Tante Pos krijgt geen Belgische schoonmoeder

Philippe Van Dooren

De overname van PostNL door bpost gaat niet door en het lijkt erop dat er geen nieuwe poging komt. Een gemiste kans. Dat dit weekend onder enorme druk werd onderhandeld speelde mee. Maar er zijn ook andere elementen die het proces dwarsboomden.

Philippe Van Dooren

Redacteur Flows.be

“Er werd gesproken over een fusieakkoord van 60 pagina's. We zaten te ver uiteen om tot een akkoord te komen”, verklaarde bpost-CEO Koen Van Gerven gisteren. Een deal zou niet meer mogelijk zijn. “Zeg nooit nooit in het leven, maar dit verhaal is alleszins afgesloten”, klinkt het. Dat de deal niet doorgaat is een zeer spijtige zaak, omdat er een grote logica achter zat.

Oud-minister van Overheidsbedrijven Labille krijgt de zwarte piet toegespeeld voor het mislukken van de onderhandelingen. Feit is dat zijn verklaringen op de RTBF, volgens dewelke een deal een "kwestie van uren" was, de onderhandelaars onder een enorme druk gezet hebben. Zij moesten vandaag met nieuws komen, terwijl de gesprekken misschien nog weken hadden moeten duren. Labille had moeten zwijgen en zijn houding is ethisch onverantwoord. Maar zijn zijn uitlatingen de enige reden waarom het afketste? Dat zou te veel eer voor hem zijn. Ondanks de logica (vooral voor de Belgen) waren er ook grote struikelblokken.

Ten eerste was er de prijs per aandeel die bpost bood. Volgens het Financieel Dagblad (FD) wou men aan Nederlandse kant ‘ruim 6 euro’. Aanvankelijk zou bpost 5 tot 5,5 euro geboden hebben, daarna ‘iets boven de 6 euro’. De slotkoers voor het stopzetten van de handel vrijdag was 3,86 euro. Vorig jaar werd een maximum van 5 euro bereikt. Maar de krant meldt ook dat in het najaar van 2015 er al onderhandeld zou zijn met Royal Mail. Die wou 5 euro bieden, maar dat werd als onvoldoende beschouwd.

De Nederlanders zouden minstens zouden uitgaan van minstens 6,75 euro, omdat een hervatting van de dividenduitkering in het verschiet ligt. Men mag niet uit het oog verliezen dat PostNL enkele dagen geleden zijn aandeel in TNT Express aan FedEx verkocht heeft, wat ruim 600 miljoen euro opbracht.  Het is dan ook verwonderlijk dat, ondanks de lage koers, de Nederlanders hoog spel speelden.

Maar dat ook Royal Mail interesse had getoond, plaatste de Nederlandse onderhandelaars in een comfortabele zetel. Zij hadden de mogelijkheid om de Belgen tegen de Britten uit te spelen.

Wat zeker ook meespeelde, is het feit dat bpost nog steeds een verkapt staatsbedrijf is. Naar verluidt zat vooral bestuursvoorzitter Herna Verhagen dwars. Volgens het FD zou zij gedreigd hebben met ontslag indien de overname doorging.

En bpost mag dan bij ons een goed imago hebben, in het buitenland – en zeker in Nederland – is dat niet zo. Op de sociale media was het zeer duidelijk dat een overname door ‘de Belgen’ zeer moeilijk verkoopbaar was. Dat TNT Express aan FedEx verkocht is, zorgde bijna voor fierheid. Maar dat ‘Tante Pos’ in handen zou vallen van het Belgische postbedrijf? Wat een schande had dat geweest. Wat niet een verwonderlijk zou zijn: het nationale postbedrijf heeft een grote symbolische waarde.

De kans is niet onbestaande dat Europa er een stokje had voor gestoken

Maar het potentieel grootste struikelblok, is eigenaardig genoeg niet aan bod gekomen in de pers. De kans is niet onbestaande dat Europa er een stokje had voor gestoken: in de pakjes heeft bpost in België een marktaandeel van meer dan 50% en PostNL is de nummer 2 met iets meer dan 10%. Dan volgen de challengers als DPD, DHL, GLS,... 

Zij werken hard aan het vergroten van hun marktaandeel, maar wanneer de nummer één en de nummer twee samengaan en een aandeel van 60% hebben, ruikt dat toch sterk naar marktdominantie. De kost om in elke Belgische straat te kunnen bezorgen, is immers voor een bedrijf met 60% van de volumes veel lager dan voor een die minder dan 10% van de volumes kan beheren.

De geest is nu alvast uit de fles. Het signaal is uitgestuurd dat PostNL te koop staat, als men genoeg geld om tafel legt. Komt Royal Mail terug op de proppen? Ruikt het Franse La Poste een opportuniteit? Mogelijk is dat zelfs voor de Belgische consument geen slechte zaak. Indien één van die twee het zou halen, dan zouden hun respectievelijke dochters GLS en DPD ineens doorgroeien naar een marktaandeel in België van 15 à 20%. Dan wordt het iets gemakkelijker om bpost uit te dagen.