Zesde staatshervorming: nog geen regeling voor toegang tot beroep

De FOD Mobiliteit heeft een stand van zaken gepubliceerd over de gevolgen van de zesde staatshervorming voor de vervoersector. Per 1 januari zijn er immers bevoegdheden naar de gewesten overgeheveld. Over de toegang tot het beroep staat er niets in.

De bevoegdheidsverdeling tussen de federale en de gewestelijke overheden wordt geregeld door de Bijzondere Wet met betrekking tot de Zesde Staatshervorming. Voor de vervoersector situeren de belangrijkste aanpassingen zich bij de binnenvaart en het wegvervoer. Omdat het gros van de overhevelingen per 1 januari zijn ingegaan, heeft de FOD Mobiliteit een lijst gecommuniceerd, om de burgers en ondernemingen duidelijk te maken over welke taken het gaat en wie welke documenten nu uitreikt.

In dat document staan een heleboel bevoegdheden vernoemd, die hieronder beschreven worden. Maar twee zeer belangrijke onderwerpen komen er niet in voor: de toegang tot het beroep van beroepsvervoerder en de permanente vorming van de chauffeurs (Code 95). Zoals geweten is de sector zelf geen vragende partij om deze twee bevoegdheden te regionaliseren.

Volgens de woordvoerder van de FOD Mobiliteit is de knoop inderdaad niet doorgehakt. “Daarvoor is nog overleg nodig. Ik verwacht overigens niet dat deze beslissingen op het niveau van de administratie zullen worden genomen, maar op ministerieel niveau,” verklaarde hij aan Flows. Over de timing bestaat geen duidelijkheid, zei hij nog.

Verdeeld

Uit goede bron hebben wij vernomen dat men nog niet uit deze discussie is geraakt omdat er een vorm van concurrentievervalsing zou kunnen ontstaan tussen de Vlaamse, Waalse en Brusselse vervoerders. Zoals geweten zijn de vier basisvoorwaarden voor de toegang tot het beroep van wegvervoerder: effectieve zetel van vestiging, betrouwbaarheid, vakbekwaamheid en financiële draagkracht. Indien de materie wordt geregionaliseerd, kunnen bijvoorbeeld de eisen inzake vakbekwaamheid verschillen. Deze verschillen zouden overigens een impact hebben op het verlenen van de vergunningen. Want, en dat is duidelijk, de toegang tot de markt blijft federaal.

Volgens onze bron zorgt ook de permanente vorming van de chauffeurs voor onenigheid tussen de gewesten (in eerste instantie het Vlaamse Gewest, want de twee andere gewesten zijn geen vragende partij) en het federale niveau. Aan Vlaamse zijde zegt men dat permanente vorming bij de opleidingen hoort, en dus tot het onderwijs, en dus naar het Vlaamse Gewest moet gaan (wat in het zuiden van het land betekent dat het naar de Franstalige en de Duitstalige gemeenschappen zou gaan); maar aan federale zijde zegt men dat permanente vorming/Code 95 een onderdeel is van het rijbewijs… en dus een federale materie.

De stand van zaken

Hieronder vindt u de lijst van de bevoegdheden die vorig jaar in een KB wel duidelijk zijn verdeeld. In de meeste gevallen gaat het om gemengde bevoegdheden.

1. Wegcode met inbegrip van de snelheidslimieten op de autosnelwegen: federaal / Algemene verkeersregels omtrent snelheid: gewesten

2. Vorm en inhoud van de verkeerstekens: federaal / Plaatsen en toezicht plaatsingsvoorwaarden voor verkeertekens: gewesten

3. Afmetingen van het voertuig zelf (zonder de lading): federaal / Regelgeving en kader voor afwijkingen met betrekking tot maximaal toegelaten massa en massa's over de assen van de voertuigen die gebruik maken van de openbare wegen, net als de ladingzekering en de afmetingen en de signalisatie van de lading: gewesten.

4. Technische voorschriften (vb. plaatsing van signalisatielichten, veiligheidsmaatregelen, technische uitzonderingen, …): federaal / Homologatie van voertuigen en voertuigonderdelen; Periodieke technische keuring, en controle langs van de weg; Homologatie van de keuringsinstallaties, erkenning en werking van ondernemingen van technische keuring: gewesten.

5 Het bepalen van de kennis en de vaardigheden die nodig zijn om een voertuig te besturen. Het rijbewijs, het voorlopig rijbewijs, het rijbewijs met punten en de erkenning van buitenlandse rijbewijzen. De administratieve controle van de gemeentes die de rijbewijzen afleveren en het opstellen van omzendbrieven om hen te helpen de regelgeving correct toe te passen. De regels in verband met het verval van het recht tot sturen, de erkenning van de instellingen die instaan voor de geneeskundige en psychologische onderzoeken. En het medische examen: federaal / Rijopleiding en –examen; Fysieke rijgeschiktheid (aanpassing van voertuigen voor mensen met een handicap); Erkenning en werking van rijscholen en examencentra, …: gewesten

5. Campagnes, sensibilisering, kennisverspreiding, studie, onderzoek, zijn uitsluitend voor de gewesten.

6. Voor de eco-combi’s (lange en zware voertuigen – LZV) worden de bevoegdheden verdeeld tussen federaal en gewest (zoals al het geval was)

7. De Vergunningen voertuigen en reiswegen voor uitzonderlijk vervoer; De voorwaarden voor voertuig, chauffeur gevaarlijke goederen op de weg, opleiding, examen, controle: gewesten

8. Inschrijving van voertuigen (DIV): federaal

“De bevoegdheden omtrent controle en bepalen van de sancties worden ook verdeeld. Hierbij wordt een logische aanpak gevolgd. Die bepalingen die geregionaliseerd worden, zullen dan niet enkel door de bevoegde politiediensten maar ook door de gewestelijke overheden kunnen gecontroleerd worden en zij zullen eveneens de sancties bepalen,” aldus de FOD Mobiliteit in de mededeling.

Binnenvaart

Het grootste deel van dit bevoegdheidsdomein is met de zesde staatshervorming overgedragen aan de gewestelijke overheden. Toch zijn er nog een aantal belangrijke elementen die op federaal niveau blijven:

- Onderzoek van ongevallen tussen zeeschepen en binnenvaartschepen;

- Organisatie van de examens voor bemanning (met inbegrip van ADN) en uitreiking bekwaamheidsbewijzen binnenvaart;

- Afgifte exploitatievergunning;

- Vlootverklaring;

- Bevrachtingsvoorwaarden;

- Opvolgen van de algemene economische toestand van de sector;

De federale overheid zal voor deze aangelegenheden haar rol ook vervullen op internationale fora.

 

De verschillende gewestelijke overheden zijn sinds 1 januari 2015 bevoegd voor:

- meetbrieven

- certificaten van onderzoek

- communautaire certificaten

- certificaten van goedkeuring

- uniek scheepsidentificatienummer

- dienstboekje

- vaartijdenboek

- olieafgifteboekje

- erkenning deskundigen

- vergunningen voor evenementen op de Beneden-Zeeschelde

- bunkervergunningen Beneden-Zeeschelde

“Naast de rechtstreekse dienstverlening aan de burger zullen de gewesten ook nieuwe beleidsverantwoordelijkheden opnemen. De gewesten zullen bijvoorbeeld een actieve rol opnemen in de Centrale Commissie voor de Rijnvaart om een maximale invulling te kunnen geven aan de overgedragen bevoegdheden zoals de technische voorschriften voor binnenvaartschepen,” stelt de FOD mobiliteit nog.

Samenwerken

“Door de verschuiving van bepaalde bevoegdheden naar de gewesten wordt overleg en samenwerking tussen de gewestelijke administraties en de federale overheid steeds belangrijker,” zo wordt nog gesteld.

"Al bij de voorbereiding was er intens overleg. In september 2013 werd het startschot gegeven voor de oprichting van verschillende thematische werkgroepen (binnenvaart, wegvervoer,

ICT, …) om zo de overdracht te regelen. Bovendien werd een samenwerkingsprotocol afgesloten om de praktische uitoefening van de nieuwe bevoegdheden te regelen tijdens de overgangsperiode van 1 juli tot 31 december 2014. In deze overdrachtsfase waren al enkele federale ambtenaren als ‘voorhoede’ aan de slag bij de gewesten om daar de overdracht voor te bereiden. Op 1 januari 2015 liep deze fase af en is de overdracht definitief geworden. De 120 personeelsleden zijn nu officieel tewerkgesteld bij de drie gewesten," aldus de FOD.

"Door de zesde staatshervorming zullen de federale en gewestelijke ambtenaren in de toekomst nog intenser overleg plegen over de verschillende mobiliteitsthema’s”, aldus de FOD Mobiliteit tot slot.