28/3 - Meer vracht over het spoor: tussen droom en realiteit

Sector vraagt eerder steun voor modal shift dan extra sporen

28 maart 2019
€ 95.00
Flows-abonnee
€ 115.00
Niet-abonnee

De spoorsector verwacht een grotere rol van de overheid voor de modal shift. Er is niet zozeer nood aan extra infrastructuur maar aan incentives voor de gebruikers. Spoornetbeheerder Infrabel moet van de overheid een rol krijgen als mobiliteitsactor.

De rol van de overheid was zowat de rode draad door de Flowsontbijtsessie over het spoorvervoer van deze donderdagmorgen. “De grote opkomst is een duidelijk bewijs dat het thema spoor leeft in de logistiek- en havenmiddens”, merkte Bart Timperman (foto 1 uiterst rechts), moderator en hoofdredacteur van Flows, op.

Omgevingsvoorwaarden

“Het huidige transportsysteem met een aandeel van 75% voor het wegvervoer en 25% voor spoor en binnenvaart en de negatieve effecten op mobiliteit, klimaat en luchtkwaliteit, is niet houdbaar”, zei keynotespeaker Geert Pauwels (foto 2), CEO van spooroperator Lineas. Volgens hem is een modal shift van de weg naar spoor en binnenvaart mogelijk zonder bijkomende spoorinfrastructuur. “De oplossing ligt bij de overheid. Zij moet de juiste omgevingsvoorwaarden creëren. Infrabel moet een rol krijgen als mobiliteitsactor zodat het even gemakkelijk wordt om met een trein te rijden als met een vrachtwagen. Momenteel speelt het beleid te sterk in het voordeel van andere modi”, zei Pauwels.

Incentives

Hij pleit onder meer voor een verlaging van de rijpadvergoeding, zoals dat al het geval is in Duitsland en Nederland. Daarnaast moet er een gecoördineerd beleid zijn voor infrastructuurwerken. Pauwels vraagt ook incentives voor klanten die het spoor willen gebruiken. “Er is geen extra capaciteit nodig om het spoorvervoer te laten groeien. Geef een compensatie aan wegvervoerders die vracht van de truck op de trein zetten en compenseer de kosten voor de first en de last mile”, zegt hij.

Ben Beirnaert (foto 3), general manager van de Combinantterminal, toonde als tweede keynotespeaker met een voorbeeld aan dat de overheid een sterkere ondersteunende rol kan spelen. “Voor de bouw van onze terminal kregen wij 30% overheidssubsidie, in Duitsland gaat dat tot 80%.”

Ook de deelnemers aan het panelgesprek (foto 1) zijn het eens dat de overheid een belangrijke rol kan spelen. “De politiek moet duidelijke keuzes maken en het spoor beter ondersteunen. Men moet niet blijven klagen dat de modal shift niet werkt als er ondertussen niks gedaan wordt aan de infrastructuur”, zei Eliene Van Aken (foto 1 vierde van links), adviseur Mobiliteit en Intermodaliteit van Alfaport-Voka. In plaats van onbeperkte subsidies in de tijd, pleit zij voor efficiëntiewinst op het spoor, waardoor de treinen vlotter en sneller gaan rijden. “De besparing die dat oplevert, lost het probleem op”, benadrukt ze.

Volgens Rien Gulden (foto 1 derde van links), head of Multimodal bij DB Schenker, moet de overheid er vooral voor zorgen dat de klanten overtuigd worden om het spoor te gebruiken. ”De overheid moet de klanten aanzetten om aan hun toekomst te denken en dus aan andere modaliteiten.” Gulden pleit eveneens voor een verlaging van de spoorpadvergoeding.

Michaël Noël (foto 1 vijfde van links), Train Driving & Wagon Inspection Officer bij Crossrail, ziet voor Infrabel een overkoepelende rol weggelegd. “De regelgeving laat momenteel niet toe om flexibel samen te werken”, zegt hij.

Haven Antwerpen

Het spoor heeft in de Antwerpse haven een aandeel van 7% in de modal split en het Havenbedrijf wil dat optrekken tot 15%. “Wij hebben samen met Lineas en Kaai 468 (Hupac) 30 treinen naar het hinterland. De volumes van de maritieme terminals moeten echter naar de continentale terminals geraken. Over de weg kost dat van de linker- naar de rechteroever 105 euro. Met het spoor moet dat aan 60 euro kunnen. Dat is doenbaar maar niet op de huidige manier. De productiekost in de haven moet omlaag. Het Havenbedrijf moet de infrastructuur kunnen beheren zodat we binnen de haven goedkoper van punt A naar punt B kunnen rijden. De haven heeft ook een proactieve rol om de mogelijkheden van het spoor beter bekend te maken. Tot slot is samenwerking en open communicatie met iedereen in de supplychain zeer belangrijk”, zegt Beirnaert.

Bundelingsconcept

“Wij moeten als spooroperatoren zelf voor meer capaciteit zorgen voor het spoorvervoer van linker- naar rechteroever. Het potentieel is enorm. We zijn ook bezig met een bundelingsconcept met korte verbindingen tussen de verschillende terminals zoals de Mainhub en Combinant. Met het oog op de komende Oosterweelwerken zijn we een ontsluitingstraject aan het opzetten”, zegt Geert Pauwels.

Railport Antwerpen

Wie het over de rol van de haven heeft in het spoorvervoer, komt bij Railport Antwerpen uit. Railport is een samenwerkingsverband tussen het Havenbedrijf Antwerpen, de chemiefederantie Essenscia, Voka-Kamer van Koophandel Antwerpen en de Maatschappij Linkerscheldoever met als doel het aandeel van het spoor in de haven te verdubbelen van 7 naar 15%. “Railport kan voor een stukje de rol van infrabeheerder op zich nemen. Zij moeten geen sporen aanleggen of locomotieven laten rijden, maar het spoorvervoer beter coördineren”, zegt Beirnaert.

Van Aken laat in het midden of het spoorbeheer in de haven nu door Railport of Infrabel moet gebeuren. “Wij zijn daarover in gesprek met Infrabel en dat verloopt moeizaam. Ondertussen moeten we echter niet afwachten. Op korte termijn kunnen we al de samenwerking tussen de verschillende partijen verbeteren. Daarvoor zetten we bundelingsmeetings op en kijken we of er synergieën mogelijk zijn. Railport werkt ook aan een ‘Rail Traffic Systeem’ waarmee men kan zien waar welke trein zich bevindt en op welke terminal hij toekomt. Verder moeten we de communicatie stimuleren”, zegt ze. Volgens haar kunnen de wegenwerken voor een hefboom zorgen naar alternatieve vervoermodi.

Wat de spoorinfrastructuur in de haven betreft, vindt ze dat als er effectief een verdubbeling komt van de modal split, er dan wel meer spoorcapaciteit nodig is. Volgens Geert Pauwels moet het nieuwe tracé voor de ontsluiting van de haven er op langere termijn effectief komen, maar voorlopig vormt dat geen belemmering voor groei, zegt hij.

Autonoom rijdende trein

Ook de autonoom rijdende trein kwam even aan bod. Volgens Michaël Noël zal echter altijd een treinbestuurder nodig zijn. Crossrail leidt zelf treinbestuurders op en wil samen met het Havenbedrijf een hefboom zijn om aan het tekort aan treinbestuurders te voldoen en om de hoge opleidingskosten terug te verdienen door de mensen op een andere manier in te zetten.

Lineas test autonoom rijden in Nederland samen met spoornetbeheerder Prorail. “Op korte afstand, zoals de verbinding tussen linker- en rechteroever, moet dat mogelijk zijn. Binnen vier à vijf jaar testen we dat ook in België. We zijn daarover in gesprek met Infrabel. Het autonoom rijden is overigens ingebouwd in het veiligheidssysteem ECTS”, besluit Pauwels.

Koen Heinen