Havenheld: "Oude havenkraan vergt meer aandacht dan oude Rubens"

Paul Van Schoors is al een klein decennium de beschermengel van de monumentale oude havenkranen in de buurt van het MAS. De iconische mastodonten overeind houden is geen sinecure, want ze vergen constant onderhoud en aandacht.

Paul Van Schoors (72) raakte tien jaar geleden betrokken bij de vrijwilligerswerking van het Museum aan de Stroom (MAS), waarvan toen net de eerste steen was gelegd. Omdat Paul tijdens zijn loopbaan heel wat ervaring had opgedaan met monumentenzorg, kreeg hij de vraag of hij zich niet over de oude havenkranen wilde ontfermen, die de skyline van het Eilandje zo tekenen. Niet evident, want hoewel Paul een levendige interesse koesterde voor techniek, was hij niet echt bekend met de technische kant van de kranen. Paul is een van de medeauteurs van het boek "750 jaar havenkranen in Antwerpen"

Pioniers

“Dat die kranen er nu nog staan, is te danken aan de helden uit het verleden: ingenieurs uit de jaren ’70, die zich toelegden op technisch en industrieel erfgoed, wat in die periode zeer uitzonderlijk was. Onder druk van die pioniers en met logistieke en financiële steun van het Havenbedrijf heeft het schepencollege beslist om van elke reeks kranen die uit dienst ging een exemplaar in het Scheepvaartmuseum (het latere MAS) te bewaren. Sommige van die pioniers zitten vandaag nog altijd in de ploeg die zich het lot van de kranen aantrekt", laat Paul optekenen. De mooiste kraan is volgens hem de handkraan uit 1884 die bij de ingang van het MAS prijkt. 

Meer werk dan een Rubens

Pas in 2002 kwam er Vlaamse erkenning voor de kranen als monument en waren er middelen beschikbaar voor het instandhouden van de collectie. “Een grote kraan moet je continu onderhouden, terwijl je er met een schilderij van Rubens vanaf bent met een restauratie om de 25 jaar. Concreet maak ik voor elke kraan een beheersplan voor de komende 20 jaar op. Voor de eerste veertien kranen is dat een dossier van 1.000 bladzijden. Voor de rest zorg ik voor de subsidiedossiers, volg op wie wat moet uitvoeren tegen wanneer, regel contractuele aanbestedingen, zie dat de uitbetaling van de subsidies in orde komt, enzovoort. Daardoor zit ik nauwelijks nog op de kranen, jammer, want ik vond dat zeer leuk.”

Onroerend Erfgoed

Kranen herstellen moet zoveel mogelijk met originele onderdelen gebeuren en dergelijke werkzaamheden worden afgetoetst met Onroerend Erfgoed. Een werk van lange adem, beseft ook Paul. “Ik ben 72 jaar. De eerste restauratiefase heeft nu tien jaar geduurd en zal eind 2018 gedaan zijn. De tweede fase zal nog langer duren. Dat wil zeggen dat ik er rekening mee hou dat ik nooit een kraan zal zien werken", klinkt het. 

Michiel Leen