Dagelijks wagen 500 zeemigranten oversteek Middellandse Zee

Hoe groot het probleem van de zeemigranten geworden is, maakt één cijfer duidelijk: dit jaar werden op de Middellandse Zee al ruim 163.000 migranten gered, gemiddeld bijna 500 per dag. Met 3.000 doden is 2014 bovendien "het dodelijkste jaar ooit".

Sinds in 1990 op die dag de Internationale Conventie voor de Bescherming van de Rechten van Arbeidsmigranten en hun gezin is aangenomen door de Verenigde Naties, is 18 december - vandaag dus - de jaarlijkse ‘Internationale Dag van de Migrant’.

Het probleem kreeg de jongste jaren het gezicht van de vele migranten die de overtocht van de Middellandse Zee wagen aan boord van gammele en overbevolkte schepen en daarbij niet zelden het leven laten. De scheepvaartsector luidde daarover de jongste maanden herhaaldelijk de noodklok. De vrees leeft dat de afbouw van reddingsoperaties door oeverstaten zal betekenen dat handelsschepen vaker mensen zullen moeten inspringen voor reddingsoperaties en daarbij op minder steun van overheden zullen moeten rekenen.

De International Chamber of Shipping (ICS) werkte zelfs richtlijnen uit over de opvang van grote groepen migranten aan boord van handelsschepen. Dat gebeurde vlak nadat de 'Erasmusgracht', een schip van de Nederlandse rederij Spliethoff, 393 in de steek gelaten migranten op zee had opgepikt. 

Een marginaal fenomeen is die migratie over zee lang niet meer, maken recente officiële cijfers overduidelijk: volgens het Italiaans ministerie van Binnenlandse Zaken werden in de eerste elf maanden van het jaar net geen 163.400 migranten op zee gered door marine-, kustwacht- of handelsschepen. Dat zijn er gemiddeld bijna 500 per dag.

In september alleen al waren het er 26.100. Met het slechtere weer daalde dat aantal in november naar iets minder dan 10.000. De meeste kwamen uit landen als Syrië en Eritrea, maar migranten zijn niet zelden afkomstig van landen die veel verder af van de Middellandse Zee liggen, tot Nigeria en Bangladesh toe.

“Dodelijkste jaar ooit”

De dodentol ligt eveneens hoog: volgens de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM) verloren dit jaar al 3.500 migranten het leven op zee. Dat maakt van 2014 “het dodelijkste jaar ooit”. Het overgrote deel van die dodelijke slachtoffers – naar schatting zo’n 3.000 - viel  op de Middellandse Zee. Eén op de vijftig migranten die de oversteek naar Europa proberen, raakt niet levend aan de overkant.

IOM-directeur-generaal William Lacy Swing roept dan ook op tot dringende actie om de levens van migranten te redden en mensenhandelaars een halt toe te roepen. Hij pleit daarbij in het bijzonder voor de voortzetting en versterking van de reddingsoperaties in de internationale wateren van de Middellandse Zee. Hij vreest voor nog meer doden als dat niet gebeurt. De huidige operatie heeft een te beperkte omvang, zegt Swing. Hij herhaalt daarbij ook dat migranten geen misdadigers zijn.

De IOM staat niet alleen. Samen met andere VN-organisaties zoals de IMO brak het onlangs een lans voor meer samenwerking tussen oorsprong-, transit- en bestemmingslanden om het probleem te lijf te gaan.