VIL onderzoekt genegeerd aspect van e-commerce

Wanneer een klein elektrisch toestel dat door een webwinkel werd verkocht door een pakjesdienst wordt geleverd, moet het afgedankte toestel worden teruggenomen. Hoe dat geregeld wordt, is nog een grote vraag. Daarom lanceert het VIL het project IKEO.

De wet voorziet dat elk bedrijf dat een elektrisch of elektronisch toestel op de Belgische markt brengt, ook de inzameling en de verwerking van de afgedankte toestellen op zich moet nemen. Het is minder bekend dat deze wettelijke verplichting ook geldt voor kleine elektrotoestellen die online worden besteld en door een pakjesdienst aan huis worden geleverd.

Praktische oplossingen of richtlijnen hoe dit te organiseren bestaan echter niet. Het Vlaams Instituut voor de Logistiek (VIL) heeft gisteren, samen met webshops en logistieke dienstverleners, het project IKEO (Inzameling Klein Elektro Online) gestart om dit logistiek te regelen.

Aanvaardingsplicht

“Volgens artikel 3.4.4.8 van Vlarema (Vlaams Reglement betreffende het duurzaam beheer van materiaal-kringlopen en afvalstoffen) zijn de eindverkopers van elektronische apparaten die zo’n toestel bij de consument aan huis afleveren, verplicht – indien de consument dat wenst – om bij levering het afgedankte apparaat gratis in ontvangst te nemen. Deze verplichting komt voort uit de Europese wetgeving rond elektrische en elektronische apparaten”, vertelt Peter Lagey, die binnen het VIL het project leidt.

Gerichte controles

Volgens hem zijn webshops en hun logistieke dienstverleners zijn er zich vaak niet van bewust dat deze aanvaardingsplicht ook van toepassing is op kleine elektrische toestellen. Ook de consumenten weten meestal niet dat de wet hen de mogelijkheid biedt om het oude toestel kosteloos in te leveren. “Met de sterke groei van e-commerce in Vlaanderen en naarmate consumenten zich meer bewust worden van dit recht, valt te verwachten dat het aantal afgedankte elektrische toestellen dat aan de pakjesbezorgers wordt aangeboden, sterk zal toenemen”, aldus Lagey.

De ervaring leert echter dat consumenten die hun afgedankte toestellen aan de pakjesbezorger willen meegeven, vaak (meestal?) een negatief antwoord krijgen. Dat bleek overigens uit reacties van luisteraars tijdens een uitzending op Radio2 waarin het project werd uitgelegd.

Daarom is het nuttig om de controles op de naleving van deze regels op te voeren. De Openbare Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij (OVAM) heeft alvast aangekondigd om in 2016 meer in te zetten op gerichte controles bij online verkoop. “Gezien het groeiende belang van online verkoop zal OVAM hier ook in haar handhavingsbeleid extra op inzetten”, zegt Jan Verheyen, woordvoerder van de OVAM.

Project IKEO

Onafgezien van de wettelijke aspecten, staan de verschillende stakeholders voor een fenomeen waarvoor nog geen praktische oplossingen, laat staan een standaardoplossing bestaat. Het project IKEO wil daarom een antwoord bieden op de vraag hoe webshops en hun logistieke dienstverleners die aanvaardingsplicht kunnen organiseren. Volgens Lagey zal daarbij een antwoord gezocht worden op verschillende aspecten: “Welke impact heeft de aanvaardingsplicht op het online bestelproces? Hoe dient de consument het afgedankte toestel aan de koerier aan te bieden (verpakking)? Welke voorzieningen zijn nodig in de bestelwagen? Waar en door wie worden die afgedankte apparaten gecentraliseerd?”.

Zes bedrijven

Voorlopig nemen zes bedrijven deel aan het project: Bebat, bpost, Bubble Post, BW Imsir, Coolblue en ODTH.

Opvallend is dat bij de deelnemers een beschutte werkplaats is: BW Imsir. Daar worden nu al onder andere elektrotoestellen nagezien en gerecycleerd en ‘gerefurbished’, onder andere voor Telenet. Die wil naar verluidt de mogelijkheden onderzoeken die de terugname van andere afgedankte toestellen bieden.

Maar wat nog meer opvalt, is dat er maar één webshop deelneemt. Volgens communicatieverantwoordelijke Anke d’Halleweyn zien veel webshops het probleem (nog) niet. “Ze zeggen dat wanneer een webshop een misnoegde consument aan de telefoon krijgen, zij dan een pakjesdienst sturen om het toestel af te halen. Dat komt hen goedkoper uit dan het systematisch meenemen van de afgedankte toestellen, zeggen ze.”

“Maar wij verwachten dat wanneer de controles toenemen en de wet harder wordt toegepast, ook zij het belang van het project zullen inzien. Daarom kunnen nog deelnemers zich aanmelden”, zegt ze tot slot.