OPINIE: Steve Alaerts over voedingslogistiek en globalisering

Steve Alaerts

Betekenen protectionisme en deglobalisering meteen ook het einde van het gevarieerde voedingsaanbod in de supermarkt? Absoluut niet. De wil van de consument is sterker dan het protectionisme. Als markten zich isoleren, dan verschuiven in- en export eerder dan dat ze stilvallen.

Steve Alaerts

Plots was het woord er: deglobalisering. Het kwam al een beetje aan het raam gluren ten tijde van de Brexit, maar manifesteert zich nu volop onder impuls van het nieuwe Amerikaanse handelsprotectionisme. De globalisering waren we de voorbije twee decennia gaan beschouwen als een niet te stoppen sneeuwbal. Kofi Annan zorgde in 1999 als secretaris-generaal van de VN voor de bevestiging: “Globalisering is een onomkeerbaar proces, geen optie”, liet hij noteren. Bewegingen zoals het andersglobalisme bestreden het met anarchistische betogingen, maar ironisch genoeg is het net de zakenman-president Donald Trump die nu de trend wil keren. Al verschillen zijn beweegredenen uiteraard van die van de andersglobalisten.

Dichter bij de afzetmarkt produceren

De deglobalisering is intussen in de cijfers terug te vinden en gaat verder terug dan Trump en de Brexit. Van 1970 tot 2008 groeide het aandeel van de globale handel in het globale BNP; sinds 2008 is dat cijfer op zijn retour. In de praktijk merk je dat aan de berichten over minder globale productie. Foxconn, hoofdleverancier van Apple, overweegt een productie-eenheid in de VS. General Electric wil dichter bij zijn consumenten gaan produceren. Technologische innovatie faciliteert die drang naar slankere en snellere fabrieken dichtbij de cruciale afzetmarkten. Mogen we verwachten dat alle industrieën netjes deze evolutie zullen volgen?

Avocado's

Voor de voedingsindustrie en -logistiek lijkt dat in tijden van 'hang naar korte ketens' haast evident, maar de realiteit toont een ander beeld. Vanzelfsprekend gelden de politieke mechanismen ook voor voeding, bijvoorbeeld via een controle op in- en uitvoer of via invoerrechten. De Russische ban van West-Europees fruit zit nog vers in ons geheugen. Maar voeding onderscheidt zich van andere industrieën omdat de impulsen aan de vraagzijde veel krachtiger zijn. De macht van de consument valt allerminst te onderschatten. De honger naar diversiteit en variëteit is niet weg te cijferen, alle protectionisme ten spijt. Het kopen van passievruchten of avocado's is in onze contreien gewoontegedrag geworden. In onze slipstream volgen nog een reeks van zich ontwikkelende regio's waar consumenten zich vergelijkbare gewoontes eigen maken. De geglobaliseerde consument zal op verschillende manieren, van bij de retailers tot bovenaan in de keten, druk uitoefenen om producten van overal ter wereld in de rekken te blijven vinden. Dat zal een spanningsveld creëren met al wie barrières wil opleggen voor de mondiale voedingshandel. De globalisering heeft gezorgd voor een kernfusie in de voedingsproductie en de voedingslogistiek. Alle politieke ingrepen die voeding willen deglobaliseren, zullen daarop botsen.

Verschuiving

Desondanks mogen we niet stellen dat een deglobalisering ongemerkt rondom de voedingsindustrie heen zal bewegen. Wat we onder impuls ervan mogen verwachten, is vooral een verschuiving. Na de Russische ban zette president Poetin in op handelsmissies naar Chili, Egypte of Zuid-Afrika. Zelfs Poetin kan het niet maken om zich te isoleren en pakweg sinaasappels uit het Russische voedingspatroon te rukken. Net daarom zal deglobalisering de groei in de globale voedingsconsumptie niet afremmen. Voeding blijft een primaire behoefte van een groter wordende populatie die bovendien meer diversiteit eist. Wat we niet meer kopen van of verkopen aan een protectionistische markt, zullen we elders vinden of afzetten. Als Mexico zijn populaire avocado niet meer kwijt kan bij zijn grote noorderbuur, dan blijven er voldoende andere opties. De transportkost voor een gekoelde container van Mexico naar Antwerpen is identiek aan de prijs van een vrachtwagen die de tocht maakt van Mexico naar New York. Politici die op korte termijn willen scoren met protectionisme zullen aan het einde van de rit weinig uitmaken voor de globale voedingshandel. Zelfs als onze economie meer en meer deglobaliseert, zal de voedingslogistiek niet volgen.

Steve Alaerts, Director Sales and Marketing bij Foodcareplus