en de bedrijven die zwaar bloeden. De haven bleef zonder grote problemen operationeel. Het havenpersoneel toont een grote solidariteit en beroepsfierheid. Iedereen die in de haven werkt, stáát er, zij aan zij. Dankzij gelukkig een laag ziekteverzuim en een sterke mentaliteit bleven ook de bedrijven operationeel. Zij het in een aantal gevallen met een verminderde aan- en afvoer. Het is afwachten hoelang het zal duren voor alle activiteiten weer op peil komen.”

Hoe schat u de economische impact in?

“Voor de hele haven was het eerste kwartaal met 14,38 miljoen ton goederen met voorsprong het beste ooit. Alle sectoren deden het goed maar dan vielen vanaf half maart de import van containers uit China, de Europese export, de autotrafiek, de cruises en het passagiersverkeer stil. In de behandeling van auto’s dreigde even plaatsgebrek omdat er schepen bleven aankomen met wagens die geproduceerd waren vóór de distributie stopgezet werd. Het stadsbestuur gaf met een gentlemen’s agreement toestemming om tijdelijk extra terreinen te verharden. Voor een berekening van de complete economische impact is het nog te vroeg maar we maken ons dit jaar geen illusies voor mooie cijfers.”

Is het havenbestuur financieel gewapend voor de coronastorm?

“Verschillende terminaloperatoren en rederijen vroegen om tegemoetkomingen in de terreinhuur en havenrechten. We beslisten om - net als de ons omringende havens - geen algemene kortingen of kwijtscheldingen toe te kennen, maar wel drie maanden betalingsuitstel te geven aan wie er wegens de coronacrisis om vraagt. Dat uitstel kan eventueel verlengd worden. We hopen dat dit de bedrijven in moeilijkheden helpt om in afwachting van betere tijden de dienst te verzekeren. Financieel heeft deze aanpak een onmiddellijk effect op onze thesaurie maar wordt ons jaarresultaat niet aangetast. We hebben tijdelijk minder geld in kas dan gewoonlijk maar we zijn financieel gezond en kunnen dit aan.”

Welke ervaring uit uw lange loopbaan komt nu van pas?

“Het voordeel van ervaring is dat je niet gauw panikeert. Trouwens, paniek is een slechte raadgever. Naast de samenhorigheid die we op het terrein ervaren, is het fijn om vast te stellen dat ook de leidinggevenden in de havengemeenschap schouder aan schouder naar oplossingen zoeken. De ervaring van velen helpt om out of the box te denken. Voor een brede kijk helpt het ook dat we contacten hebben in landen waar COVID-19 eerder opdook en waar de maatregelen eerder afgebouwd werden.”

Op welke vlakken ziet u een blijvende impact van de gezondheidsmaatregelen op de manier van werken?

“We creëerden vrij snel de Taskforce Corona Zeebrugge waarin de voornaamste spelers van de havengemeenschap de situatie kort op de voet volgen. We combineerden de richtlijnen van de federale overheid met de aanpak van de internationale bedrijven in onze haven. De omgangsvormen en de vergadercultuur zullen ongetwijfeld veranderen. We zullen ons telkens afvragen: is het nodig om zo frequent en met iedereen bijeen te komen. We gaan sowieso naar meer onlinegesprekken en minder fysieke contacten. Ook op het terrein, in de bedrijven en op de schepen speelt de social distancing een grote rol. Er stappen bijvoorbeeld veel minder havenarbeiders tegelijk in een bus.”

Hoe ziet u de haven over tien jaar?

“In alle eerlijkheid: je kunt het niet weten want alles is in verandering. Een haven is een kleine pion in een wereldwijd schaakspel en moet flexibel omgaan met evoluties

waar ze zelf geen vat op heeft. We kunnen dit niet sturen maar we zullen wel moeten inspelen op de opportuniteiten die zich voordoen. Het wordt in elk geval nooit meer hetzelfde als vóór COVID-19. Er komen wellicht wijzigingen in de productieprocessen en de logistieke ketens. Betekent het veel uitgesproken woord ‘deglobalisering’ dat bijvoorbeeld de automotive industrie dichter bij de klanten zal produceren? En hoe zal dat gebeuren?”

Knabbelt de kost van de coronacrisis aan de investeringsbudgetten voor infrastructuur?

“Voor onze eigen initiatieven voorzie ik geen financiële tekorten. Er komen mogelijk vertragingen van bedrijven die geplande investeringen zullen uitstellen ten gevolge van verminderde bedrijvigheid. Op het budget van de Vlaamse overheid heb ik geen zicht. Het ziet ernaar uit dat de strikte begrotingsdiscipline van vóór de coronacrisis voorzichtig en beredeneerd wordt losgelaten. Daarnaast bestaan er ook andere financieringsmechanismen. Ik hoop op voldoende realisme en creativiteit opdat de noodzakelijke investeringen, zoals de tweede zeesluis, zoals voorzien zullen doorgaan. Want vergeet niet dat er eind dit jaar nog een tweede economische schok volgt met een – eventueel harde – brexit.”

Is dit een uitgelezen moment voor de overheid om – volgens het Keynesiaanse recept – met investeringen de economie te stimuleren?

“Zeker, bij bepaalde politici merken we al een fundamenteel denkproces om de economie te helpen zo snel mogelijk weer op te veren. Voor investeringen in haveninfrastructuur zou dit zelfs een positieve impact kunnen hebben. We vernemen bijvoorbeeld dat de Vlaamse overheid zich voorneemt om de bouw van de nieuwe sluis uiterlijk in 2023 te starten.”

Tot slot: waar haalt u persoonlijk uw inspiratie?

“In mijn loopbaan heb ik ondervonden dat de passie waarmee je een taak opneemt, een zeer belangrijke sleutel tot succes is. Wie gedreven is om dingen in beweging te zetten, heeft een grotere kans op slagen. Mijn levensmotto is: go for it with passion. Ik heb altijd opgekeken naar mensen die hun nek uitsteken en buiten de klassieke hokjes durven denken. Dit soort inspirerende mensen vind je op alle niveaus en in alle beroepen. Mochten we daar wat meer een voorbeeld aan nemen, dan zou alles een beetje rapper en beter vooruitgaan.

Roel Jacobus

Interesse om dit interview ook in de printversie te lezen? U krijgt ons magazine 'Het jaar nul na corona' gratis toegestuurd op eenvoudig verzoek. Mail naar marketing@flows.be en we doen het nodige.