Nieuwjaarsbrief Christa Sys (Transporteconoom Universiteit Antwerpen)

In crisistijden kloppen we vaak aan bij professoren voor duiding en inzicht. In 2020 stonden geleerden zoals Christa Sys dan ook vaak in de belangstelling. Daarom geven we haar ook graag de ruimte voor haar inzichten in onze reeks nieuwjaarsbrieven.

Beste lezer,

Het schrijven van een nieuwjaarsbrief is een eeuwenoude traditie. Met de vijfde jaargang kan Flows ook spreken van een traditie. Dit jaar kreeg ik de eer om mijn wensen voor 2021 met u te delen.

Dankbaar

Laat ik beginnen met iedereen, van scheepsbemanning tot diegenen die de last mile delivery mogelijk maken, te danken. De manier waarop de hele supplychain de uitdagingen naar aanleiding van COVID-19 aanging, was buitengewoon. Samenwerking tussen alle actoren in de maritieme keten blonk/blinkt uit in het leveren van (logistieke) oplossingen met het oog op het garanderen van de essentiële toeleveringsketens in de medische sector, de voedingssector enzovoort. De complexiteit van de supplychain kwam hierdoor aan het licht. Intussen schakelden jullie over tot het uitrollen van de logistieke distributie van een COVID-vaccin. En dat met een snelheid die nog nooit eerder is gezien. Laten we de nieuwe/positieve ervaringen ervan meenemen naar 2021.  

Naast de logistieke sector werd ook het onderwijs en onderzoek voor een nooit eerder geziene uitdaging geplaatst. Daarom wil ik ook de actoren in het maritieme ecosysteem van harte bedanken voor de steun, het vertrouwen en de waardevolle samenwerkingen in het kader van onderwijs (gastlezingen in C-MAT cursussen, Antwerp Inland Navigation School, Beroepencarrousel enzovoort), onderzoek (Leerstoel BNP Paribas Fortis Transport, Logistiek en Havens, en ook de Leerstoel Dennie Lockefeer) en dienstverlening (BNP Port Co.Innovation Cafe/Happy Hour). Onmiddellijk schakelden we naar 100% online. Ik ben echt trots om deel uit te maken van die flexibele community.

Vooruitblik

De transitie van 'maritiem keten denken' naar '(gedigitaliseerd/duurzaam) maritiem ecosysteem denken' was gestart. Volop waren we, in het kader van de leerstoel BNP Paribas Fortis (BNPPF) Transport, Logistiek en Havens, bezig met het herdenken van de bestaande maritieme supplychainstructuren. De huidige disruptie moeten we nu als opportuniteit omarmen om de transformatie naar een veerkrachtig, duurzamer maritiem ecosysteem, te versnellen. Waar liggen nu nog de uitdagingen: economische, zeker, maar ook op het vlak van milieu en technologie?

Scheepvaart

Wat betreft de scheepvaart komen drie grote uitdagingen naar voren: industrie-consolidatie, (een gebrek aan) data en regelgevingskwesties (bijvoorbeeld koolstofemissie CO2 en NOx-uitstoot). Om de impact van de industrie-consolidatie te onderzoeken, vormen data net de grootste uitdaging. Wat betreft data zou een oplossing kunnen zijn: het opzetten van een datacenter. Langetermijnmonitoring levert betere inzichten op (bijvoorbeeld seizoensinvloeden, impact klimaatverandering enzovoort) en kan kwalitatieve (service) en kwantitatieve (financiële) prestaties stimuleren (bijvoorbeeld efficiëntie verhogen, assetbenutting verbeteren, havengerelateerde innovaties stimuleren).

Gelijkaardige kansen om op grond van data de werking te verbeteren, komen ook naar voren bij de overige actoren in het maritieme ecosysteem (haven, hinterlandoperatoren, douane enzovoort). Daarbij kan gedacht worden aan verder geïntegreerde transportketens die off- en on-shore operaties combineren, zoals 'het matchen van wachttijden op een terminal' met 'het aantal schepen dat naar verwachting in de haven zal aankomen' in een database. Daarnaast is een optimalisatie van de nautische keten mogelijk door open access van digitaliseerde scheepsgegevens en het implementeren van (IoT)-sensoren. Ze bevatten immers interessante data voor de andere actoren in het maritieme ecosysteem die tijd en geld kunnen besparen. Maar het verzamelen, opslaan, delen en beveiligen van gegevens komt wel met juridische hobbels en problemen met het energieverbruik zelf. Die moeten we echter kunnen oplossen!

Met betrekking tot regelgevingskwesties zullen we, vanuit de leerstoel BNPPF, het potentieel onderzoeken van een globale routekaart met noodzakelijke stappen (dat wil zeggen: wanneer, wie en onder welke voorwaarden) die tegen 2030/2050 op technologisch en beleidsniveau moeten worden genomen.

Verder onderzoek dat de bottlenecks op het vlak van capaciteit in de binnenvaart (terminal, waterweg, schip enzovoort) in kaart brengt, samen met strategieën om de bottlenecks te voorkomen en te overwinnen, kan ook ondersteund worden door  het implementeren van dataoplossingen (topic eerste lezing van de leerstoel Dennie Lockefeer – 20/01/2021).

Onderwijs

Het is duidelijk dat de belangrijkste kwesties voor toekomstige maritieme bevoorradingsnetwerken verband houden met uitdagingen op het gebied van gegevens, regelgeving en beleid. Seriële of parallelle monodisciplinaire benaderingen laten alsmaar meer beperkingen zien, waardoor we in onderzoek en praktijk steeds meer evolueren naar een multidisciplinaire aanpak. Dat vormt voor het onderwijs ook nog een echte uitdaging. Om dat aan te pakken moet het onderwijs overstappen van een silo-benadering (bijvoorbeeld georganiseerd per wetenschappelijke discipline, aspecten van het logistieke proces in aparte modules aanleren) naar een multi-/interdisciplinaire benadering. De eerste gesprekken met collega’s van de rechtsfaculteit, de Hogere Zeevaartschool en Maritime Campus Antwerp vonden al plaats. Zou het niet mooi zijn mocht de leerstoel Dennie Lockefeer uitgroeien tot een onderzoekslab waar een team van industrieel-economen samen met collega’s van de rechtsfaculteit, IT’ers, milieu-experten en specialisten klimaatverandering (bijvoorbeeld impact van klimaatverandering op het maritieme ecosysteem – topic 3e BNP Paribas Fortis Port Co.Innovation Happy Hour – 18/3/2021) met transportoplossingen, gebaseerd op geïntegreerde kostenmodellen, zouden komen?

Voldoende uitdagingen van formaat, daar staan we ook in 2021 voor en daar willen wij vanuit ons onderzoeksteam graag samen met u voor gaan. Samen maken we er een sterk jaar van! Ik wens u en uw dierbaren een innovatief, inspirerend en in de eerste plaats een vreugdevol 2021 toe.  

Uw genegen transporteconoom,

Christa Sys, Universiteit Antwerpen, Fac. Bedrijfswetenschappen en Economie, Dep. Transport en Regionale Economie

 

U krijgt ook de nieuwjaarswensen van onze partner

www.forwardbelgium.be