Interview: “Nieuwe sluis in Terneuzen komt niet in het gedrang”

Bij de eerste call in het raam van de Connecting Europe Facility heeft de nieuwe sluis in Terneuzen fors minder steun gekregen dan verhoopt. De bouw van die voor Gent essentiële infrastructuur komt echter niet in het gedrang, verzekert Daan Schalck.

Europa kwam uiteindelijk met iets meer dan 48 miljoen euro over de brug. België en Nederland hadden op een veel ruimere bijdrage van die kant gerekend. Dat betekent niet dat de sluis er niet komt of dat het project een nieuwe wending zal krijgen, zegt de topman van het Havenbedrijf Gent in een interview met Flows.

Flows: De verwachting was dat Europa een veel ruimer deel van de nieuwe sluis in Terneuzen zou bekostigen. Dat is niet het zo gebleken.

DS: "Vlaanderen en Nederland hadden het maximale percentage van 40% gevraagd. We wisten dat dit niet verworven was, maar we hebben altijd gedacht dat ons dossier zo’n duidelijke Europese meerwaarde heeft dat Europa ons daarin zou volgen. Alle signalen die we vanuit Brussel kregen, gingen overigens in die richting. We hadden weinig rekening gehouden met een percentage dat lager zou liggen dan 20%. Laat ons eerlijk zijn: die 48 miljoen was voor ons een koude douche.

De Europese Commissie heeft dit project nochtans niet afgeschoten, integendeel. Van alle ingediende sluisprojecten hebben wij het grootste bedrag in de wacht gesleept. Maar de Commissie gaat er blijkbaar van uit dat sluisprojecten zichzelf economisch terugverdienen en dus weinig of geen Europese steun behoeven. Brussel heeft een andere afweging gemaakt dan wij veronderstelden."

Verandert dat iets aan de afspraken tussen Nederland en Vlaanderen?

"Over Europese subsidies zegt het verdrag tussen Nederland en Vlaanderen alleen dat er een inspanningsverbintenis bestaat om die binnen te halen. Die overeenkomst is niet afhankelijk van het bekomen van Europese subsidies. Dat staat nergens in de tekst. Nederland heeft bijna 142 miljoen euro toegezegd. Ze zullen daarvan meer zelf moeten betalen."

Budgettair verandert dit wel een en ander voor Vlaanderen.

"Vanuit de Vlaamse regering gaan alle signalen in de richting van “wij gaan door met dit project”. Het is natuurlijk zo dat we de financiering anders zullen moeten aanpakken en dat dit niet op één, twee, drie geregeld is. In het najaar zullen we bekijken welke andere Europese instrumenten, zoals leningen van het Juncker-fonds of van de Europese Investeringsbank, we daarvoor kunnen aanspreken. Dat zijn zaken die we nu met alle betrokken partijen gaan onderzoeken.

Tegen eind dit jaar zou min of meer duidelijk moeten zijn of dat de beste oplossing is of er veeleer eigen middelen aangesproken moeten worden. Met de verhoopte 40% zou alles budgettair natuurlijk een stuk makkelijker geweest zijn, maar ik heb nergens de boodschap gekregen dat het project in vraag wordt gesteld."

Hoe groot is het verschil eigenlijk?

"De kloof bedraagt ongeveer 250 miljoen."

Bestaat het gevaar dat het project herbekeken wordt en dat bijvoorbeeld aan de afmetingen van de sluis gesleuteld wordt?

"In mijn ogen niet. Voor ons is daar financieel geen reden toe en voor onze klanten is dat geen optie. De afmetingen van de nieuwe zeesluis zijn niet lukraak gekozen. Met een kleinere sluis – ook al zou die even groot worden als de huidige Westsluis – kom je niet tegemoet aan de noodzaak om de kanaalzone toegankelijk te maken voor grotere schepen. Dat blijft voor vele bedrijven in onze haven een essentieel onderdeel van het dossier, naast de bedrijfszekerheid die een tweede sluis biedt, de nood om congestie aan het sluizencomplex voor de zeevaart én voor de binnenvaart te voorkomen, en de behoefte aan capaciteit om onze haven in de toekomst verdere groeimogelijkheden te geven."

Blijft de timing van 2021 overeind?

"We gaan er nog altijd van uit dat 2021 haalbaar is. Het projectbureau werkt voort met die timing voor ogen. De druk is in die zin wel wat minder geworden omdat we minder Europees geld krijgen dat voor 2020 uitgegeven had moeten worden. Dat kan misschien positief uitdraaien. Als bijvoorbeeld zou blijken dat je minder hinder veroorzaakt door de bouw over een langere periode te spreiden en de prijs iets lager komt te liggen, is die optie misschien nog zo gek niet. Het moet wel nog bewezen worden dat dit zo is, maar onze haven open en bereikbaar houden is en blijft een belangrijk aandachtspunt."

Jullie blijven ervan uitgaan dat de kostprijs lager zal uitvallen dan geraamd?

"Voor ons blijft het moeilijk dat we verplicht zijn om ons te beroepen op Nederlandse ramingen die niet stroken met de ervaring die we hier in Vlaanderen hebben. Rekening houdend met de reële marktprijs die bijvoorbeeld voor de Deurganckdoksluis in Antwerpen werd betaald, blijven wij ervan overtuigd dat het voor minder moet kunnen dan de raming die de Nederlandse methodiek oplevert. Het verschil kan heel substantieel zijn.

Waar Vlaanderen en wij altijd al bondgenoten in zijn, is bovendien dat we de kostprijs van het project niet willen opdrijven door zaken te voorzien die niet absoluut noodzakelijk zijn. Eén voorbeeld: voor ons zijn twee bruggen over de nieuwe sluis voldoende. Dat soort dingen kan in de eindfactuur snel enkele tientallen miljoenen schelen. Samen met Vlaanderen vragen wij een basissluis. Bij het in de markt zetten van het bouwcontract zal dat nu nog sterker meespelen."

Hoe zwaar kan de factuur voor het Havenbedrijf oplopen nu die 40% steun er niet komt?

"Op basis van de bestaande ramingen vertaalt zich dat voor het Havenbedrijf Gent in ongeveer 38 miljoen euro meer. In plaats van 70 miljoen zullen we maximaal om en bij de 108 miljoen euro moeten betalen."

Is het denkbaar dat het Havenbedrijf een grotere inspanning doet dan voorzien?

"De afspraak met Vlaanderen is dat we 15% van het Vlaamse aandeel in de bouw van de nieuwe sluis voor onze rekening nemen. Wij zullen dat engagement nakomen. Die afspraak geldt voor de verschillende sluisprojecten in de Vlaamse havens. Wij vinden niet dat een wijziging van die overeenkomst aan de orde is."

Moet Gent zijn strategie bijsturen?

"Wij hadden al het voornemen om in de toekomst vaker te investeren met de klant mee, daar waar we in het verleden doorgaans op voorhand infrastructuur aanlegden en dan op zoek gingen naar klanten. Investeringen zoals de verdere uitbouw van het Kluizendok zullen wachten tot we de financiering van de sluis ingepast hebben. Ons beschikbaar areaal is trouwens groot genoeg om het tot na de ingebruikname van de sluis te kunnen rekken." (JLV)