De Kuisbank (Zeebrugge): “Kunnen we nog in onze uniformrok?”

In deze vakantiereeks bezoekt Flows elke dag een horecazaak met een link naar de maritieme, transport- of logistieke sector. Vandaag duiken we in een nostalgisch unicum: café De Kuisbank langs de oude visserskade in Zeebrugge.

Het best bewaarde geheim van Zeebrugge is weer toegankelijk: café De Kuisbank. Vier maanden bleef het etablissement dicht: eerst wegens de algemene horecasluiting en daarna tijdens het aanbrengen van plexischermen tussen de tafels. “Het was lang zoeken naar een technische oplossing maar anders kon ik maar drie tafels plaatsen en was het de moeite niet om te openen”, zegt Rita Truyens.

Aan de voordeur verschijnt een gepensioneerde dokwerker die spontaan zijn mondmasker opzet. “Ah kijk, dat is nog een die gedrild is. Kom binnen Leon, ik tap subiet je pintje. Van de meesten moet ik niet meer vragen naar hun naam om in het coronalogboek te noteren. Het is toch wat, hé? Van opleiding ben ik verpleegster en daarom ben ik extra alert voor de gezondheidsrisico’s. Het stoort me geweldig dat zoveel mensen zichzelf en de anderen niet beschermen. Er zijn er zelfs – en dan nog meestal ouderen – die menen dat COVID-19 een verzinsel is. Terwijl iedereen wel iemand kent die ernstig ziek werd of zelfs overleed. Tegen 's avonds ben ik op en ten einde van duizend keren te zeggen: doe alstublieft uw mondmasker aan, ontsmet alstublieft uw handen.”

Van pakhuis naar café

De job van verpleegster vloog in de kast toen mariniersdochter Rita Truyens in 1982 in Zeebrugge belandde. “Ik groeide op in Knokke maar werd als jonge twintiger verliefd op de cafébaas van De Kuisbank. Toen we zestien jaar later scheidden, bleef ik alleen in het café. Achteraf bekeken, had ik beter van bij het begin deeltijds in het café gewerkt om de voeling met de zorgsector te behouden. Na zestien jaar was er zodanig veel veranderd – bijvoorbeeld iedereen had met de computer leren werken – dat ik me te veel zou moeten aanpassen om naar de zorg terug te keren."

De oude vissershaven was begin 20e eeuw een van de eerste nederzettingen van Zeebrugge in de ongerepte duinenstrook tussen Heist en Blankenberge. “Dit gebouw staat op het kadasterplan van 1945 en is volgens onze toenmalige eerste klanten nog veel ouder. Oorspronkelijk was het achteraan een pakhuis van gereedschappen, verf, netten, touwen enzovoort. In de winkel vooraan werd al eens een glas gedronken en gaandeweg veranderde het in een café. Vroeger ging je een pint drinken bij Jef, Pol of Maria maar toen het mode werd om cafés te benoemen, zochten we het niet ver. Vlak voor ons ligt de kuisbank, een plateau dat bij laagwater droog valt en waarop de vissers aan hun bootjes werken.”

Jacques Brel

Alles in De Kuisbank ademt nostalgie (foto 1). Van het glazenrek achter de toog en de vitrinekast met scheepjes ernaast, de vloer uit gebakken baksteentegels, het bruin gerookte houten plafond en de vissersportretten aan muren tot de zwarte buisstoof in het midden. Je verwacht elk moment dat Jacques Brel met een Vlaamse aan de arm zal binnenstappen om een pint te drinken in zijn geliefde oude Zeebrugge. “Alles is nog zoals we het 38 jaar geleden overnamen. Toen acht jaar geleden de stoof versleten was, kon ik gelukkig dezelfde kopen. Ik heb ondertussen wel centrale verwarming maar die gebruik ik alleen als het heel erg koud is.”

Als kers op de taart klinken op de tv onafgebroken clips uit de tijd van de roemruchte zeezenders. Het kanaal ‘Hits uit Zee’ spuit vervlogen deuntjes van onder meer The Sweet, Cliff Richard, Roy Orbison, John Woodhouse, Al Green en Air Supply. “Dat is een kanaal van Veronica. In het begin was het te duur om de tv-distributie tot hier door te trekken en we kochten dan maar in Nederland een satellietontvanger. Het ding marcheert nog altijd en ik heb nog altijd geen behoefte aan distributie.”

Kaf van koren

De blik door het caféraam biedt een druk perspectief met lagen plezierjachten, visserssloepjes, oceaanreuzen en containerkranen. Vlak naast de gelagzaal is de nieuwe Visartsluis gepland. Dit is het hart van de haven maar toch komt hier niet de grote massa. “En dat wil ik het liefst zo houden”, verrast Rita. “Ik heb geen website of Facebookpagina en ik maak geen reclame. Hier kom je alleen als je de weg kent of wanneer je op verkenning gaat. Mijn publiek bestaat uit alle rangen en standen van de haven, en ook beroeps- en sportvissers, tweede verblijvers en veel gepensioneerde inwoners. Iedereen is welkom, als je je maar rustig gedraagt. Daar ben ik heel streng in. Als cafébazin moet je van in het begin het kaf van het koren scheiden, anders blijf je met enkel het kaf over. Af toe komen hier ook buitenlandse matrozen of cruisetoeristen maar die hebben niet veel tijd aan land en trekken daarom meestal naar Brugge of Oostende.”

Die rustige sfeer en lokale invulling maken dat De Kuisbank nog een plaats is waar alle gasten gezellig ouderwets samen aan het gesprek deelnemen. Vandaag mag iedereen meesmullen met de herinneringen die Rita ophaalt met een oude klasvriendin Nancy, die met haar gezin op bezoek is. “Zeg Stance, zouden we nog in onze uniformrok kunnen? We zijn geen zulke magere tettingen (West-Vlaams voor regenwormen, red.) meer als toen we jong waren”, lacht Rita, terwijl ze aan tafel de koppen koffie bijvult.

Wereldreiziger

"Ik ben een weekdier: alleen op weekdagen open. In het weekend doe ik de was en de plas. De enige echte vakantiedagen zijn voor mij de feestdagen en wanneer ik op reis ga. Meer dan twintig jaar geleden sloot ik me aan bij de internationale reisclub Friendship Force, een interessante formule waarbij je met een groep logeert bij leden in een ander land. Met de Vlaamse afdeling bezocht ik al Japan, Brazilië, Vietnam, Rusland, Nieuw-Zeeland, Lapland, noem maar op. Soms ga ik drie keer per jaar op reis. Ik heb geen gezin dus voor wie zou ik moeten sparen? Toch niet om alles aan de Staat te geven, zeker? Normaal gingen we binnenkort naar Georgië maar het zal bij vier dagen Ardennen blijven.”

Met pensioen

Bij het afscheid nemen we een foto buiten en merken we dat aan de gevel nog de kerstverlichting hangt (foto 2). “Die blijft er het hele jaar door bij gebrek aan een man om telkens weer op de ladder te klimmen. Als vrouw alleen moet je nu eenmaal je plan trekken. Ik hoop met dit café nog een paar jaar te doen maar ik kijk nu vooral uit hoe de coronaperikelen zullen evolueren. Als het niet lukt om café te houden zoals het hoort, dan denk ik er toch over om met pensioen te gaan." Dus wie zeker nog van De Kuisbank wil genieten, zal snel moeten passeren. “Dat kan. Maar je moet nu ook niet te veel reclame maken, hé”, besluit Nancy.

Café De Kuisbank, Werfkaai 15, 8380 Brugge

Roel Jacobus