8/11 - De werf van de eeuw: hoe raken mijn goederen en medewerkers in en uit Antwerpen?

Een zestigtal ondernemers uit transport en logistiek vonden de weg naar het Havenhuis voor een Flowsontbijt rond mobiliteit en de Oosterweelverbinding. De impact van de werken is niet te onderschatten, zelfs als we de auto laten staan.

8 november 2018

In de zomer van 2019 is het zo ver: dan beginnen de ingrijpende werken aan de snelwegverbindingen op de Antwerpse Linkeroever in het kader van de Oosterweelverbinding. In het halve decennium dat daarop volgt, zal de ring rond Antwerpen op verschillende plaatsen herschapen worden in een bouwterrein. Wie de mobiliteitssituatie rond Antwerpen een beetje kent, vraagt zich ongerust af wat dat gaat geven in en rond een stad die vandaag al bij de filekampioenen van Europa hoort. Voor wie het nog nodig zou hebben, boden de files ook die ochtend een sense of urgency: om 7.30 uur het Havenhuis bereiken per wagen, ging al met stevige vertraging vanuit verschillende richtingen gepaard.

Meteen uitverkocht

Om duidelijkheid te scheppen en oplossingen te bieden, nodigde Flows zowel Tim Van der Schoot, woordvoerder van de Bestuursmaatschappij Antwerpen Mobiel (BAM) als Tom Verlinden, mobiliteitscoördinator van het Havenbedrijf Antwerpen uit, om het zestigkoppige publiek meer duidelijkheid te bieden over enerzijds het verloop van de werken en anderzijds de alternatieven voor wegvervoer en autoverkeer. Dat het onderwerp erg leeft bij de Antwerpse transport- en logistiekprofessionals, mag blijken uit het feit dat het evenement in een mum van tijd uitverkocht was. 

"Kom naar Antwerpen, maar niet met de auto"

Tim Van der Schoot wil zijn publiek vooral geruststellen: de Oosterweelwerken zijn weliswaar erg ingrijpend, maar ze zijn zo gepland dat alle verkeersbewegingen op de Antwerpse ring, van Oost naar West, van Zuid naar Noord, te allen tijde mogelijk blijven. "Bij de zware werken in 2005-2006 werd nog de boodschap gegeven: 'blijf vooral weg uit Antwerpen, de verkeerssituatie is hels'. Dat scenario willen we nu vermijden: blijf vooral naar Antwerpen komen, maar bekijk alternatieven voor de wagen, of laat de wagen aan de rand van de stad staan." Om de mobiliteitsknoop rond Antwerpen echt te ontwarren, rekent de Vlaamse overheid immers op een modal shift waarbij 50% van de verplaatsingen niet meer met de auto plaatsvindt. Alleen extra snelwegen bouwen zonder modal shift zal de files niet oplossen, is de onderliggende boodschap. 

Compacter en overzichtelijker

Een gedetailleerd overzicht van de geplande werken is online terug te vinden, maar uit Van der Schoots presentatie is op te maken dat de Oosterweelwerken hun eretitel 'werf van de eeuw' niet gestolen hebben: de afrittencomplexen in Zwijndrecht, Waaslandaven-Oost en Sint-Anna worden grondig hertekend, compacter en intuïtiever gemaakt (gedaan met links invoegend verkeer vlak voor de Kennedytunnel bijvoorbeeld), er komt een tunnel met tweemaal drie rijstroken tussen het Noordkasteel en Linkeroever, gestapelde tunnels onder het Albertkanaal. Bovendien wordt het viaduct van Merksem vervangen door een snelweg in een sleuf, met het oog op een mogelijke overkapping. De werken aan de park-and-ridezone op Linkeroever werden al aangevat. 

Even doorbijten

Het échte werk heeft helaas ook impact op het verkeer: de files op de E17 en E34 zullen nog langer worden, eenmaal de wegenwerken aan de gang zijn. Kan ook moeilijk anders, met versmalde rijstroken en een snelheidslimiet van 70 kilometer per uur in de werfzone. Voordat de mobiliteit verbetert, wordt het dus nog enkele jaren een beetje erger. 

"Openbaar vervoer avant la lettre"

Althans: voor wie in zijn auto blijft zitten. Tom Verlinden, mobiliteitsmanager bij het Havenbedrijf Antwerpen, presenteert de alternatieven die de 80% 'autosolisten' op de Antwerpse ring ter beschikking hebben om in stad en haven te raken. Fiets- en waterbussen zijn genoegzaam bekend, maar Verlinden brengt ook het recent aangekondigde systeem van elektrische deelfietsen in herinnering. Ook het busverkeer dat de bedrijven in de haven nu zelf organiseren, wordt in de toekomst strakker georganiseerd. "Met de bedoeling het op termijn over te dragen aan openbaar vervoersmaatschappij De Lijn", zegt Verlinden. "Wat wij nu uitbouwen in het havengebied, is openbaar vervoer avant la lettre." Waarmee Verlinden nog eens de vinger op een zere plek legt: bus en trein komen maar tot aan de rand van het havengebied. 

Voor het goederenvervoer bepleit Verlinden een ingrijpende modal shift. Het wegvervoer moet in de komende jaren vooral profijt proberen te halen uit nachtelijke ritten. Het sectoroverleg – nachtelijk vervoer impliceert ook nachtopeningen bij terminals, verladers en leveranciers – is deze week gestart, zegt Verlinden. 

En zelfs een file kan je 'rentabiliseren', zo blijkt: na afloop van de uiteenzettingen konden de aanwezigen nog een kijkje nemen in de kantoorbus van Office On Wheels, een rijdend kantoor met wifi en koffie. De mailbox opschonen in een rijdende bus is niet voor iedereen even comfortabel, maar het is alleszins aantrekkelijker dan in je stuur zitten te bijten van voor Herentals-Industrie of het parkeerterrein in Kruibeke. 

Michiel Leen