OPINIE - Christian Leysen: "Minder maar slimmer transport"

Christian Leysen

Vlaanderen wil een logistieke topregio zijn, maar het verkeer in Antwerpen en Brussel loopt steeds meer vast. De uitdaging voor Vlaanderen als logistiek knooppunt wordt minder en slimmer transport.

Christian Leysen

Vlaanderen ziet en promoot zichzelf als logistieke topregio, het verkeer staat echter meer en meer stil. Antwerpen dat zich als economisch hart van België omschrijft, heeft Brussel ingehaald als filehoofdstad. Transportondernemingen klagen over de rendabiliteit: hogere dieselprijzen, een gebrek aan chauffeurs (die liever rijden dan stilstaan) en veel verloren file-uren. En dat terwijl ze hun tarieven niet kunnen aanpassen.

Na meer dan tien jaar tijdverlies werd vorig jaar een 'historisch akkoord' gesloten over de Oosterweelverbinding, waarbij werd aanvaard dat het rondmaken van de ring met een 'Oosterweeltunnel' slechts een deeloplossing is. Een bijkomende halve grote ring, een modal shift en de durf om actief aan verkeerssturing te doen, zullen veel meer impact hebben om het fileleed op te lossen. Is dit het antwoord op de toekomst? Ten dele maar.

Transportobesitas

Mobiliteit van mensen en goederen is een basisvoorwaarde voor een gezonde maatschappij en een welvarende economie. 'Transportobesitas' is echter even schadelijk en gevaarlijk als de menselijke gewichtsvariant. Want veel transport is inefficiënt. Hoog tijd om nog sterker in te zetten op minder maar slimmer transport. Ongeveer 50% van de ruimte in vrachtwagens op de Europese wegen bestaat uit lucht, te wijten aan gefragmenteerd transport en lege retourvrachten.

Big data

Bedrijven moeten de koppen bij elkaar steken om hun transportschema's op elkaar af te stemmen. In plaats van te focussen op de laagste prijs van A naar B, moeten transport- en aankoopafdelingen samenwerken met collega’s én concurrenten om hun vervoersstromen via rationalisatie efficiënter en daardoor goedkoper te maken. Big data omtrent logistieke stromen en de verwerking ervan staan nog in de kinderschoenen. Voorbeelden van 'best practices' om verkeersstromen gemeenschappelijk te optimaliseren, bestaan maar krijgen nog te weinig navolging.

E-commercetaks

E-commerce zorgt – vooral in de steden – voor bijkomende transportinefficiëntie. Belgische en veel Nederlandse koeriers doorkruisen ons land om individueel pakjes (met meestal zeer grote verpakkingen) in uw bus, uw achtertuin of bij uw buurman af te leveren. De burger, zo vaak in woorden milieubewust, wil zijn aankoopbehoeften zo snel mogelijk aan zijn deur. Het is misschien aangewezen een file- en CO2-taks voor e-commerceleveringen in te voeren.

Voorstadsnet

Modal shift gaat hand in hand met een goed functionerend openbaar vervoer. Niet alleen voor goederen maar ook voor personen. Het wordt hoog tijd dat de NMBS als een echte onderneming geleid wordt en niet langer gegijzeld wordt door de politieke en syndicale agenda’s. Het is mooi om nieuwe kantoren naast stations te bouwen, maar het spoor moet een efficiënt, kostenbewust en betrouwbaar transportmiddel worden. Iets wat in andere Europese landen kan. Dat zal ook middelen vrijmaken voor de noodzakelijke uitbouw van een voorstadsnet voor Antwerpen en Brussel.

Incentive

De mededeling dat Vlaanderen een slimme kilometerheffing voorbereidt, is een stap in de goede richting. Maar de echte uitdaging gaat veel verder en ligt in de keuze voor slimme logistiek door slimme bedrijven, slimme burgers en vooral moedige politici. Daarom drie voorstellen: incentiveer bedrijven die verkeersstromen op elkaar afstemmen (en bestraf de bedrijven die dit niet doen), hef een file- en CO2-taks op e-commerceleveringen en doorbreek het immobilisme door de NMBS een zelfstandig en professioneel beheer te gunnen.

Moed

Ondertussen zullen bedrijven en hun werknemers optimaal hun best doen om satellietkantoren te gebruiken en regelmatig thuis te werken, of te kiezen voor carpooling en de fiets. Dat koopt tijd om de fundamentele ingrepen hun effect te laten gelden. Maar de nood aan een moedig beleid is vandaag groter dan ooit.

Dat politici die ooit zulke hevige tegenstanders waren van de actiegroepen en zich als verdedigers van ‘koning auto’ opwierpen, zich vandaag systematisch per fiets door het stadscentrum van Antwerpen verplaatsen, is niet alleen het gevolg van de vele werken, maar ongetwijfeld ook het gevolg van gezond voortschrijdend inzicht. En daar moet het niet bij stoppen. Een duwtje in de rug voor een moediger beleid is gepast.

Christian Leysen