Nieuwjaarsbrief Jan Blomme (Gewestelijk havencommissaris)

2020 was voor iedereen bijzonder. Dus ook voor Havencommissaris Jan Blomme, die vanop het Vlaamse beleidsniveau zag dat de Vlaamse havens zich tijdens de coranacrisis als sterke havens profileerden. In zijn nieuwjaarsbrief deelt hij zijn inzichten.

Beste Flowslezer,

2020

In mijn nieuwjaarsbrief van 2020, in tempore non suspecto, wees ik op het vooruitgangsdenken, optimisme en creativiteit die in brede lagen van de havengemeenschappen in Vlaanderen aanwezig was. Het behalen van de klimaatdoelstellingen met de havens als voorloper van de energietransitie en als incubatiecentra voor innovatie waren de nieuwe buzzthema’s van de beleidsmakers. Maar minder dan drie maanden later werd het duidelijk dat de uitbraak van de COVID-19-pandemie bijna alle ondernemings- en bestuurlijke energie opslorpte om onze maritiem gebonden logistieke ketens draaiende te houden. Back to basics en niet zonder succes: niet alleen bleef de aan- en afvoer van vele basisgoederen vlot verlopen, bovendien wisten onze Vlaamse havens hun positie in de range te versterken, in sommige marktsegmenten de status quo te behouden en soms zelfs nog lichte groei te realiseren.

En in 2021?

Het is nog even wachten op een grondige analyse van de redenen waarom de Vlaamse havens het tot dusver relatief goed deden. Misschien dat in economisch moeilijke tijden vele maritieme en logistieke ondernemingen teruggrijpen naar die locaties met een sterk verankerde cargo-generatie en geografische routes die de meeste mogelijkheden bieden voor kostenbeheersing.  

Maar wel duidelijk is dat de COVID-19-crisis verdere aanzetten geeft tot het bijsturen van de manier waarop in de havensector wordt gewerkt. Tijdens de crisis van 2008-2009, ondertussen ruim tien jaar geleden, werden begrippen als flexibiliteit, wendbaarheid, snel handelen, veerkracht, volharding en risicospreiding geïntroduceerd. Ik heb de indruk dat deze concepten tijdens de laatste jaren veel meer dan vroeger in vele bedrijven en instellingen in de Vlaamse havens werden uitgerold. Opnieuw wordt duidelijk hoe belangrijk een gezonde arbeidscultuur is. Zonder gedreven medewerkers en een modern hr-beleid dat minder hiërarchisch is, waar verantwoordelijkheden worden gedelegeerd en waar medewerkers in belangrijke mate autonoom kunnen werken, hadden ze wellicht minder goed kunnen inspelen op de wisselvalligheden in de transportketen tijdens de crisis.

Een ander aandachtspunt om crisisresistentie te verhogen, is het creëren van voldoende schaal. Dat laat toe beter assets en kosten te beheren, de impact van de activiteiten te verhogen en risico’s te spreiden. Het kleine Vlaanderen met zijn grote havens mag op maritiem-logistiek vlak dan wel een wereldspeler zijn, toch merkt men vandaag op zowel bestuurlijk als ondernemingsvlak nog te vaak een te grote fragmentatie van initiatieven. Dit leidt tot te weinig transparantie en te kleinschalige projecten. Al kort na de crisis van 2009 werd op de toenmalige Staten-Generaal van de Antwerpse haven als kernthema “sterk door samenwerk” gekozen. Doel was daarbij om zich beter te organiseren en daardoor de efficiëntie en bijgevolg de competitiviteit van onze havens te verbeteren. En al zijn er sinds dan stappen in de goede richting gezet, het lijkt alsof er hier nog veel winst is te boeken. Maar dan moeten de neuzen wel in dezelfde richting wijzen. Waar vroeger sterk de nadruk lag op een infrastructuurbeleid, mogen wij hopen dat de havens stillaan evolueren naar een “business ecosysteem”, waar binnen de haveneconomie tal van nieuwe thema’s aan bod kunnen komen zoals bijvoorbeeld circulaire economie.

Er zitten vandaag op dit vlak al heel wat projecten in de pijplijn die hopelijk in 2021 landen of op het terrein worden opgestart. Daarom wens ik aan alle havenmensen van goede wil dat we dit jaar de effecten van COVID-19 geleidelijk achter ons laten en volgende hordes kunnen nemen:

  • Een meer doorgedreven samenwerking tussen de havens, inzonderheid een verregaande samenwerking tussen Antwerpen en Zeebrugge.
  • Een nieuwe gestructureerde samenwerking met concrete projecten tussen de Vlaamse havens en de Vlaamse overheid rond thema’s die verder reiken dan de infrastructuur.
  • Het afronden van studies rond diverse projecten van klimaatbeheersing en energietransitie en de opstart van proefprojecten op het terrein met voldoende impact, dat wil zeggen havenoverschrijdend.
  • Een gecoördineerde actie rond de verdere uitbouw van een performant en betrouwbaar achterlandnetwerk dat het Vlaamse waterwegennet ten volle valoriseert.
  • De mogelijkheid om een extra zetje te geven aan een betere spoorinfrastructuurontsluiting (“missing links”) en een aan de havens aangepast spoorverkeersmanagement.
  • En ten slotte de bereidheid om nog meer data te delen op de nieuwe netwerkplatformen zoals NxtPort en RX/Seaport.

Jan Blomme (Gewestelijk havencommissaris)

U krijgt ook de nieuwjaarswensen van onze partner

www.sealogis.com